Ενώ προσδοκούσαν τη στήριξη, δεν την έλαβαν ποτέ λόγω των αυστηρών κριτηρίων
Πήγαν, είδαν και απήλθαν… Το επίδομα των 250 ευρώ που παρουσιάστηκε ως μία «στήριξη» προς τους ευάλωτους συνταξιούχους εξελίχθηκε τελικά σε ένα μέτρο με πολλαπλές εξαιρέσεις, αυστηρά κριτήρια και κοινωνικές αντιδράσεις.
- Από τον Σπύρο Φρεμεντιτη*
Χιλιάδες πολίτες, ακόμα και από τις πιο αδύναμες κοινωνικές κατηγορίες, είδαν χθες το απόγευμα τον λογαριασμό τους άδειο, παρότι προσδοκούσαν την ενίσχυση. Τα δεδομένα δείχνουν πως το μέτρο, αντί να λειτουργήσει ως ανάσα, άφησε εκτός περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους που ζουν με τις χαμηλότερες συντάξεις της χώρας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας και της ΗΔΙΚΑ, από τους 2.507.298 συνταξιούχους οι 482.243 είναι κάτω των 65 ετών. Παρότι πολλοί από αυτούς λαμβάνουν τις μικρότερες συντάξεις, αποκλείστηκαν πλήρως από το επίδομα λόγω του ηλικιακού «κόφτη» που έθεσε ο νόμος. Σε αυτή την κατηγορία βρίσκονται χήρες, ορφανά, αλλά και γυναίκες με μειωμένες συντάξεις, που πολλές φορές αποτελούν μονογονεϊκές οικογένειες ή φροντίζουν παιδιά χωρίς άλλη στήριξη. Παρά την κοινωνική τους ευαλωτότητα, η Πολιτεία αποφάσισε ότι μόνο η μικρότερη ηλικία τους αρκεί για να στερηθούν την οικονομική ενίσχυση.
Το ηλικιακό όριο, δηλαδή να έχει συμπληρωθεί το 65ο έτος έως τις 31/12/2024, αποτέλεσε από την αρχή το πιο σκληρό και συζητήσιμο κριτήριο. Εκτός έμειναν όσοι συνταξιούχοι κυρίως με χαμηλές συντάξεις εργάζονται έστω και περιστασιακά για να τα βγάλουν πέρα. Το εισόδημα από τη εργασία τους προστέθηκε στο συνολικό ετήσιο και λειτούργησε αποκλειστικά τιμωρητικά, στερώντας από πολλούς χαμηλοσυνταξιούχους το δικαίωμα στο επίδομα!
Στη λίστα των αποκλεισμών μπήκαν και όσοι εισέπραξαν αναδρομικά το 2024, απόφαση που χαρακτηρίστηκε από κοινωνικούς φορείς εντελώς παράλογη. Τα αναδρομικά δεν συνιστούν τακτικό εισόδημα, αλλά είναι χρήματα που καθυστέρησε το κράτος να καταβάλει. Παρ’ όλα αυτά, χρησιμοποιήθηκαν στον υπολογισμό του εισοδήματος ώστε να κοπούν χιλιάδες δικαιούχοι από την ενίσχυση.
Ιδιαίτερη αδικία δημιούργησε και η προϋπόθεση ότι το επίδομα δόθηκε μόνο σε όσους καταβλήθηκε κύρια σύνταξη τον Σεπτέμβριο του 2025. Οχι σε όσους τη δικαιούνταν, αλλά σε όσους πράγματι την έλαβαν. Αυτό σημαίνει πως, αν υπήρξε τεχνικό πρόβλημα, καθυστέρηση ή εκκρεμότητα στον ΕΦΚΑ, ο συνταξιούχος έχασε τα 250 ευρώ χωρίς να φέρει καμία ευθύνη.
