Το 61,9% τονίζει ότι πρέπει να αυξήσουν τη φορολογία στα υψηλά εισοδήματα και τον μεγάλο πλούτο, με στόχο να βελτιωθούν οι δημόσιες υπηρεσίες και το κοινωνικό κράτος
Ως μία ουσιωδώς άδικη χώρα, η οποία κυριαρχείται από φορολογικές και οικονομικές ανισότητες, αντιλαμβάνεται η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών την Ελλάδα. Οι χαμηλοί μισθοί σε συνδυασμό με το δυσβάσταχτο κόστος στέγασης και την έλλειψη αξιοκρατίας και φορολογικής δικαιοσύνης συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα που εξηγεί πολλά για την ολοένα και αυξανόμενη αποστροφή των πολιτών προς την πολιτική, το πολιτικό σύστημα και τη συμμετοχή στα κοινά, αλλά και για το γεγονός ότι, παρά τα επίμονα ψέματα της κυβέρνησης, όχι μόνο δεν υπάρχει ουσιαστική τάση επιστροφής όσων έφυγαν στο εξωτερικό στα χρόνια της κρίσης αλλά οι νέοι και οι νέες εξακολουθούν να έχουν ως πρώτη επιλογή τη μετανάστευση.
Η έρευνα του Eteron – Ινστιτούτο για την Ερευνα και την Κοινωνική Αλλαγή με τίτλο «Οικονομική Δικαιοσύνη» εξετάζει τις αντιλήψεις των πολιτών για την οικονομία, τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες στην Ελλάδα, τις ιδεολογικές τους στάσεις για τη σφαίρα της οικονομίας και, τέλος, τις απόψεις τους για συγκεκριμένες οικονομικές πολιτικές σε βασικούς τομείς ενδιαφέροντος. Η έμφαση δόθηκε στον εντοπισμό των ανισοτήτων και στην εξερεύνηση των διαφορετικών διαστάσεων τους και των ποικίλων εκφράσεων που λαμβάνουν στην ελληνική κοινωνία σήμερα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Eteron σε συνεργασία με την aboutpeople σε 1.504 άνδρες και γυναίκες 17 ετών και άνω σε όλη την Ελλάδα τον Απρίλιο του 2026. Τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ως προς το φύλο, την ηλικία και τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του 2023, ενώ έχει ιδιαίτερη σημασία η δυνατότητα σύγκρισης με τα ευρήματα αντίστοιχης έρευνας του 2021.
Στο ερώτημα «Πόσο ικανοποιημένος/η ή δυσαρεστημένος/η είστε από την προσωπική σας οικονομική κατάσταση (τα οικονομικά σας)», η απάντηση είναι σαφής: Πολύ ή μάλλον δυσαρεστημένο δηλώνει το 63,4%, ποσοστό αυξημένο από το 57,3% του 2021, ενώ ικανοποιημένο δηλώνει μόλις το 36,4%.
Περισσότεροι δυσαρεστημένοι, στο συντριπτικό 83,2%, είναι όσοι δηλώνουν αγρότες ή κτηνοτρόφοι, εύρημα που προφανώς σχετίζεται με τα τεράστια προβλήματα που έχει επιφέρει η κυβερνητική πολιτική, αφενός μεν με τα σκάνδαλα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ, αφετέρου με τις τεράστιες καθυστερήσεις στην πληρωμή των επιδοτήσεων, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και τους πολύ αργούς ρυθμούς αποκατάστασης των ζημιών από φυσικές καταστροφές, όπως η κακοκαιρία «Daniel» στη Θεσσαλία.
Ανισοκατανομή
Σε συντριπτικό ποσοστό, 81,9% οι πολίτες θεωρούν ότι ο πλούτος δεν κατανέμεται δίκαια μεταξύ επιχειρηματιών και εργαζομένων, και μάλιστα σε αυτό συμφωνούν σε ποσοστό 71,9% και όσοι δηλώνουν ελεύθεροι επαγγελματίες/εργοδότες. Επιπλέον, το 82,2% απαντά πως η κυβερνητική πολιτική ευνοεί κυρίως τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Ωστόσο, οι απαντήσεις είναι σχεδόν μοιρασμένες στο ερώτημα ποιο οικονομικό σύστημα είναι καλύτερο: το 41,6% απαντά ένα που στηρίζεται περισσότερο στην ελεύθερη αγορά και το 48,9% προτιμά ένα σύστημα που στηρίζεται περισσότερο στον κρατικό σχεδιασμό και στην κρατική παρέμβαση στην οικονομία.
