Ξεθωριάζει η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας

Σοβαρά και ανοιχτά μέτωπα με την Τουρκία διαπιστώνει η πρόσφατη Εκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαπραγματευτική προοπτική ένταξής της στην Ε.Ε. Η νέα Εκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία, που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, αποτυπώνει μια σχέση στρατηγικής αναγκαιότητας και πολιτικής απομάκρυνσης. Η χώρα παραμένει υποψήφια για ένταξη και σημαντικός εταίρος της Ε.Ε., όμως οι διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε ακινησία από το 2018. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι διευρύνεται η απόσταση ανάμεσα στον διακηρυγμένο ευρωπαϊκό στόχο της Αγκυρας και στην υποχώρησή της ως προς τα θεμελιώδη πολιτικά κριτήρια ένταξης.

Η νέα έκθεση για την Τουρκία προχωρεί σε αξιολόγηση που είναι ιδιαίτερα αυστηρή και περνάει από κόσκινο τις σχέσεις της Τουρκίας με δύο γειτονικά της κράτη-μέλη, την Ελλάδα και την Κύπρο. Για την Ελλάδα, η Εκθεση αναγνωρίζει τη συνέχιση του πολιτικού διαλόγου και των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Ωστόσο, καταγράφει επανεμφάνιση υπερπτήσεων πάνω από ελληνικά νησιά και σημαντική αύξηση παραβιάσεων του εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων. Υπογραμμίζει ότι παραμένει το τουρκικό casus belli για ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Οι αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης νησιών συνδέονται με έμμεση αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας, ενώ η ένταξη της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα σχολικά βιβλία προκαλεί ανησυχία. Η Επιτροπή ζητεί αποφυγή απειλών και ειρηνική επίλυση διαφορών, με προσφυγή, εφόσον χρειάζεται, στο Διεθνές Δικαστήριο.

Στο Κυπριακό, η Αγκυρα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και διατηρεί περιορισμούς στις μεταφορικές και εμπορικές συνδέσεις. Η Επιτροπή επικρίνει τη συνέχιση ενεργειών στα Βαρώσια και την προώθηση αναγνώρισης της αποσχιστικής οντότητας. Καταγράφει επίσης στρατιωτικές δραστηριότητες και σχέδια ενεργειακών υποδομών χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Κύπρος αποτελεί κρίσιμη δοκιμασία αξιοπιστίας. Στην Εκθεση του 2026 η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Αγκυρα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να μην εφαρμόζει πλήρως και χωρίς διακρίσεις το Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Συμφωνίας Σύνδεσης. Παραμένουν περιορισμοί στις απευθείας μεταφορικές συνδέσεις και εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών. Η αντίφαση είναι ουσιαστική: Η Τουρκία επιδιώκει διευρυμένη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, διατηρώντας περιορισμούς έναντι κράτους-μέλους της.

Η Έκθεση επαναλαμβάνει την ανάγκη επανέναρξης συνομιλιών υπό τον ΟΗΕ, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα, και συνδέει την πρόοδο στο Κυπριακό με την περαιτέρω ενίσχυση της ευρωτουρκικής συνεργασίας.

Για την ανατολική Μεσόγειο σημειώνεται ότι δεν πραγματοποιήθηκαν μη εξουσιοδοτημένες γεωτρήσεις κατά την περίοδο αναφοράς, αλλά δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση. Η Εκθεση επαναλαμβάνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης παραβιάζει δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η συνολική ευρωπαϊκή κατεύθυνση παραμένει συνεργασία σταδιακή, αναλογική και αναστρέψιμη, υπό προϋποθέσεις. Η αξία της Εκθεσης της Κομισιόν για την Ελλάδα και τη Κύπρο έγκειται στη θέση ότι η καλή γειτονία και ο σεβασμός των κυριαρχικών δικαιωμάτων αποτελούν ουσιώδεις όρους της σχέσης με την Ενωση. Η Ε.Ε. βεβαίως δεν είναι σε θέση να αλλάξει ουσιωδώς την πολιτική της προς την Ευρώπη, όπως η Τουρκία προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ωστόσο της απαγορεύει την περαιτέρω προσέγγιση όσο διάστημα διατηρεί εχθρική πολιτική απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο.

Η Εκθεση σημειώνει στασιμότητα ή υποχωρήσεις σε όλα τα πεδία, από την υπερσυγκέντρωση εξουσιών στην προεδρία, τις δικαστικές παρεμβάσεις εις βάρος της αντιπολίτευσης, τις διώξεις εκλεγμένων αξιωματούχων, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης που παραμένει προβληματική, την επιδείνωση στα θεμελιώδη δικαιώματα και στην ενημέρωση, καθώς δημοσιογράφοι, δικηγόροι, πανεπιστημιακοί και υπερασπιστές δικαιωμάτων αντιμετωπίζουν έρευνες και διώξεις, συχνά με κατηγορίες σχετικές με τρομοκρατία ή παραπληροφόρηση. Η Επιτροπή ζητεί αναθεώρηση της σχετικής νομοθεσίας, προστασία των γυναικών και των μειονοτήτων και ουσιαστικό χώρο δράσης για την κοινωνία των πολιτών.

Στην οικονομία αναγνωρίζεται κάποια πρόοδος προς μια λειτουργική οικονομία αγοράς. Ωστόσο, η ανάπτυξη επιβραδύνεται, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός και η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας δεν έχει κατοχυρωθεί επαρκώς. Το τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται ανθεκτικό, αλλά η ανεργία των νέων, η χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στην εργασία και η παραοικονομία παραμένουν σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες. Οι καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη και η αδιαφάνεια των κρατικών ενισχύσεων επιβαρύνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Η Ε.Ε. έχει αναπτύξει σοβαρό εμπορικό και γενικά οικονομικό διακύβευμα με τη γείτονα. Σύμφωνα με έκθεση του Κοινοβουλίου, το 2025 οι ευρωπαϊκές εξαγωγές ήταν 114,3 δισ. και οι εισαγωγές 103,3 δισ. ευρώ. Η Τουρκία ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ενωσης, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά απορρόφησε το 42,7% των τουρκικών εξαγωγών.

Η τελωνειακή αναβάθμιση περνά από την καλή γειτονία, πράγμα που μας αφορά ιδιαίτερα, πρέπει όμως να σημειωθεί ότι το Συμβούλιο δεν έχει ακόμη εγκρίνει τις σχετικές διαπραγματευτικές οδηγίες. Η αναβάθμιση παραμένει πολιτικός στόχος υπό διαπραγμάτευση.