Η πρώτη θεραπεία δοντιού στον κόσμο έγινε πριν από 59.000 χρόνια!
Μια απρόσμενη ανακάλυψη στη Σιβηρία ανατρέπει τα δεδομένα για τις ιατρικές γνώσεις των προϊστορικών ανθρώπων. Ένα δόντι ηλικίας 59.000 ετών φέρει σαφή σημάδια στοχευμένης θεραπείας με λίθινα εργαλεία. Δηλαδή εντοπισμός οδοντικής βλάβης και χειρουργική αφαίρεσή της πριν από σχεδόν 60 χιλιετίες.
Αυτή είναι η εικόνα που αναδύεται από μια νέα μελέτη που καταρρίπτει τον μύθο της ιατρικής αδυναμίας των Νεάντερταλ.
Η έρευνα, που διεξήχθη από το Μουσείο Ανθρωπολογίας και Εθνογραφίας του Μεγάλου Πέτρου (Kunstkamera) της Αγίας Πετρούπολης και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «PLOS One», εστιάζει σε έναν γομφίο που ανασύρθηκε από το σπήλαιο Chagyrskaya της Ρωσίας.
Μέχρι σήμερα, τα αρχαιολογικά ευρήματα έδειχναν ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν οδοντογλυφίδες για την απομάκρυνση τροφών και πιθανόν αξιοποιούσαν φαρμακευτικά φυτά. Ωστόσο, το ποσοστό εξέλιξης των ιατρικών τους δυνατοτήτων παρέμενε άγνωστο.
Ο γομφίος από το Chagyrskaya φέρει στο κέντρο του μια βαθιά οπή, που φτάνει μέχρι την πολφική κοιλότητα. Όπως εξηγεί η επικεφαλής της μελέτης, Αλίσα Ζούμποβα, το σχήμα της κοιλότητας ήταν αυτό που έδωσε το σύνθημα για κάτι ασυνήθιστο.
«Δεν ταίριαζε με το τυπικό πρότυπο των τερηδονικών αλλοιώσεων που παρατηρούνται στον Homo sapiens», σημειώνει η ίδια. «Επιπλέον, οι σαφώς ορατές γρατσουνιές υποδείκνυαν ότι η κοιλότητα δεν ήταν αποτέλεσμα φυσικής φθοράς, αλλά σκόπιμων ενεργειών».
Για να πιστοποιήσουν την υπόθεσή τους, οι ερευνητές προχώρησαν σε πρακτικό πείραμα. Χρησιμοποίησαν τρία ανθρώπινα δόντια —ένα σύγχρονο και δύο αρχαία του Homo sapiens— τα οποία τρύπησαν με λίθινες αιχμές παρόμοιες με εργαλεία που είχαν βρεθεί στο ίδιο σπήλαιο.
Το αποτέλεσμα ήταν αδιαμφισβήτητο: η οπή που δημιουργήθηκε είχε ακριβώς το ίδιο σχήμα και τις ίδιες μικροσκοπικές αυλακώσεις με εκείνη του δοντιού του Νεάντερταλ. Παράλληλα, η υπολογιστική μικροτομογραφία αποκάλυψε αλλοιώσεις στην οδοντίνη, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη σοβαρής τερηδόνας, ενός προβλήματος σπάνιου για τους Νεάντερταλ.
Παρότι η διάτρηση του δοντιού με λίθινο εργαλείο θα ήταν εξαιρετικά επώδυνη, φαίνεται πως η αφαίρεση του κατεστραμμένου τμήματος ήταν η μόνη λύση για την ανακούφιση από τον πόνο της οδοντικής λοίμωξης.
Το εύρημα αυτό τεκμηριώνει μια σύνθετη συμπεριφορά. Οι Νεάντερταλ μπορούσαν να εντοπίσουν την πηγή του πόνου, να αποφασίσουν την αντιμετώπιση, να εκτελέσουν λεπτές χειρουργικές κινήσεις και να υποστούν μια οδυνηρή διαδικασία για να απαλλαγούν από τη μελλοντική δυσφορία.
Όπως τονίζουν οι συγγραφείς της μελέτης, πρόκειται για την πρώτη φορά που τέτοια συμπεριφορά εντοπίζεται εκτός του είδους Homo sapiens, φέρνοντας στο φως «την παλαιότερη απόδειξη επιτυχημένης οδοντιατρικής θεραπείας στον κόσμο».
