Σύμφωνα με τον δικηγόρο και ακτιβιστή Etmond Guri, ο υπουργός Μετανάστευσης δέχτηκε τα αιτήματά τους την ώρα που ο Ράμα καταπατά τις περιουσίες της ελληνικής μειονότητας
Tην ίδια ακριβώς στιγμή που ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης διαφημίζει τις υποτιθέμενες σκληρές πολιτικές της κυβέρνησης στο Μεταναστευτικό, προχωρώντας σε επικοινωνιακές ανακοινώσεις για σχέδια που βρίσκονται ακόμη στα χαρτιά –όπως τα κέντρα επιστροφών (return hubs)-, στο παρασκήνιο εξελίσσονται διαδικασίες που προκαλούν έντονο προβληματισμό.
Πίσω από την αυστηρή ρητορική που προορίζεται για κατανάλωση από την εγχώρια κοινή γνώμη, η πραγματικότητα κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση, αγγίζοντας μάλιστα ευαίσθητες ισορροπίες που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια και την επισημοποίηση δημιουργίας «μειονοτήτων» εντός της χώρας μας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών στις 25 Μαΐου 2026 στην Αθήνα. Ο κ. Πλεύρης υποδέχθηκε αντιπροσωπία της αυτοαποκαλούμενης «Αλβανικής Διασποράς στην Ελλάδα», υπό τον δικηγόρο και ακτιβιστή Etmond Guri.
Ενώ το υπουργείο επέλεξε την απόλυτη σιωπή, αποφεύγοντας κάθε επίσημη ενημέρωση, η αλβανική πλευρά δημοσιοποίησε άμεσα τις συνομιλίες, παρουσιάζοντάς τις σε αλβανικά μέσα ως μια ιστορική θεσμική της «αλβανικής διασποράς» στην Ελλάδα. Η αποσιώπηση από την ελληνική κυβέρνηση αναδεικνύει την αντίφαση μιας πολιτικής που άλλα διακηρύσσει δημόσια και άλλα συνομολογεί κρυφά.
Η ατζέντα των Τιράνων
Το υπόμνημα της αλβανικής αντιπροσωπίας αποκαλύπτει το εύρος των αξιώσεων. Στόχος είναι ο «σταθερός, οργανωμένος και θεσμικός διάλογος» με τις ελληνικές Αρχές, μετατρέποντας το καθεστώς των οικονομικών μεταναστών σε αναγνωρισμένη «διασπορά» με λόγο στις δημόσιες πολιτικές της χώρας.
Οι διεκδικήσεις τους, όπως αποτυπώθηκαν στο υπόμνημα, εξειδικεύονται στα εξής διοικητικά και πολιτικά ζητήματα:
• Απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών ανανέωσης των αδειών διαμονής για μακροχρόνιους κατοίκους.
• Δραστική μείωση των απαιτούμενων δικαιολογητικών, με απευθείας άντληση δεδομένων από τη Δημόσια Διοίκηση.
• Μη αντιμετώπιση των διαδικαστικών παρατυπιών ως επιβαρυντικού κριτηρίου, μεταθέτοντας την ευθύνη στις καθυστερήσεις των υπηρεσιών.
• Ενίσχυση των διευθύνσεων Αποκεντρωμένης Διοίκησης με προσωπικό για τη μείωση των πολυετών εκκρεμοτήτων.
• Προτεραιοποίηση των αδειών για τη δεύτερη γενιά, τους νέους που γεννήθηκαν ή σπούδασαν στην Ελλάδα και τους ηλικιωμένους.
• Fast track διαδικασίες στην εξέταση των αιτήσεων ιθαγένειας και μακροχρόνιας παραμονής.
• Απρόσκοπτη πρόσβαση των υπηκόων τρίτων χωρών στις ψηφιακές υπηρεσίες του gov.gr.
• Εφαρμογή διευρυμένων πολιτικών ένταξης στην εκπαίδευση, στην κοινωνική συμμετοχή και τον επαγγελματικό προσανατολισμό.
• Θεσμοθέτηση μόνιμων μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ του υπουργείου και της οργάνωσής τους.
Η παράδοση του υπομνήματος συνοδεύτηκε από δήλωση ετοιμότητας της αλβανικής πλευράς να λειτουργεί ως αξιόπιστος συνομιλητής. Το υπουργείο Μετανάστευσης επέδειξε πλήρη προθυμία, με τον Θάνο Πλεύρη να τονίζει τη σημασία διατήρησης ανοιχτών καναλιών επικοινωνίας, ανοίγοντας τον δρόμο σε θεσμικές υποχωρήσεις.
