Ένα νέο, καινοτόμο τεστ που βασίζεται σε ρινικό επίχρισμα και θυμίζει σε απλότητα τα rapid tests της πανδημίας, φέρνει ελπίδες για την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου Αλτσχάιμερ, ακόμη και πριν την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων.
Το τεστ αναπτύχθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Duke, στο Durham της Βόρειας Καρολίνας, και στοχεύει στην ανίχνευση αλλοιώσεων στα νευρικά και ανοσοποιητικά κύτταρα, οι οποίες εμφανίζονται πολύ νωρίτερα από τα χαρακτηριστικά κλινικά σημάδια της νόσου.
Πώς λειτουργεί το νέο τεστ
Η μέθοδος βασίζεται σε επίχρισμα από τη μύτη, το οποίο στη συνέχεια αναλύεται σε εργαστηριακό περιβάλλον. Οι ερευνητές αξιοποίησαν το γεγονός ότι μία από τις πρώιμες εκδηλώσεις της νόσου Αλτσχάιμερ είναι η απώλεια της όσφρησης, επιδιώκοντας να εντοπίσουν σχετικές βιολογικές μεταβολές στους οσφρητικούς υποδοχείς.
Για τη συλλογή του δείγματος, οι επιστήμονες ψέκασαν αρχικά τη μύτη των εθελοντών με αναισθητικό σπρέι, καθώς το επίχρισμα λαμβάνεται από το οπίσθιο τμήμα της ρινικής κοιλότητας. Στη συνέχεια, εισήγαγαν ένα μικροσκοπικό βουρτσάκι για τη συλλογή του δείγματος.
Τα δείγματα που ελήφθησαν αναλύθηκαν για να εντοπιστεί η γονιδιακή δραστηριότητα, η οποία αποτελεί ένδειξη των διεργασιών που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο. Σε κάθε επίχρισμα καταγράφηκε η δραστηριότητα χιλιάδων γονιδίων σε εκατοντάδες χιλιάδες κύτταρα, επιτρέποντας τον εντοπισμό πολύ πρώιμων αλλοιώσεων.
Τα αποτελέσματα των πρώτων δοκιμών
Το τεστ δοκιμάστηκε σε μικρή ομάδα 22 εθελοντών, οι οποίοι είχαν ήδη υποβληθεί σε αναλύσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού — ενός υγρού που περιβάλλει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό και μπορεί να περιέχει δείκτες προκλινικής νόσου.
Με βάση τα δεδομένα αυτά:
- 6 συμμετέχοντες ήταν υγιείς
- 9 είχαν προκλινική νόσο Αλτσχάιμερ
- 7 είχαν ήδη κλινική νόσο
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το νέο τεστ πέτυχε αποτελεσματικότητα 81% στην ανίχνευση τόσο της προκλινικής όσο και της πλήρους μορφής της νόσου.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι υπάρχουσες αιματολογικές εξετάσεις εντοπίζουν τη νόσο σε πιο προχωρημένα στάδια, γεγονός που καθιστά τη νέα μέθοδο ιδιαίτερα σημαντική για την πρώιμη διάγνωση.
Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications, με τους επιστήμονες να υπογραμμίζουν ότι η πρώιμη ανίχνευση της νόσου Αλτσχάιμερ είναι κρίσιμη για την έγκαιρη έναρξη θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Όπως σημειώνεται, η διάγνωση μέχρι σήμερα ήταν δύσκολη, καθώς ο νευρικός ιστός είναι δυσπρόσιτος για άμεση εξέταση.
Ο επιβλέπων ερευνητής, Dr. Bradley Goldstein, καθηγητής Χειρουργικής Κεφαλής & Τραχήλου και Νευροβιολογίας στο Duke, τόνισε: «Εάν κατορθώσουμε να διαγνώσουμε πολύ νωρίς τους πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ, θα μπορέσουμε να τους χορηγήσουμε θεραπείες που θα καθυστερήσουν σημαντικά την πλήρη ανάπτυξη της νόσου».
Οι επιστήμονες σχεδιάζουν ήδη μεγαλύτερες μελέτες, προκειμένου να επιβεβαιώσουν τα ευρήματα και να αξιολογήσουν την εφαρμογή του τεστ σε ευρύτερο πληθυσμό.
