Τα παιχνίδια που χρησιμοποιούν γεννήτρια τεχνητή νοημοσύνη (GenAI) για να «συνομιλούν» με μικρά παιδιά λειτουργούν συχνά αποσταθεροποιητικά για τη συναισθηματική τους ανάπτυξη, οδηγώντας σε έκκληση για αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο και νέα σήματα πιστοποίησης ασφάλειας.
Τα παραπάνω προκύπτουν από την πρώτη συστηματική μελέτη για την επίδραση των εργαλείων GenAI στην προσχολική ηλικία, που πραγματοποιήθηκε από το ερευνητικό έργο «AI in the Early Years» του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ.
Η έρευνα έρχεται να καταγράψει ένα κενό. Παρόλο που η αγορά καλεί τα παιχνίδια αυτά «συντρόφους μάθησης» ή «φίλους», η επιστημονική κοινότητα αγνοεί σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις τους στα πρώτα, κρίσιμα πέντε χρόνια της ζωής.
Με στόχο την εξαγωγή ποιοτικών συμπερασμάτων, η μελέτη σχεδιάστηκε σε μικρή κλίμακα, κινηματογραφώντας 14 παιδιά σε κέντρα του Λονδίνου κατά την αλληλεπίδρασή τους με το μαλακό παιχνίδι GenAI «Gabbo», και συλλέγοντας τις απόψεις γονέων, εκπαιδευτικών και επικεφαλής φιλανθρωπικών οργανώσεων.
Η αποτυχία της συναισθηματικής νοημοσύνης
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά στην αδυναμία της τεχνολογίας να διαχειριστεί το ανθρώπινο συναίσθημα. Οι ερευνητές κατέγραψαν επαναλαμβανόμενα φαινόμενα παρερμηνείας και ακατάλληλων αντιδράσεων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πεντάχρονου που εξέφρασε την αγάπη του στο παιχνίδι, λαμβάνοντας μια ψυχρή απάντηση τύπου υπενθύμισης όρων χρήσης. Σε άλλο περιστατικό, το παιχνίδι απέτυχε να αναγνωρίσει τη λύπη ενός τρίχρονου, απαντώντας με αισιοδοξία ρομπότ («Είμαι ένα χαρούμενο μικρό ρομπότ»), μια αντίδραση που σύμφωνα με τους ειδικούς μπορεί να υποβαθμίζει τη σημασία των παιδικών συναισθημάτων.
Παράλληλα, τα παιχνίδια αυτά αποδείχθηκαν ανεπαρκή στον τομέα του κοινωνικού και συμβολικού παιχνιδιού, που είναι θεμέλιο της ανάπτυξης, προκαλώντας έντονη απογοήτευση στα παιδιά που ένιωθαν ότι δεν τα άκουγαν.
Ψηφιακοί «φίλοι» και ασφάλεια δεδομένων
Ενώ πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί βλέπουν θετικά τις μαθησιακές δυνατότητες των εργαλείων, η έρευνα ανάδειξε τον κίνδυνο δημιουργίας μονόπλευρων σχέσεων. Οι παρατηρήσεις έδειξαν παιδιά να αγκαλιάζουν, να φιλάνε και να θέλουν να παίξουν κρυφτό με τα παιχνίδια, δημιουργώντας ένα υπόβαθρο για σχέσεις που μπορεί να μην είναι υγιείς.
Στο πλαίσιο αυτό, εκφράστηκαν σοβαρές ανησυχίες για την προστασία προσωπικών δεδομένων, καθώς οι πολιτικές πολλών εταιρειών κρίθηκαν ασαφείς. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα οξύ, αν λάβει κανείς υπόψη ότι το 50% των επαγγελματιών προσχολικής εκπαίδευσης δηλώνει άγνοια ως προς την εύρεση αξιόπιστων πληροφοριών, ενώ το 69% ζητάει άμεση καθοδήγηση από τον κλάδο.
Οι προτάσεις των ειδικών
Η έκθεση καταλήγει σε μια σειρά συγκεκριμένων προτάσεων για την άμεση ρύθμιση του πεδίου. Οι συγγραφείς προτείνουν τον περιορισμό της λειτουργίας που ενθαρρύνει τη δημιουργία «φιλίας» παιδιού-μηχανής, την αυστηρότερη διαφάνεια στα δεδομένα και την απαίτηση δοκιμών με πραγματικά παιδιά πριν την κυκλοφορία προϊόντων.
Στον ρόλο των γονέων, η μελέτη τοποθετεί την ενεργή παρουσία: την ανάγκη ενημέρωσης πριν την αγορά, το παιχνίδι από κοινού και την τοποθέτηση των συσκευών σε κοινόχρηστους χώρους, ώστε η αλληλεπίδραση με την τεχνητή νοημοσύνη να μην περνάει κρυφά από το οικογενειακό «ραντάρ».