«Ενταξη χωρίς αφομοίωση»
Μια όμως περαιτέρω διάσταση των όσων διημείφθησαν ήρθε στο φως από τη δημόσια τοποθέτηση του Etmond Guri στην εκπομπή «Ditari», του Pandi Gjata, στο δίκτυο A2 CNN. Ο Αλβανός ακτιβιστής προχώρησε σε αποκαλύψεις που εκθέτουν την ηγεσία του υπουργείου, περιγράφοντας μια στάση πλήρους κυβερνητικής υπαναχώρησης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το κεντρικό διακύβευμα δεν ήταν η απλή διευθέτηση εκκρεμοτήτων, αλλά η θεσμική αναγνώριση μιας παράλληλης εθνικής ταυτότητας με πολιτικά δικαιώματα και κυρίως το δικαίωμα ψήφου.
Σύμφωνα με τον Guri, «ένα από τα σημεία που μεταφέραμε στον υπουργό είναι το γεγονός ότι όταν μιλάμε για ένταξη, εννοούμε το δικαίωμα ψήφου, τη συμμετοχή στις τοπικές εκλογές, την ένταξη της δεύτερης γενιάς ή μη αλβανικών προσωπικοτήτων που έχουν προσφέρει στην κοινωνία και μπορούν να προσφέρουν στην τοπική κοινωνία και όχι την αφομοίωση.
Ετσι για να διατηρήσουμε το προφίλ μας, την ταυτότητά μας στην ελληνική κοινωνία, όπως συμβαίνει σε κάθε σύγχρονη και δημοκρατική κοινωνία», επιβεβαιώνοντας ότι ο αντικειμενικός στόχος είναι η συγκρότηση μιας μη αφομοιώσιμης κοινότητας με πολιτική ισχύ.
Το πλέον ανησυχητικό αφορά την αντίδραση του Ελληνα υπουργού. Σύμφωνα με τις δηλώσεις Guri, ο Θάνος Πλεύρης αποδέχθηκε αυτή την ατζέντα και προχώρησε σε μια πρωτοφανή αυτοκριτική εκ μέρους της ελληνικής Πολιτείας.
«Ευτυχώς υπήρξαν απόδοση και ευμνημόνευση από τον υπουργό, ο οποίος είπε αρκετές φορές ότι ο διαχωρισμός της αλβανικής επιτροπής και της αλβανικής διασποράς είναι ένα πολύ θετικό στοιχείο που έχει πει πολλά στην Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας μάλιστα ότι είναι αλήθεια ότι σε πολλές περιπτώσεις έχουμε πάρει εκδίκηση από τους Αλβανούς» υποστήριξε ο πρόεδρος της οργάνωσης.
Την ίδια ώρα, ο Guri ανακοίνωσε ότι η ελληνική πλευρά δεσμεύτηκε για άμεσες διευκολύνσεις, γνωστοποιώντας ότι υποσχέθηκε σημαντική απλοποίηση των διαδικασιών, ενώ κατά τη διάρκεια του Ιουνίου αναμένεται να εκδοθούν περίπου 30.000 άδειες παραμονής σε μετανάστες που τελούν υπό πολυετή αναμονή.
Θα δοθεί προτεραιότητα σε κατηγορίες όπως οι οικογενειακές επανενώσεις, τα μέλη ελληνικών οικογενειών και οι μετανάστες με πλήρη τεκμηρίωση. Ο υπουργός παρείχε στην αντιπροσωπία τις απαραίτητες απευθείας επαφές με τους υπευθύνους του υπουργείου Μετανάστευσης και άλλων υπουργείων για στενή συνεργασία, καθώς οι εκπρόσωποι δήλωσαν πως προσήλθαν για να λύσουν προβλήματα και όχι απλώς για να εκφράσουν παράπονα.
Η Ελλάδα τα «δίνει όλα»
Αξίζει να σημειωθεί ότι την ίδια στιγμή η κατάσταση για την ελληνική ομογένεια στην Αλβανία εμφανίζει μια διαμετρικά αντίθετη και ανησυχητική εικόνα. Στην περιοχή Ζβέρνετς (Zvërnec) και Νάρτα τα σοβαρά επεισόδια συνεχίζονται.
Οι τοπικοί πληθυσμοί, στους οποίους περιλαμβάνονται πολλά μέλη της ελληνικής ομογένειας, αντέδρασαν δυναμικά στην υλοποίηση ενός μεγάλου τουριστικού έργου πολυτελείας, το οποίο συνδέεται με τα επιχειρηματικά συμφέροντα των Jared Kushner και Ivanka Trump και θίγει τις ιδιοκτησίες τους.
