Ο κ. Γεώργιος Σακοράφας, Χειρουργός Θυρεοειδούς & Παραθυρεοειδών, μας εξηγεί πώς οι δύο νόσοι σχετίζονται και πώς η έγκαιρη διάγνωση και ο προληπτικός έλεγχος μπορούν να βελτιώσουν την υγεία και την καθημερινότητα των ασθενών.
Θυρεοειδίτιδα Hashimoto και Κοιλιοκάκη: Τι πρέπει να γνωρίζετε
Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι η πιο συχνή μορφή φλεγμονής του θυρεοειδούς αδένα. Είναι νόσος αυτοάνοσης αιτιολογίας και χαρακτηρίζεται από την προοδευτική διήθηση του θυρεοειδικού παρεγχύματος (ιστού) από λεμφοκύτταρα. Για το λόγο αυτό, είναι γνωστή και σαν χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα. Προοδευτικά, το θυρεοειδικό παρέγχυμα υπολειτουργεί με αποτέλεσμα την εμφάνιση δυνητικά υποθυρεοειδισμού. Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι η συνηθέστερη αιτιολογία υποθυρεοειδισμού.
Η κοιλιοκάκη είναι χρόνια νόσος του λεπτού εντέρου, επίσης αυτοάνοσης αιτιολογίας. Η εμφάνιση της νόσου πυροδοτείται από την λανθασμένη ανοσολογική απάντηση του οργανισμού στην γλουτένη, μία πρωτεΐνη που βρίσκεται στα δημητριακά (σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι). Σαν αποτέλεσμα της αντίδρασης αυτής, παρατηρείται φλεγμονή και ατροφία των εντερικών λαχνών που αποτελούν βασική ανατομική δομή για την φυσιολογική λειτουργία της εντερικής απορρόφησης θρεπτικών ουσιών. Η συνέπεια των παραπάνω είναι η δυσαπορρόφηση θρεπτικών ουσιών και η εμφάνιση ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων, όπως διάρροια, απώλεια βάρους, αναιμία, οστεοπόρωση και διάφορες εξωεντερικές εκδηλώσεις.
Ποια η σχέση μεταξύ θυρεοειδίτιδας Hashimoto και κοιλιοκάκης;
Οι δύο παθήσεις σχετίζονται στενά λόγω κοινής γενετικής προδιάθεσης και συγκεκριμένα μέσω των HLA-DQ2 και HLA-DQ8 αντιγόνων, που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αυτοανοσίας. Πράγματι, η μία νόσος αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης και της άλλης. Έχει βρεθεί ότι η συχνότητα της κοιλιοκάκης σε ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto ποικίλει από 2 έως 8 %, ενώ η θυρεοειδίτιδα Hashimoto εμφανίζεται σε ποσοστό περίπου 5 % των ασθενών με κοιλιοκάκη. Τα ποσοστά αυτά είναι σημαντικά υψηλότερα σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Παράλληλα, η κοιλιοκάκη – λόγω της δυσαπορρόφησης που προκαλεί – συχνά επηρεάζει και έμμεσα την λειτουργία του θυρεοειδούς (π.χ. δυσαπορρόφηση βιταμίνης D, μικροθρεπτικών συστατικών όπως το σελήνιο, λεβοθυροξίνης κλπ.).
Έχει θέση ο έλεγχος για κοιλιοκάκη σε ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto και αντίστροφα;
Λαμβανομένης υπόψη της συχνής συνύπαρξης των δύο αυτών παθήσεων, συνιστάται:
έλεγχος για θυρεοειδίτιδα Hashimoto (και υποθυρεοειδισμό) σε ασθενείς με κοιλιοκάκη και
έλεγχος για κοιλιοκάκη σε ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto
Χρειάζεται δίαιτα χωρίς γλουτένη σε ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
Σε ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto και συνυπάρχουσα κοιλιοκάκη ενδείκνυται η ειδική δίαιτα χωρίς γλουτένη. Η δίαιτα εντούτοις αυτή δεν έχει νόημα στους ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto χωρίς κοιλιοκάκη, καθώς η δίαιτα χωρίς γλουτένη δεν βελτιώνει την λειτουργία του θυρεοειδούς ούτε μειώνει τα επίπεδα των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων.
Ποια η σημασία στην πράξη της συνύπαρξης των δύο αυτών παθήσεων;
Η συνύπαρξη των δύο παθήσεων μπορεί να επιβαρύνει την γενική κατάσταση του ασθενούς. Για παράδειγμα, στον ασθενή με κοιλιοκάκη και συνυπάρχουσα θυρεοειδίτιδα Hashimoto μπορεί – πέραν των εκδηλώσεων της κοιλιοκάκης – να εμφανιστεί και υποθυρεοειδισμός, που αν μείνει αδιάγνωστος μπορεί να επιβαρύνει τον ασθενή με τα συμπτώματά του. Αντίθετα, στον ασθενή με θυρεοειδίτιδα Hashimoto και συνυπάρχουσα κοιλιοκάκη, η δυσαπορρόφηση θρεπτικών ουσιών που χαρακτηρίζει την κοιλιοκάκη μπορεί να επηρεάσει ακόμη περισσότερο την λειτουργία του θυρεοειδούς. Για τον λόγο αυτό χρειάζεται προσοχή στην αξιολόγηση των ασθενών αυτών και στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Ευχαριστούμε τον γιατρό κο Γεώργιο Σακοράφα για τις πολύτιμες πληροφορίες που μοιράστηκε μαζί μας.
Για περισσότερες πληροφορίες και εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση, μπορείτε να απευθυνθείτε στον Χειρουργό Ενδοκρινών Αδένων (Θυρεοειδούς – Παραθυρεοειδών) κ. Γιώργο Σακοράφα, MD, PhD, στα τηλέφωνα 210 7487318 και 697 706 8223.
Ο κος Σακοράφας είναι Επ. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπηρέτησε επί 5.5 έτη στην 4η Χειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών (νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟ) και στη συνέχεια υπηρέτησε επί 5ετία ως Συντονιστής Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής στο Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ».
