Η στρατηγική απέναντι στη Σπάρτη και τα αποτελέσματά της για την Αθήνα. Η στάση του Κίμωνα
Ο Εφιάλτης και το κόμμα του επιζήτησαν -και δεν άργησαν να πετύχουν- άλλη μία ευκαιρία, η οποία παρουσιάστηκε τον επόμενο χρόνο, το 462 π.Χ. Η Σπάρτη και η εδαφική περιοχή της υπέστησαν άνευ προηγουμένου καταστροφή από σεισμό, του οποίου η ένταση και η διάρκεια ουδέποτε άλλοτε είχαν παρατηρηθεί.
- Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς
Η γη άνοιξε και δημιουργήθηκαν βάραθρα σε πολλά σημεία. Το όρος Ταΰγετος υπέστη δόνηση ώστε μερικά κομμάτια από την κορυφή του κατέρρευσαν. Η πόλη της Σπάρτης κατεστράφη μέχρι του σημείου να παραμείνουν ανέπαφα μόνο πέντε σπίτια, ενώ τα άλλα κατέρρευσαν ή υπέστησαν σοβαρές βλάβες και δεν ήταν κατοικήσιμα.
Ολίγη ώρα πριν από την τρομακτική θεομηνία ένας αριθμός εφήβων και παιδιών που εκγυμνάζονταν στο γυμναστήριο, είδαν να περνά από εμπρός τους ένας λαγός. Αυτοστιγμεί τον κυνήγησαν τρέχοντας πίσω του και εγκατέλειψαν το γυμναστήριο.
Θεομηνία
Αμέσως μετά την έξοδό τους έγινε ο σεισμός, τα τείχη του γυμναστηρίου κατέρρευσαν και οι παιδοτρίβες οι οποίοι ήταν στο κτίριο, βρήκαν τραγικό θάνατο κάτω από τα ερείπια. Ο βασιλιάς Αρχίδαμος Β΄, παρά τη θεομηνία η οποία έπληξε την πόλη του, στρατολόγησε αμέσως όσους μπορούσαν να φέρουν όπλα για να αντιμετωπίσει τους είλωτες οι οποίοι, επωφελούμενοι από το θλιβερό γεγονός, εισέρρευσαν στη Σπάρτη για να κατασφάξουν τους Σπαρτιάτες.
Το εγχείρημά τους όμως απέτυχε και αναγκάσθηκαν να αποσυρθούν στα γειτονικά σημεία της πόλης. Οι Μεσσήνιοι και ένας ικανός αριθμός περιοίκων συγκεντρώθηκαν, ώστε η μάχη να μεταφερθεί στην ύπαιθρο. Στην αρχή οι επαναστάτες είχαν μερικές επιτυχίες, αργότερα όμως αποσύρθηκαν στη Μεσσηνία και οχυρώθηκαν στο όρος Ιθώμη.
Οι Σπαρτιάτες, οι οποίοι δεν είχαν καμιά πείρα από έναν πολιορκητικό πόλεμο, έδειξαν αδυναμία να νικήσουν τους οχυρωμένους αντιπάλους τους. Η ελληνική ομοσπονδία, η οποία ιδρύθηκε έπειτα από τον δεύτερο μηδικό πόλεμο, υφίστατο ακόμη. Ετσι, σύμφωνα με τους όρους της συνθήκης, η Σπάρτη έκανε έκκληση προς τους συμμάχους της, τόσο στους Αθηναίους όσο και στους άλλους της λοιπής Ελλάδας. Ετσι, ήρθαν απεσταλμένοι αμέσως στην Αθήνα για να ζητήσουν βοήθεια. Ο Αριστοφάνης, στο έργο του «Λυσιστράτη» αναφέρει το εξής γεγονός: «Και τώρα, Λακεδαιμόνιοι, ήλθε η ώρα να σας υπενθυμίσω ότι δεν πρέπει να ξεχνάτε εκείνους οι οποίοι ήρθαν να ικετεύσουν τους Αθηναίους, πελιδνοί και φορώντας κουρελιασμένο μανδύα, ώστε να βοηθήσουν τη Σπάρτη, η οποία κινδύνευε να εξαφανισθεί. Αλλά τότε σας καταπίεζαν οι Μεσσήνιοι και ταυτοχρόνως σας κατέτρεχαν οι θεοί».
