Πίσω από τη ραγδαία αύξηση των εισαγωγών στην Ε.Ε. κρύβεται ένα αδιαφανές σύστημα που επιτρέπει βλαβερές για τον καταναλωτή πρακτικές εκτροφής των πουλερικών
Οι εισαγωγές ουκρανικών αβγών στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχουν εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα χιλιάδες τόνοι να κατακλύζουν την αγορά.
- Από τη Μαρία Δεναξά
Πίσω από αυτή την αύξηση κρύβεται ένα αδιαφανές σύστημα που προστατεύει τα συμφέροντα προσώπων κοντά στην εξουσία του Κιέβου και επιτρέπει πρακτικές εκτροφής πουλερικών απαγορευμένες στην Ευρωπαϊκή Ενωση, μειώνοντας έτσι το κόστος παραγωγής και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των ουκρανικών εξαγωγών.
Μια κατάσταση που διαφεύγει σε μεγάλο βαθμό της προσοχής των καταναλωτών, αλλά και των ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών! Μέσα σε διάστημα τριών ετών οι εισαγωγές αβγών από την Ουκρανία γνώρισαν θεαματική αύξηση. Σύμφωνα με άρθρο της γερμανικής εφημερίδας «Berliner Zeitung», περισσότεροι από 85.000 τόνοι ουκρανικά αβγά εστάλησαν στην Ευρωπαϊκή Ενωση από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025, με αξία που προσεγγίζει τα 148 εκατομμύρια ευρώ.
Το 2022 οι ποσότητες αυτές δεν ξεπερνούσαν τους 13.000 τόνους, με αξία μόλις 18 εκατομμύρια ευρώ. Αυτή η αύξηση άνω του 550% εξηγείται από την απόφαση των Βρυξελλών, που ελήφθη μετά τη ρωσική εισβολή, να αναστείλει τους δασμούς και τις ποσοστώσεις στα ουκρανικά γεωργικά προϊόντα. Ενα μέτρο που προοριζόταν να στηρίξει την οικονομία πολέμου του Κιέβου, αλλά παράλληλα άνοιξε διάπλατα την πόρτα σε τρόφιμα που παράγονται υπό συνθήκες μη συμβατές με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Τα ουκρανικά αβγά προέρχονται κατά κύριο λόγο από εκτροφές σε κλωβούς-κλουβιά (battery cages), μια μέθοδο που απαγορεύεται στην Ε.Ε. από το 2012.
Στη Γερμανία η νομοθεσία είναι ακόμη πιο αυστηρή: Η μορφή εκτροφής πουλερικών «σε μικρές ομάδες» απαγορεύεται από το 2023. Παρ’ όλα αυτά, τα αβγά αυτά συνεχίζουν να φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά και μέσω των μεταποιημένων προϊόντων. «Αβγά από την Ουκρανία εμπεριέχονται σε παρασκευάσματα όπως ζυμαρικά, αρτοσκευάσματα, σάλτσες ή μαγιονέζα, όπου δεν απαιτείται να αναγράφεται η προέλευσή τους» εξηγεί η Νόρα Ιράνγκ, ειδική σε θέματα προστασίας των ζώων για την οργάνωση Vier Pfoten.
Τα συμφέροντα ολιγαρχών
Το σύστημα αυτό ωφελεί πρωτίστως τις μεγάλες ουκρανικές αγροδιατροφικές επιχειρήσεις. Κεντρικό ρόλο κατέχει ο όμιλος MHP (Mironivsky Khliboproduct), που ελέγχεται σε ποσοστό 50%-65% από τον δισεκατομμυριούχο Γιούρι Κοσιούκ, τον οποίο η «Berliner Zeitung» παρουσιάζει ως στενό σύμβουλο του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ενας άλλος γίγαντας του κλάδου, η Ovostar Union, δραστηριοποιείται στην Ουκρανία, ενώ είναι εγγεγραμμένη στην Κύπρο. Προμηθεύει με αβγά και πουλερικά περισσότερες από 35 χώρες, μεταξύ των οποίων πολλά κράτη-μέλη της Ε.Ε. Στην πράξη, η παραγωγή παραμένει στην Ουκρανία, αλλά τα κέρδη διακινούνται μέσω δομών offshore. Οι συνθήκες εργασίας στα ουκρανικά πτηνοτροφεία δεν είναι καλές. Το μισθολογικό κόστος είναι χαμηλό και οι υγειονομικοί κανόνες πολύ πιο χαλαροί. «Στην Ουκρανία η χρήση ορισμένων φαρμάκων για τα πουλερικά που είναι απαγορευμένα στην Ευρώπη εξακολουθεί να επιτρέπεται» τονίζει η Νόρα Ιράνγκ.
Οσον αφορά τους ελέγχους, καθίστανται σχεδόν αδύνατοι λόγω του πολέμου στην Ουκρανία: συχνές διακοπές ρεύματος, έλλειψη προσωπικού και σοβαρές δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού καθιστούν κάθε έλεγχο εξαιρετικά δύσκολο. Η έλλειψη διαφάνειας αφορά επίσης την ιχνηλασιμότητα: Η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιβάλλει από τον Νοέμβριο του 2024 σήμανση στις εκτροφές, αλλά μόνο τέσσερις χώρες -Γερμανία, Βέλγιο, Ιταλία και Ολλανδία- την εφαρμόζουν πραγματικά.
Οι συνέπειες της μαζικής εισαγωγής αβγών και πουλερικών από την Ουκρανία δεν περνούν απαρατήρητες. Στην Πολωνία οι αγρότες από το 2023 αποκλείουν τακτικά τα συνοριακά περάσματα για να καταγγείλουν την εισροή αμφιλεγόμενων υγειονομικά ουκρανικών γεωργικών προϊόντων. Η Αυστρία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και η Ρουμανία καλούν πλέον για την επιβολή περιορισμών.
Εντονες διαμαρτυρίες
Το βελγικό συνδικάτο Landsbond Pluimvee επισημαίνει ένα κενό στη νομοθεσία της Ε.Ε. που επιτρέπει στα ουκρανικά αβγά να καταλήγουν με σήμανση ως βιολογικά ή ευρωπαϊκής παραγωγής. Χωρίς ακριβή σήμανση, καθίσταται πρακτικά αδύνατο να εντοπιστεί η πραγματική προέλευση των αβγών που, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται στα μεταποιημένα προϊόντα.
Οι έλεγχοι γίνονται μόνο στη χώρα πρώτης εισόδου στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα «αβγά αγνώστου προέλευσης να μπορούν να διασχίσουν όλη την Ευρώπη περνώντας από χώρες όπως η Πολωνία» τονίζει η «Berliner Zeitung». Ενώ τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα καθυστερούν να αντιδράσουν, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές συνεχίζουν να καταναλώνουν, εν αγνοία τους, αβγά που παράγονται υπό συνθήκες τις οποίες η Ε.Ε. απαγορεύει στους δικούς της παραγωγούς.