*Δικηγόρος – Δημοσιογράφος – Ειδικός για ασφαλιστικά και εργατικά θέματα
Η γνωμοδότηση του Συνηγόρου του Πολίτη για το θέμα
Τι κι αν για το ίδιο θέμα γνωμοδότησε ήδη αρνητικά και ο Συνήγορος του Πολίτη (ΣτΠ) με επιστολή του προς τον υπουργό Οικονομικών Κ. Πιερρακάκη; «Ο Συνήγορος του Πολίτη δέχτηκε αναφορές που κατατέθηκαν διαχρονικά από πολίτες οι οποίοι ζητούσαν τη διαμεσολάβηση της Αρχής διαμαρτυρόμενοι για το γεγονός ότι δεν τους είχαν χορηγηθεί οι έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις ευάλωτων συνταξιούχων (ν. 4865/2021 ν. 4917/2022, ν.4997/2022, ν. 5036/2023, ν. 5162/2024), υποστηρίζοντας ότι πληρούσαν όλα τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Η Αρχή παρακολούθησε εξαρχής όλη τη διαδικασία θεσμοθέτησης και χορήγησης των παραπάνω οικονομικών ενισχύσεων. Από την εξαντλητική έρευνα και μελέτη του συνόλου των αναφορών αυτών, τελικά, αναδείχθηκε το πρόβλημα της μη καταβολής των ενισχύσεων σε συνταξιούχους οι οποίοι ήταν δικαιούχοι σύνταξης τους μήνες αναφοράς, για λόγους όμως που δεν οφείλονταν στους ίδιους (καθυστερημένη ανταπόκριση της Διοίκησης ή και για άλλους λόγους), δεν τους είχε καταβληθεί η σύνταξη τους συγκεκριμένους μήνες.
Πρόκειται για ένα πρόβλημα το οποίο έχει ως συνέπεια αριθμός δικαιούχων των ενισχύσεων, προσώπων δηλαδή που πληρούν στην ουσία το σύνολο των θεσμοθετημένων προϋποθέσεων χορήγησής τους, να αποκλείεται, εν πολλοίς αναίτια, από αυτές. Το πρόβλημα στις συγκεκριμένες διατάξεις, και για το οποίο ο Συνήγορος του Πολίτη έχει με διάφορους τρόπους παρέμβει διατυπώνοντας τις θέσεις και προτάσεις του, εντοπίζεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, δικαιούχοι είναι αυτοί στους οποίους “καταβλήθηκε” ή “έλαβαν” 2, δηλαδή εκταμιεύτηκε η σύνταξη εντός του συγκεκριμένου μήνα αναφοράς, και όχι όσοι τη δικαιούνταν, και τελικά τους χορηγήθηκε, έστω και αναδρομικά.
Ετσι παρατηρείται το φαινόμενο συνταξιούχοι που πληρούν τους ίδιους ακριβώς όρους και προϋποθέσεις να αντιμετωπίζονται διαφορετικά και άνισα, επειδή π.χ. σε κάποιους ο ασφαλιστικός φορέας είχε ήδη καταβάλει εγκαίρως τη σύνταξη, ενώ σε κάποιους άλλους, για οποιονδήποτε λόγο, αν και δικαιούνταν τη σύνταξη και είχαν υποβάλει σχετική αίτηση χορήγησης, αυτή δεν τους είχε καταβληθεί ακόμη ή δεν τους καταβλήθηκε, για οποιαδήποτε άλλη αιτία, πάντα τον συγκεκριμένο μήνα. (…)
Ετι περαιτέρω, να τίθενται σε δυσμενέστερη θέση οι δεύτεροι στους οποίους και η δικαιούμενη σύνταξη καθυστέρησε να καταβληθεί ή διακόπηκε προσωρινά, χωρίς δική τους υπαιτιότητα, και ακριβώς εξαιτίας αυτού του λόγου έχασαν και το προβλεπόμενο στην περίπτωσή τους, ποσό έκτακτης ενίσχυσης. (…)». Δυστυχώς όμως ο Συνήγορος του Πολίτη δεν εισακούστηκε…
Τέσσερις κοινωνικές ομάδες αποκλείστηκαν
«Οι συνταξιούχοι εξακολουθούν να σηκώνουν δυσβάσταχτα βάρη: προσωπική διαφορά, ΕΑΣ, κράτηση 6% υπέρ υγείας, κατάργηση 13ης και 14ης σύνταξης, φτώχεια και υπερφορολόγηση» λέει στη «δημοκρατία» ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος, πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ . «Η οικονομική ενίσχυση των 250 ευρώ παρουσιάζεται ως αντίδωρο, με περιορισμούς που προκαλούν εύλογη κοινωνική δυσαρέσκεια».
Στον αποκλεισμό προστέθηκαν επίσης τέσσερις κοινωνικές ομάδες που είχαν λάβει ενίσχυση τα Χριστούγεννα των προηγούμενων ετών αλλά φέτος έμειναν εκτός: μακροχρόνια άνεργοι, μονογονεϊκές οικογένειες, δικαιούχοι ΚΕΑ και επίδομα τέκνων. Ο κοινωνικός αντίκτυπος είναι εμφανής: ομάδες που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας στερήθηκαν μια πολύ μικρή αλλά κρίσιμη ενίσχυση σε μια περίοδο ακρίβειας και πληθωριστικών πιέσεων.
