Με την πρώτη του εγκύκλιο «Magnifica Humanitas», ο πρώτος αμερικανικής καταγωγής Ποντίφικας προειδοποιεί για τους κινδύνους της AI στην εργασία και τον πόλεμο, ερχόμενος σε ευθεία σύγκρουση με την πολιτική απορρύθμισης της κυβέρνησης Τραμπ.
Σε μια παρέμβαση-σταθμό για το μέλλον της ανθρωπότητας προχώρησε ο Πάπας Λέων ΙΔ΄, εκδίδοντας την πρώτη του εγκύκλιο με τίτλο «Magnifica Humanitas» (Μεγαλειώδης Ανθρωπότητα). Ο προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ζητά τη θεσμοθέτηση ενός αυστηρού και παγκόσμιου ρυθμιστικού πλαισίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τονίζοντας ότι η νέα τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί το κοινό καλό και όχι το ιδιωτικό κέρδος.
Η κίνηση αυτή του πρώτου Αμερικανού Πάπα στην ιστορία είχε προαναγγελθεί από τις πρώτες ημέρες της εκλογής του, όταν ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει την AI ως τη μεγαλύτερη σύγχρονη πρόκληση για το ανθρώπινο γένος.
Μέτωπο με τον Λευκό Οίκο για τα αυτόνομα όπλα
Στο κείμενό του, ο Πάπας καταγγέλλει την «κουλτούρα ισχύος» που οδηγεί την κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην ανάπτυξη εξελιγμένων συστημάτων για τη διεξαγωγή πολέμου εξ αποστάσεως. Ο Ποντίφικας δηλώνει ξεκάθαρα ότι «δεν είναι επιτρεπτό» να ανατίθενται μη αναστρέψιμες, θανατηφόρες αποφάσεις σε συστήματα AI.
Η θέση αυτή δημιουργεί ένα νέο σημείο τριβής ανάμεσα στο Βατικανό και την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία προωθεί επιθετικά την απορρύθμιση της αγοράς της Τεχνητής Νοημοσύνης στις ΗΠΑ. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτεί τώρα να αφοπλιστεί και να απελευθερωθεί από τις λογικές που τη μετατρέπουν σε εργαλείο κυριαρχίας, αποκλεισμού και θανάτου», υπογράμμισε ο Πάπας κατά την παρουσίαση του κειμένου.
Το παρασκήνιο με τη Silicon Valley και την Anthropic
Στην επίσημη παρουσίαση της εγκυκλίου στο Βατικανό συμμετείχε και ο συνιδρυτής της εταιρείας Anthropic, Κρίστοφερ Όλαχ. Η παρουσία του σχολιάστηκε έντονα, καθώς η εταιρεία βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε δικαστική διαμάχη με την κυβέρνηση Τραμπ, μετά την κυβερνητική εντολή να διακοπεί η χρήση της τεχνολογίας της από τις αμερικανικές υπηρεσίες, λόγω της άρνησης της Anthropic να επιτρέψει την ανεξέλεγκτη χρήση της από τον αμερικανικό στρατό.
Παρά την παρουσία του στελέχους, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δεν χαρίστηκε στον κλάδο. Στο κείμενο κατακρίνει τη συγκέντρωση τεράστιας ισχύος και δεδομένων στα χέρια ελάχιστων ιδιωτικών κολοσσών —όπως η OpenAI και η Anthropic, που οδεύουν προς αποτιμήσεις τρισεκατομμυρίων— χαρακτηρίζοντάς την απειλή για τους πιο ευάλωτους και τα παιδιά.
Ανάγκη για νομικό πλαίσιο: Ο Πάπας τονίζει ότι η αφηρημένη επίκληση της ηθικής δεν αρκεί. Απαιτούνται ισχυρά νομικά πλαίσια, ανεξάρτητη εποπτεία και πολιτική ευθύνη.
Ο κίνδυνος της εργασίας: Η εγκύκλιος υπογραμμίζει ότι η επιδίωξη του κέρδους δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη μαζική θυσία θέσεων εργασίας, καθώς η οικονομία οφείλει να υποτάσσεται στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η σύνδεση με την ιστορία της Εκκλησίας και μια ιστορική συγγνώμη
Η υπογραφή του κειμένου έγινε στις 15 Μαΐου, επέτειο της έκδοσης του «Rerum Novarum» (1891) από τον Πάπα Λέοντα ΙΓ΄, το οποίο είχε αποτελέσει τη βάση της κοινωνικής διδασκαλίας της Εκκλησίας κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης. Ο σημερινός Πάπας θεωρεί ότι η επανάσταση της AI θέτει τα ίδια ακριβώς υπαρξιακά ερωτήματα για την αξιοπρέπεια της εργασίας.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ προχώρησε και σε μια ιστορική κίνηση: εξέδωσε την πρώτη επίσημη παπική συγγνώμη για τον ιστορικό ρόλο της Αγίας Έδρας στη νομιμοποίηση της δουλείας κατά το παρελθόν, όταν είχε παραχωρήσει σε Ευρωπαίους μονάρχες την εξουσία να υποδουλώνουν πληθυσμούς.
