Σε εκτεταμένη αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο μετράται ο πληθωρισμός προχωρά από αύριο η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), αλλάζοντας τόσο τη σύνθεση όσο και τη δομή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Οι παρεμβάσεις επηρεάζουν τον εθνικό δείκτη αλλά και τον εναρμονισμένο ευρωπαϊκό δείκτη, βάσει του οποίου γίνονται οι συγκρίσεις με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ και την ευρωζώνη.
Οι αλλαγές θα αποτυπωθούν για πρώτη φορά στα στοιχεία που θα δοθούν στη δημοσιότητα την Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026 και αφορούν τον πληθωρισμό του Ιανουαρίου.
Εντάσσονται τα τυχερά παιχνίδια στον πληθωρισμό
Για πρώτη φορά, η κατηγορία «Τυχερά Παιχνίδια» ενσωματώνεται επίσημα στον υπολογισμό του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Η δαπάνη για στοιχηματισμό και λοιπά τυχερά παιχνίδια εντάσσεται στην ομάδα «Αναψυχή και Πολιτισμός». Πρόκειται για δραστηριότητα με ιδιαίτερο οικονομικό αποτύπωμα, καθώς εκτιμάται ότι στην ελληνική αγορά διακινούνται περί τα 15 δισ. ευρώ ετησίως.
Με την κίνηση αυτή, η στατιστική αποτύπωση του κόστους ζωής διευρύνεται ώστε να περιλαμβάνει και δαπάνες που μέχρι σήμερα δεν συμμετείχαν στον υπολογισμό του πληθωρισμού, παρότι επηρεάζουν ουσιαστικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Νέα ταξινόμηση δαπανών
Η ΕΛΣΤΑΤ υιοθετεί τη νέα διεθνή κωδικοποίηση COICOP18, ευθυγραμμισμένη με τα πρότυπα του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέχρι σήμερα, η ταξινόμηση στηριζόταν σε παλαιότερα πρότυπα που αντανακλούσαν αγοραστικές συνήθειες προηγούμενων δεκαετιών.
Η αναθεώρηση αντανακλά τη μεταβολή της αγοράς τα τελευταία 10 έως 15 χρόνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα έξοδα παράδοσης (delivery). Ενώ στο παρελθόν το κόστος μεταφοράς συχνά ενσωματωνόταν στην τιμή του προϊόντος, πλέον καταγράφεται ξεχωριστά και εντάσσεται στην Ομάδα 07 «Μεταφορές». Έτσι διαχωρίζεται σαφέστερα η τιμή του αγαθού από το κόστος της υπηρεσίας διανομής.
Παράλληλα, δημιουργούνται διακριτές κατηγορίες για υπηρεσίες όπως επισκευές, συντηρήσεις και ενοικιάσεις, οι οποίες στο παρελθόν συγχέονταν με την αγορά προϊόντων. Μεταξύ των βασικών διαφορών που προκύπτουν από τη νέα ταξινόμηση:
- Η Ομάδα 07 «Μεταφορές» περιλαμβάνει πλέον τα «Έξοδα παράδοσης αγαθών».
- Οι Ομάδες 08 «Ενημέρωση και επικοινωνία» και 09 «Αναψυχή, αθλητισμός και πολιτισμός» αναθεωρούνται εκτενώς.
- Εισάγεται νέα Ομάδα 13 με τίτλο «Προσωπική φροντίδα – Κοινωνική προστασία – Άλλα αγαθά και υπηρεσίες».
Νέο έτος βάσης: 2025 = 100
Μία ακόμη κρίσιμη αλλαγή αφορά το έτος βάσης του δείκτη. Από φέτος, ως σημείο αναφοράς ορίζεται το 2025, το οποίο λαμβάνει τιμή 100,0. Έως πέρυσι, ως έτος βάσης χρησιμοποιούνταν το 2020.
Η αναθεώρηση του έτους βάσης πραγματοποιείται ανά πενταετία, ώστε ο υπολογισμός να στηρίζεται σε πιο πρόσφατα δεδομένα. Ο δείκτης πλέον θα διαμορφώνεται πάνω ή κάτω από τη βάση 100, ενώ οι ποσοστιαίες μεταβολές θα αποτυπώνουν τον ρυθμό αύξησης ή μείωσης των τιμών σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα ή το προηγούμενο έτος.
Η επικαιροποίηση θεωρείται αναγκαία, καθώς οι αγοραστικές συνήθειες του 2015 -έτος capital controls και μνημονιακών περιορισμών- ή του 2020, που σημαδεύτηκε από την πανδημία, διαφέρουν σημαντικά από τις σημερινές.
Γιατί κρίνονται αναγκαίες οι αλλαγές
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η αναμόρφωση στοχεύει σε ακριβέστερη αποτύπωση της πραγματικής δαπάνης των νοικοκυριών. Η ενσωμάτωση υπηρεσιών που σχετίζονται με ένα προϊόν επιτρέπει να μετράται όχι μόνο η μεταβολή της τιμής του ίδιου του αγαθού, αλλά και το συνολικό κόστος που το συνοδεύει.
Η ορθή στατιστική καταγραφή δεν αποτελεί μόνο τεχνικό ζήτημα. Τα στοιχεία του πληθωρισμού επηρεάζουν τον σχεδιασμό οικονομικής πολιτικής, από επιδόματα και φορολογικές παρεμβάσεις έως μισθολογικές ρυθμίσεις. Εάν τα δεδομένα δεν αντανακλούν τις πραγματικές καταναλωτικές συμπεριφορές -όπως ο στοιχηματισμός ή οι ψηφιακές υπηρεσίες- οι πολιτικές παρεμβάσεις ενδέχεται να στηρίζονται σε ελλιπή εικόνα της ακρίβειας.
Με τη νέα μεθοδολογία, ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή προσαρμόζεται στα σύγχρονα πρότυπα κατανάλωσης, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ακρίβεια στις μετρήσεις και πιο αξιόπιστες διεθνείς συγκρίσεις.