Οσον αφορά τη φορολογική πολιτική και πού θα πρέπει να δώσουν έμφαση οι ελληνικές κυβερνήσεις, το 61,9% τονίζει ότι πρέπει να αυξήσουν τη φορολογία στα υψηλά εισοδήματα και στον μεγάλο πλούτο με στόχο να βελτιωθούν οι δημόσιες υπηρεσίες και το κοινωνικό κράτος και να μειωθούν οι ανισότητες, ενώ το 35,2% ζητά να μειωθούν οι φόροι στις επιχειρήσεις, με στόχο να αναπτυχθούν, να κάνουν προσλήψεις και να μειωθεί η ανεργία. Παράλληλα, το 60,4% υποστηρίζει πως το κράτος δεν παρεμβαίνει αρκετά και επιτρέπει στον ιδιωτικό τομέα να δρα ασύδοτος.
Κοινωνικά αγαθά
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι πολίτες εμπιστεύονται σε πολύ μεγάλο βαθμό ότι αυτό που ονομάζεται «κοινωνικά αγαθά» θα πρέπει να λειτουργεί από το ίδιο το κράτος, χωρίς την εμπλοκή ιδιωτών.
Συγκεκριμένα, κυρίως αρμοδιότητα του δημόσιου τομέα πιστεύουν ότι θα πρέπει να είναι η υγεία σε ποσοστό 90,2%, οι μεταφορές (λεωφορεία, μετρό, τρένα) σε ποσοστό 72,3%, οι αεροπορικές μεταφορές σε ποσοστό 38,7%, η παιδεία σε ποσοστό 90,8%, το τραπεζικό σύστημα σε ποσοστό 54,4%, η ενέργεια σε ποσοστό 77,7%, η Κοινωνική Ασφάλιση σε ποσοστό 87,8%, η ύδρευση σε ποσοστό 90,4%.
Στην έρευνα επιχειρήθηκε να εξεταστούν ορισμένες πολιτικές επιλογές για την αντιμετώπιση των διαφορετικών εκδηλώσεων της ανισότητας. Στο περιβάλλον αδικίας που περιέγραψαν οι πολίτες ποια μπορεί να είναι η κατεύθυνση πολιτικής που επιθυμούν να δουν να εφαρμόζεται, τη γενική πολιτική κατεύθυνση δείχνει με αρκετά καθαρό τρόπο η θέση της πλειονότητας των πολιτών (64,4%) ότι η πραγματική ελευθερία νοείται και ως απελευθέρωση των ανθρώπων από τη φτώχεια, με ένα κράτος που προσφέρει ισχυρή κοινωνική προστασία και περιορίζει τον ρόλο των αγορών.
Στο ερώτημα εάν είναι επιβεβλημένο να αυξηθούν οι φόροι στους πλούσιους για να υπάρξει φορολογική δικαιοσύνη και να ενισχυθούν οι πιο αδύναμοι, θετικά απαντά το 64%, ενώ το 69,3% απαντά πως το μεγαλύτερο φορολογικό βάρος σηκώνουν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι.
«Καίνε» μισθοί, στέγη και φορολογία
Επιστρέφοντας στη «μεγάλη εικόνα», το συντριπτικό ποσοστό του 80,4% θεωρεί ότι «γενικά η Ελλάδα είναι μία άδικη χώρα για τους πολίτες της», με αυξητική τάση, καθώς ήταν στο 74,5% το 2021. Μάλιστα, το 84% εκτιμά ότι οι αδικίες στην Ελλάδα είναι μεγαλύτερες απ’ ό,τι στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Προς επίρρωση αυτού, μόλις το 36,7% απαντά ότι έχει δίκαιες απολαβές και το 62% πιστεύει ότι δεν αμείβεται με βάση την εμπειρία και την προσπάθεια που καταβάλλει.
Ποιες είναι όμως οι εκφάνσεις της καθημερινότητας που αφήνουν και το μεγαλύτερο αίσθημα αδικίας στους πολίτες; Κατά σειρά προτίμησης, οι ερωτώμενοι απάντησαν: α) Το ότι υπάρχουν εργαζόμενοι/ες με μισθούς που δεν επιτρέπουν στους ίδιους και στην οικογένειά τους να βγάλουν τον μήνα και να ζήσουν αξιοπρεπώς, β) το ότι το κόστος στέγασης είναι δυσβάσταχτο για τα άτομα και τα νοικοκυριά που μένουν στο νοίκι, γ) το ότι δεν υπάρχει αξιοκρατία, δ) η φορολογία, το ότι κάποιοι πληρώνουν φόρους και κάποιοι ελάχιστα ή καθόλου.