Στην Αθήνα οι γνώμες διχάστηκαν μπροστά σε ένα τόσο σοβαρό θέμα, το οποίο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στους κόλπους του ελληνικού κόσμου και επρόκειτο να παίξει σπουδαίο ρόλο στο μέλλον. Αυτομάτως ανέκυψαν δύο ξεχωριστά ζητήματα στα οποία έπρεπε να δοθεί μια λύση: η ελληνική πολιτική αφενός και η πολιτική των Αθηνών αφετέρου. Τα δύο μεγάλα κόμματα, το αριστοκρατικό και το δημοκρατικό, εφάρμοσαν, επί προκειμένου, μια τακτική εναντίον της παροχής βοήθειας στη Σπάρτη.
Ο Κίμων και το κόμμα του, πιστός στην πολιτική συνεργασία η οποία τόσο καρποφόρησε κατά τη διάρκεια του δεύτερου μηδικού πολέμου, πρότειναν να παράσχουν βοήθεια στους δοκιμαζόμενους Σπαρτιάτες. Δεν πρέπει, δήλωσε ο Κίμων, να στερήσουμε την Ελλάδα από μια ιστορική πόλη και από μια αξιόλογη στρατιωτική δύναμη, γιατί κατ’ αυτό τον τρόπο θα την καταστήσομε χωλή.
Ο Εφιάλτης, εξ ονόματος του δημοκρατικού κόμματος και μαζί με αυτόν, χωρίς αμφιβολία -η παράδοση δεν το αναφέρει- ο Περικλής, άμεσος διάδοχός του και κληρονόμος της εθνικής πολιτικής του Θεμιστοκλέους, υποστήριξε μια αντίθετη γνώμη: «Δεν πρέπει να βοηθήσουν την αντίπαλο των Αθηναίων, αλλά να την αφήσουν στα ερείπιά της». Η λύση όμως αυτή θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες. Η ομοσπονδιακή συνθήκη, η οποία κατέγραψε τα παράπονα του δεύτερου μηδικού πολέμου, υποχρέωνε την Αθήνα να παράσχει τη βοήθειά της.
Αρνησή της θα σήμανε τη διακοπή των συμμαχικών σχέσεων και κατά λογική συνέπεια σε ένα απώτερο μέλλον θα ερχόταν μια σύγκρουση μεταξύ των δύο ισχυρών πόλεων της Ελλάδας. Εξάλλου, η εξαφάνιση της Σπάρτης θα απειλούσε και την ακεραιότητα της Ελλάδας, γιατί η ισχυρή αυτή πόλη αποτελεί μια βάση για τα πεπρωμένα του ελληνικού έθνους. Θα ήταν δυνατό αυτή η εξαφάνιση να φέρει την Αθήνα σε περίβλεπτο θέση, αλλά θα έμενε εκτεθειμένη χωρίς έναν σοβαρό σύμμαχο στα βαρβαρικά φύλα ή και σε άλλες απειλές και κινδύνους. Ο Κίμων λοιπόν ετέθη επικεφαλής τεσσάρων χιλιάδων οπλιτών και ξεκίνησε για να συναντήσει τους Σπαρτιάτες στο όρος Ιθώμη.
Η επιχείρηση όμως δεν έδωσε κανένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Η στρατιωτική τεχνική της εποχής ήταν δύσκολο να έχει επιτυχία στους βράχους του απρόσιτου όρου της Μεσσηνίας. Εμπρός λοιπόν σε αυτή την αδυναμία, οι Σπαρτιάτες δήλωσαν στους Αθηναίους ότι δεν είχαν πλέον την ανάγκη της βοήθειάς τους. Η συμπεριφορά των Σπαρτιατών η οποία προσέβαλε το εθνικό γόητρο των Αθηναίων και επιπλέον παρουσίασε την Αθήνα στον ελληνικό κόσμο ως ανίκανη να προσφέρει αποτελεσματική βοήθεια, προκάλεσε στο άστυ γενική κατακραυγή εναντίον της Σπάρτης και ένα αυθόρμητο συναίσθημα περιφρόνησης.
Η ενδυνάμωση του Εφιάλτη και του κόμματός του
Συνέχεια το ερχόμενο Σάββατο