Τριάντα χρόνια από την πρώτη μεγάλη παρουσίαση της Συλλογής Κωστάκη στην Ελλάδα, η Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, σε συνεργασία με το MOMUS – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη, παρουσιάζει την επετειακή έκθεση με τίτλο «Ο κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Ανθρωπος».
Η νέα παρουσίαση στο Μέγαρο των Ιλισίων επανεξετάζει τη Συλλογή Κωστάκη μέσα από το πρίσμα της σχέσεως ανθρώπου και περιβάλλοντος, μια θεματική που στη Ρωσία των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνος απετέλεσε κρίσιμο πεδίο καλλιτεχνικής έρευνας. Αναδεικνύει, μέσα από τρεις θεματικές και επιλογή έργων από τη συλλογή και το αρχείο Κωστάκη, τη μετάβαση από τον κανόνα στο πείραμα, από τη σύμβαση στην ουτοπία, καθώς η τέχνη συνομιλεί με τις πολιτικές, ιδεολογικές και αισθητικές αναζητήσεις της εποχής.
Ενότητες
Οι τρεις θεματικές της εκθέσεως, Πόλη, Φύση και Σύμπαν, εξετάζουν τη σχέση του Ανθρώπου με τον κατασκευασμένο -Πόλη-, τον οργανικό -Φύση- και τον ανεξερεύνητο -Σύμπαν- χώρο, φωτίζοντας τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις της Ρωσικής Πρωτοπορίας ανάμεσα στο πείραμα, στην τεχνολογική πρόοδο και την ουτοπία. Στην ενότητα για την Πόλη, μέσα από την αισθητική του κονστρουκτιβισμού, προκύπτουν νέες προτάσεις αρχιτεκτονικής, γραφιστικού και βιομηχανικού σχεδιασμού, ενδύσεως και πρακτικότητος της ζωής, που επηρεάζουν και τις σχέσεις των φύλων.
Στην ενότητα για τη Φύση παρουσιάζονται έργα που αναφέρονται στην αέναο κίνηση και στον αυτόνομο βιολογικό ρυθμό της οργανικής ύλης που περιβάλλει τον Ανθρωπο στη Γη. Στην ενότητα για το Σύμπαν παρουσιάζονται έργα που σχετίζονται με τις ουτοπικές εξερευνήσεις και το όραμα της γνωριμίας με «άλλους τόπους», τη διερεύνηση του Διαστήματος με στοιχεία ταυτόχρονα φαντασιακά και επιστημονικά. Η ενότης Ανθρωπος λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην Πόλη, στη Φύση και στο Σύμπαν.
Ο όρος «Ρωσική Πρωτοπορία» (αβανγκάρντ, από την εν τω στρατεύματι Εμπροσθοφυλακή) αφορούσε καλλιτέχνες που δραστηριοποιούντο στη Ρωσική Αυτοκρατορία και τη Σοβιετική Ενωση την περίοδο από τις αρχές του 20ού αιώνος έως τη δεκαετία του 1920. Ο εμπνευσμένος διάλογος για τις τέχνες διεκόπη αιφνιδίως με την επιβολή του σοσιαλιστικού ρεαλισμού και τις διώξεις των καλλιτεχνών στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Ο όρος «αβανγκάρντ» είχε ισχυρό πολυεθνικό χαρακτήρα και καθιερώθη πρώτη φορά σε σχέση με τις τέχνες στη Γαλλία στις αρχές του 19ου αιώνος.