Η αντίδραση των αλβανικών Αρχών υπήρξε εξαιρετικά βίαιη. Προσωπικό ιδιωτικής ασφάλειας, με την ανοχή της αλβανικής αστυνομίας, επιτέθηκε στους διαδηλωτές, προκαλώντας τραυματισμούς μεταξύ των οποίων και ενός Ελληνα ομογενή. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε την έντονη ανησυχία του, ζητώντας την άμεση διαλεύκανση του συμβάντος.
Η απάντηση του Αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα υπήρξε απορριπτική, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή γραμμή της κυβέρνησής του. Παρείχε πλήρη στήριξη στις αστυνομικές δυνάμεις, κάνοντας λόγο για «μηδενική ανοχή σε συμμορίες» και κατηγόρησε την Αθήνα για «πολιτική εκμετάλλευση» ενός ζητήματος που ο ίδιος χαρακτήρισε αμιγώς περιβαλλοντικό και επενδυτικό.
Τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης στα Τίρανα υιοθέτησαν μια σαφή αντιελληνική ρητορική, υποβαθμίζοντας την εθνοτική διάσταση της σύγκρουσης. Τα επεισόδια αυτά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συστηματικών πιέσεων που δέχεται η ελληνική μειονότητα στη Βόρεια Ηπειρο.
Τα περιουσιακά δικαιώματα παραμένουν μετέωρα λόγω των εκκρεμοτήτων της κομμουνιστικής περιόδου, η ελληνική εκπαίδευση αντιμετωπίζει διοικητικά προσκόμματα και η περιοχή οδηγείται σε οικονομική περιθωριοποίηση, με την αλβανική κυβέρνηση να προτάσσει εθνικιστικά αντανακλαστικά και ξένα επενδυτικά συμφέροντα.
Η αναντιστοιχία της αμοιβαιότητας και οι εθνικοί κίνδυνοι
Η σύγκριση των δύο αυτών προσεγγίσεων αναδεικνύει μια σοβαρή ασυμμετρία, η οποία στρέφεται εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων. Στην Αθήνα, το υπουργείο Μετανάστευσης υιοθετεί μια υποχωρητική στάση απέναντι σε μια κοινότητα που αριθμεί εκατοντάδες χιλιάδες άτομα, αξιολογώντας την με όρους οικονομικής και εκλογικής σκοπιμότητας. Στα Τίρανα, αντιθέτως, η ελληνική μειονότητα υφίσταται διαρκείς διοικητικές και οικονομικές πιέσεις, με τα δικαιώματά της να τίθενται σε δεύτερη μοίρα έναντι τρίτων συμφερόντων.
Aποσαφηνίσεις Πλεύρη
Εάν ο Θάνος Πλεύρης δεν αποσαφηνίσει δημοσίως τη θέση του, απορρίπτοντας το αφήγημα περί «διασποράς» και τις αξιώσεις για δικαίωμα ψήφου, συμβάλλει στη θεσμοθέτηση μιας οργανωμένης εθνικής ομάδας με αυξημένη πολιτική επιρροή στο εσωτερικό της χώρας. Οι Αλβανοί πολίτες που διαβιούν στην Ελλάδα είναι ενταγμένοι στον εργασιακό και οικονομικό ιστό, υποκείμενοι σε δικαιώματα και υποχρεώσεις σε ατομικό επίπεδο, γεγονός θεσμικά αυτονόητο.
Αυτό όμως δεν νομιμοποιεί την εκχώρηση συλλογικών δικαιωμάτων που προσομοιάζουν σε μειονοτικά και δύνανται να αποτελέσουν τη βάση για μελλοντικές πολιτικές διεκδικήσεις, όπως η ψήφος στις τοπικές εκλογές. Η ελληνική εξωτερική πολιτική, δε, και οι σχέσεις με πληθυσμούς από γειτονικές χώρες -ιδιαίτερα σε περιοχές με ιστορικό βάρος όπως η δική μας- οφείλουν να διέπονται από την αρχή της αμοιβαιότητας.
Οποιεσδήποτε διοικητικές διευκολύνσεις προς την αλβανική κοινότητα στην Ελλάδα θα πρέπει να τελούν σε άμεση συνάρτηση με την πρόοδο που σημειώνει η Αλβανία στην προστασία των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας, ιδίως στο πεδίο των περιουσιών, της εκπαίδευσης και της ασφάλειας των ομογενών. Χωρίς τη διασύνδεση αυτή η χώρα διολισθαίνει σε μια τακτική μονομερών υποχωρήσεων, την ίδια ώρα που η έτερη πλευρά διατηρεί μια άκαμπτη και διεκδικητική στάση.
