Η χρήση εκτοξεύεται, αλλά οι Βρυξέλλες καθυστερούν να αποφασίσουν πώς θα το ρυθμίσουν
Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται πως θα χρειαστεί τουλάχιστον έναν ακόμη χρόνο για να αποφασίσει πώς θα εφαρμόσει τη νέα ψηφιακή της νομοθεσία απέναντι στο ChatGPT, το πιο διάσημο chatbot τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο.
Η χρήση του εργαλείου έχει εκτοξευθεί σε όλη την Ευρώπη, με την OpenAI να ανακοινώνει πως πάνω από 120 εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν τη λειτουργία αναζήτησης του ChatGPT κάθε μήνα. Παρά την τεράστια απήχηση, οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές δεν έχουν ακόμη αποφασίσει πώς θα το αντιμετωπίσουν στο πλαίσιο του Digital Services Act (DSA), του ισχυρού νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες που ισχύει από τις αρχές του 2024.
Ρυθμιστική καθυστέρηση και… σύγχυση
Η απόφαση για το πώς θα εφαρμοστεί ο DSA στο ChatGPT αναμένεται μόλις στα μέσα του 2026, σύμφωνα με αξιωματούχο της Κομισιόν. Το ζήτημα αποτελεί δοκιμασία για την ικανότητα της Ε.Ε. να αντιμετωπίζει έγκαιρα τους κινδύνους των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, τα οποία εισχωρούν πλέον στην καθημερινότητα όπως οι παραδοσιακές μηχανές αναζήτησης.
Η καθυστέρηση οφείλεται στο γεγονός ότι ο DSA σχεδιάστηκε πριν εμφανιστεί το ChatGPT, επομένως οι ορισμοί του δεν καλύπτουν ξεκάθαρα τα chatbots. Έτσι, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να μείνουν πίσω, καθώς η τεχνολογία προχωρά ταχύτερα από το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Προβληματισμός για την ασφάλεια
Η OpenAI αναγνώρισε πρόσφατα ότι 1,2 εκατομμύρια συνομιλίες κάθε εβδομάδα περιέχουν ενδείξεις πως οι χρήστες σχεδιάζουν να βλάψουν τον εαυτό τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως παραδέχθηκε η εταιρεία, το σύστημα δεν αντέδρασε όπως θα έπρεπε.
«Για έναν κλάδο που έχει μάθει να λειτουργεί με εθελοντικούς κανόνες ασφάλειας και αυτορρύθμιση, το νομικά δεσμευτικό πλαίσιο του DSA μπορεί να αποδειχθεί σκληρό τεστ πραγματικότητας», σχολίασε ο Ματίας Βερμέουλεν, διευθυντής του νομικού γραφείου AWO στις Βρυξέλλες.
Ο ίδιος προειδοποίησε πως η OpenAI «θα χρειαστεί να ανεβάσει πολύ τον πήχη» και δεν θα μπορεί να περιοριστεί σε «αντιγραφή-επικόλληση» των υφιστάμενων πρακτικών συμμόρφωσης.
Το ChatGPT υπάγεται ήδη στον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), ο οποίος προβλέπει πρόστιμα έως 15 εκατ. ευρώ αν δεν τηρούνται οι απαιτήσεις για εκτίμηση και μείωση ρίσκου. Όμως τα 120 εκατομμύρια χρήστες το τοποθετούν και στην κατηγορία των “πολύ μεγάλων πλατφορμών” του DSA, όπου τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου τζίρου της εταιρείας.
Το πρόβλημα είναι πως ο DSA δεν είχε προβλέψει την ύπαρξη ενός chatbot όπως το ChatGPT, αλλά η Κομισιόν θεωρεί ότι «τεχνικά χωρά» στο γράμμα του νόμου. Το ερώτημα είναι αν θα θεωρηθεί μηχανή αναζήτησης (μόνο για το μέρος που σχετίζεται με τις απαντήσεις αναζήτησης) ή ολόκληρη πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που θα επιβάλει πολύ αυστηρότερους όρους συμμόρφωσης.
Οι πιθανές υποχρεώσεις της OpenAI
Ανάλογα με το πώς θα χαρακτηριστεί το ChatGPT, η OpenAI θα πρέπει να συντάξει εκτενή έκθεση συμμόρφωσης για τους κινδύνους που προκαλεί το σύστημά της — από τη διασπορά παραπληροφόρησης και τη χειραγώγηση εκλογών έως τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Αν η Κομισιόν εστιάσει στο σύνολο του μεγάλου γλωσσικού μοντέλου, η διαδικασία θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη και δαπανηρή για την εταιρεία. Αν, αντίθετα, περιοριστεί στη λειτουργία αναζήτησης, η συμμόρφωση θα είναι ευκολότερη.
Ενδέχεται επίσης η OpenAI να προσφύγει κατά του χαρακτηρισμού της ως “μεγάλης πλατφόρμας”, όπως έχουν κάνει άλλες εταιρείες στο παρελθόν, χωρίς επιτυχία, πάντως.
