Δύο εκλογές, ένα δίλημμα

Οι εκλογές στο Ισραήλ και στις ΗΠΑ έχουν αλλάξει τα δεδομένα, πέραν της εσωτερικής πολιτικής των δύο χωρών, πέραν των επιλογών που θα κάνει κάθε χώρα, και στο «καυτό» ζήτημα του Ιράν.

Ο μεν Νετανιάχου δεν είναι σίγουρος αν θα παραμείνει στον πρωθυπουργικό θώκο και, αν παραμείνει, για ποιο χρονικό διάστημα, ο δε Τραμπ αναμένεται να πιεστεί πανταχόθεν, δηλαδή από τους Δημοκρατικούς, από τους Ρεπουμπλικάνους αλλά και από την ίδια την κοινωνία στο θέμα της συνέχισης ή όχι του πολέμου αλλά και της επίλυσης του «προβλήματος» που ακούει στο όνομα Ιράν, το οποίο έχει καταστεί ακόμα πιο δυσεπίλυτο απ’ ό,τι ήταν πριν από τις πολεμικές επιχειρήσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του.

Στην κατάσταση που έχουμε φθάσει, μετά τις πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, στην περιοχή της ευρύτερης Μέσης Ανατολής έχουν συγκροτηθεί τρεις άξονες. Ο ένας είναι ο «σουνιτικός άξονας», που απέκτησε βασική θεσμική μορφή με την υπογραφή της Συμφωνίας της Μέκκας από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Τουρκία, ενώ στον προθάλαμο αναμονής είναι η Συρία, το Κατάρ και αρκετά μακριά η Αίγυπτος. Ο δεύτερος είναι ο άξονας των «κοσμικών» χωρών, δηλαδή του Ισραήλ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Αζερμπαϊτζάν, ενώ στον προθάλαμο αναμονής είναι το Μπαχρέιν και η Ιορδανία. Ο τρίτος είναι ο σιιτικός, ο λεγόμενος «άξονας της αντίστασης», δηλαδή του Ιράν, των Χούθι, της Χεζμπολάχ, των ενόπλων οργανώσεων των σιιτών του Ιράκ και της Χαμάς, η οποία, σημειωτέον, δεν είναι σιιτική, αλλά σουνιτική οργάνωση, με ισχυρούς δεσμούς με την Τεχεράνη.

Ενώ η κατάσταση με τους «άξονες» είναι αυτή που περιγράφεται παραπάνω, είδαμε τις προηγούμενες ημέρες αξιωματούχους του σουνιτικού άξονα, δηλαδή της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας, να επισκέπτονται την Τεχεράνη και να συζητούν ζητήματα ασφάλειας της περιοχής με τον νέο ισχυρό άνδρα του Ιράν, τον επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζάι, ο οποίος απολαμβάνει της εμπιστσύνης του επιμελώς κρυπτόμενου θρησκευτικού ηγέτη, Μοζνταμπά Χαμενεΐ. Στη συνάντηση εκείνη παρατηρήθηκε σύγκληση σουνιτών – σιιτών στο ζήτημα της από κοινού διαχείρισης της ασφάλειας της περιοχής, χωρίς την ανάμειξη τρίτων, εννοώντας τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Επίσης, πρέπει να σημειώσουμε ότι, όσον αφορά τον «άξονα της αντίστασης», αυτός φέρεται ότι είναι ενισχυμένος μετά τις εις βάρος του επιχειρήσεις ΗΠΑ – Ισραήλ, αφού το Ιράν επαίρεται ότι αντιμετώπισε με επιτυχία τις εναντίον του επιθέσεις και τώρα δηλώνει πανέτοιμο να αντιμετωπίσει νέες, ενώ επιπλέον έχει υπό τον έλεγχό του τα Στενά του Ορμούζ. Ενισχυμένος είναι επίσης ο άλλος εταίρος, το κίνημα Ανσαρουλάχ, της φατρίας των Χούθι, που έχει καταγάγει νίκες στο πεδίο κατά των δυνάμεων της αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης και των δυνάμεων της Σαουδικής Αραβίας, ενώ έχει υπό τον έλεγχό του τα Στενά του Μπαμπ ελ Μπαντέπ, ρυθμιστή της κυκλοφορίας εμπορικών πλοίων από και προς την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ. Επίσης, ενισχυμένες είναι οι ένοπλες δυνάμεις των σιιτών του Ιράκ, που βομβαρδίζουν κατά το δοκούν στρατηγικού χαρακτήρα ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, έτσι, για να δώσουν το μήνυμα των δυνατοτήτων τους, ενώ σχετικά αποδυναμωμένη είναι η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και πολύ αποδυναμωμένη είναι η Χαμάς.

Και εδώ διαμορφώνεται το δίλημμα για Τραμπ και Νετανιάχου. Ο μεν πρώτος ευρίσκεται υπό τριπλό κλοιό, όπως αυτός περιγράφηκε στην αρχή του άρθρου, ο δε δεύτερος είναι πολιτικά αποδυναμωμένος και δεν είναι ορατός ο ορίζοντας της παραμονής του στην εξουσία. Από την άλλη πλευρά, οι σουνιτικές συμμαχικές χώρες των ΗΠΑ και εξ αντανακλάσεως του Ισραήλ στον Κόλπο είναι διστακτικές να στηρίξουν μια νέα πολεμική επιχείρηση κατά του Ιράν, υπολογίζοντας ακόμα και μια συμφωνία «κυρίων» με το Ιράν, το οποίο φλερτάρει με το αυτοκρατορικό του παρελθόν και φέρεται ότι επιδιώκει την άσκηση επιρροής πέραν των σιιτών και επί των σουνιτών της περιοχής, κάτι που, αν γίνει, θα αποτελέσει ιστορική γεωπολιτική ανατροπή. Παρέλκει δε να αναφέρουμε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα καταστήσει μη βιώσιμο το κράτος του Ισραήλ.

Αρα, το δίλημμα είναι ανατροπή του ισλαμικού καθεστώτος και ένα νέο ιρανικό κράτος με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά, αναγνωρίζοντας δικαιώματα σε Αζέρους, Κούρδους, Αραβες και Μπαλούχους ή ένα νεο-αυτοκρατορικό Ιράν, που θα ελέγχει μία από τις πιο κρίσιμες περιοχές του πλανήτη;