Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων δέχτηκε ομόφωνα την προσφυγή δύο ιερωμένων οι οποίοι είχαν εκλεγεί σε μειονοτικά ιδρύματα
«Φρένο» στην προσπάθεια εμπλοκής της Τουρκίας στα εσωτερικά ζητήματα της ελληνικής μειονότητας βάζει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με την ιστορική του απόφαση στην υπόθεση «Μαυράκης κ.ά. κατά Τουρκίας». Το Στρασβούργο δικαίωσε ομόφωνα την προσφυγή δύο ελληνορθόδοξων ιερέων, του Νίκου Μαυράκη και του Γεωργίου Kasapoğlu, οι οποίοι το 2011 και το 2012 είχαν εκλεγεί νόμιμα σε διοικητικά συμβούλια μειονοτικών ιδρυμάτων της Κωνσταντινούπολης.
Η τουρκική γραφειοκρατία, και συγκεκριμένα η Γενική Διεύθυνση Ιδρυμάτων, είχε προχωρήσει αυθαίρετα στη διαγραφή τους με μοναδικό πρόσχημα την ιερατική τους ιδιότητα, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι τα μειονοτικά ιδρύματα οφείλουν να διατηρούν μια «κοσμική διοικητική δομή». Επειτα από έναν δικαστικό μαραθώνιο που διήρκεσε πάνω από μία δεκαετία στα τουρκικά δικαστήρια, η υπόθεση έφτασε στο ΕΔΔΑ. Δυστυχώς, ο πατέρας Νίκος Μαυράκης έφυγε από τη ζωή τον Αύγουστο του 2025 χωρίς να προλάβει να δει το αποτέλεσμα, και τον αγώνα του συνέχισαν οι κληρονόμοι του.
Το σκεπτικό της απόφασης του ΕΔΔΑ αποτελεί βαρύ πλήγμα για την τουρκική επιχειρηματολογία, καθώς το δικαστήριο εστίασε στην απόλυτη έλλειψη νόμιμης βάσης για την κρατική αυτή παρέμβαση. Οπως υπογραμμίζεται χαρακτηριστικά στην παράγραφο 86 της απόφασης: «Το Δικαστήριο εκτιμά ότι η καταγγελλόμενη επέμβαση δεν δύναται να θεωρηθεί ως “προβλεπόμενη από τον νόμο”. Το συμπέρασμα αυτό αρκεί για να διαπιστωθεί η μη συμμόρφωση προς το άρθρο 11 της Σύμβασης, αναγινωσκόμενο υπό το φως του άρθρου 9, και απαλλάσσει το Δικαστήριο από την υποχρέωση εξετάσεως εάν η επέμβαση επεδίωκε νόμιμο σκοπό και ήταν αναγκαία σε δημοκρατική κοινωνία».
Οι Ευρωπαίοι δικαστές κατέρριψαν πλήρως τους ισχυρισμούς της Αγκυρας, σημειώνοντας «την πλήρη απουσία οποιασδήποτε σαφούς, προσβάσιμης και προβλέψιμης νομικής βάσης ικανής να δικαιολογήσει την παρέμβαση». Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η ισχύουσα τουρκική νομοθεσία δεν προέβλεπε κανένα ασυμβίβαστο για τους κληρικούς. Αντίθετα, οι δικαστές τόνισαν τη σημασία των μειονοτικών ενώσεων στη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας, αναφέροντας:
«Οι ενώσεις που ιδρύονται ειδικά για την προστασία της πολιτιστικής ή πνευματικής κληρονομιάς, την επιδίωξη κοινωνικών ή οικονομικών στόχων, τη διάδοση ή τη διδασκαλία μιας θρησκείας, ή την προάσπιση μιας εθνοτικής ή μειονοτικής ταυτότητας διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας».
Στο ίδιο πλαίσιο, το ΕΔΔΑ υπεραμύνθηκε της ανάγκης για σεβασμό της πολυμορφίας, προσθέτοντας στο σκεπτικό του: «Ο πλουραλισμός βασίζεται πράγματι στην πραγματική αναγνώριση και στον σεβασμό της πολιτιστικής, εθνοτικής και θρησκευτικής πολυμορφίας, και η αρμονική αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμων και ομάδων με διαφορετικές ταυτότητες είναι ουσιαστικής σημασίας για την κοινωνική συνοχή».
Η απόφαση αυτή δημιουργεί ένα ισχυρό νομικό προηγούμενο. Μέχρι σήμερα οι δικαστικές νίκες της ομογένειας αφορούσαν σχεδόν πάντα δημευμένα ακίνητα. Με την απόφαση «Μαυράκης» το ΕΔΔΑ θωρακίζει πλέον την ίδια την οργανωτική και διοικητική αυτοδιοίκηση των μειονοτήτων.