Ο Θάνος Πλεύρης οφείλει να τοποθετηθεί με σαφήνεια, να διαψεύσει τους ισχυρισμούς περί αναγνώρισης «διασποράς» και δικαιώματος ψήφου, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική Πολιτεία αντιμετωπίζει τους ξένους υπηκόους αποκλειστικά στη βάση της ατομικής νομιμότητας και του Διεθνούς Δικαίου, χωρίς να επιτρέπει τη δημιουργία τεχνητών μειονοτήτων. Σε διαφορετική περίπτωση η πολιτική ευθύνη για την αλλοίωση του θεσμικού πλαισίου και τη δημιουργία ενός επικίνδυνου προηγούμενου στην εσωτερική πολιτική σκηνή θα βαρύνει αποκλειστικά την παρούσα ηγεσία του υπουργείου.
Μια συγκροτημένη στρατηγική με εθνικές προεκτάσεις
Η ρητορική μετάβαση από τον όρο «μετανάστες» (metanastët) στην έννοια της «διασποράς» (diaspora) δεν αποτελεί μια αθώα σημασιολογική διαφοροποίηση, αλλά συνιστά μια συγκροτημένη στρατηγική με μακροπρόθεσμες εθνικές προεκτάσεις.
Επιχειρείται η νομική και πολιτική μεταβολή του καθεστώτος μιας μεγάλης ομάδας οικονομικών μεταναστών -πολλοί εκ των οποίων εισήλθαν στη χώρα χωρίς νόμιμα έγγραφα κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000- σε μια μόνιμη, οργανωμένη κοινότητα, με διακριτή συλλογική ταυτότητα και συγκεκριμένες πολιτικές διεκδικήσεις.
Εάν η ηγεσία του υπουργείου Μετανάστευσης δεν προχωρήσει σε άμεση και κατηγορηματική διάψευση των ισχυρισμών της αλβανικής αντιπροσωπίας, ουσιαστικά αποδέχεται τη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια de facto αλβανική μειονότητα εντός της ελληνικής επικράτειας.
Η εξέλιξη αυτή υπερβαίνει τα όρια της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών. Πρόκειται για μια επιλογή που αλλοιώνει τη θεσμική αντιμετώπιση του Μεταναστευτικού, ανοίγει τον δρόμο για συλλογικές μειονοτικές διεκδικήσεις και θέτει τις βάσεις για μελλοντικές εντάσεις. Καθίσταται σαφές ότι η προσέγγιση αυτή υπαγορεύεται από ψηφοθηρικά κίνητρα, καθώς η συγκεκριμένη πολυπληθής ομάδα αντιμετωπίζεται ως μια δυνητικά χρήσιμη εκλογική βάση για τις αναμετρήσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, θυσιάζοντας την εθνική ομοιογένεια.
Για την ορθή εκτίμηση της κατάστασης απαιτείται η ανάλυση του προφίλ του βασικού συνομιλητή του υπουργείου. Ο Etmond Guri αποτελεί τον πλέον προβεβλημένο εκπρόσωπο της αλβανικής κοινότητας στην Ελλάδα εδώ και χρόνια. Ως μάχιμος δικηγόρος με έδρα την Αθήνα και συστηματική παρουσία στα αλβανικά μέσα ενημέρωσης συντονίζει τις κινήσεις για την αναβάθμιση του status των ομοεθνών του, στοχεύοντας στην πολιτική εκπροσώπηση και τη θωράκιση μιας παράλληλης εθνικής ταυτότητας.
Το τσάμικο ζήτημα
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι θέσεις του αναφορικά με το λεγόμενο τσάμικο ζήτημα (Çështja Çame). Σε συνέντευξη που παραχώρησε τον Απρίλιο του 2026 στο δίκτυο Report TV και την πλατφόρμα Shqiptarja.com, ο Guri προσδιόρισε την υπόθεση αυτή ως το βασικότερο πρόβλημα στις διμερείς σχέσεις. Οπως ανέφερε: «Η μόνη υπόθεση που είναι δύσκολο να λυθεί όπως ισχυρίζεται η αλβανική πλευρά είναι η τσάμικη υπόθεση, η οποία θα αντιμετωπιστεί με διαφορετική μορφή σε σχέση με τις ιδιοκτησίες των Αλβανών στην Ελλάδα».
Ο Guri αποφεύγει τις ακραίες εκφράσεις περί «γενοκτονίας», επιλέγοντας μια πιο θεσμική και διπλωματική προσέγγιση. Διατηρεί το ζήτημα ενεργό ως μια εκκρεμότητα που παρεμποδίζει την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων. Η στάση αυτή αποδεικνύει ότι η ηγεσία της «διασποράς» δεν αποστασιοποιείται από το εθνικό αλυτρωτικό αφήγημα των Τιράνων, αλλά επιδιώκει να το εισαγάγει εντός της ελληνικής πολιτικής σκηνής, υπό τον μανδύα των νομικών και ευρωπαϊκών διεκδικήσεων.