Ανοίγει ο δρόμος για μεγάλες αυξήσεις στα τιμολόγια

Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι το νερό παραμένει «δημόσιο αγαθό», οι προωθούμενες συγχωνεύσεις των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης και Αποχέτευσης προκαλούν έντονο προβληματισμό για το ενδεχόμενο έμμεσης ιδιωτικοποίησης. Παράλληλα, η αδυναμία των περισσότερων ΔΕΥΑ να διαχειριστούν το ενεργειακό κόστος αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις των τιμολογίων του νερού.

• Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο

Το σχέδιο του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου για τη συγκέντρωση της διαχείρισης του δικτύου 68 παρόχων υπηρεσιών ύδατος υπό την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώθηκε με εκατοντάδες παρατηρήσεις και αντιρρήσεις, οι οποίες αναμένεται να μεταφερθούν σε πολιτικό και σε νομικό επίπεδο όταν το νομοσχέδιο, που κατατέθηκε την περασμένη Τρίτη, συζητηθεί στη Βουλή.

Φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εκφράζουν φόβους για απώλεια της αυτονομίας των δήμων, περαιτέρω συγκεντροποίηση των υπηρεσιών ύδρευσης και αύξηση του κόστους για τους καταναλωτές. Εργαζόμενοι και φορείς κάνουν λόγο για συγκεντρωτισμό, πιθανή αντισυνταγματικότητα και έμμεση ιδιωτικοποίηση, εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες για την επάρκεια και το κόστος των υπηρεσιών ύδρευσης.

Την έντονη ανησυχία τους για τον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται με το εν λόγω νομοσχέδιο η «περαιτέρω» αναδιοργάνωση του τομέα των Υδάτων διατυπώνουν οι εργαζόμενοι στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Υδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ). Στο ζήτημα αναφέρεται και η Ενωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης – Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), σημειώνοντας ότι η αναγκαστική επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ στις όμορες περιοχές είναι αντισυνταγματική, αφού παραβιάζει την συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της διοικητικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ (άρθρο 102 του Συντάγματος).

Επίσης, είναι αντίθετη και με την αρχή της εγγύτητας των υπηρεσιών που κατοχυρώνεται από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (ΕΧΤΑ) υπό την έννοια ότι η άσκηση των δημόσιων αρμοδιοτήτων πρέπει, κατά τρόπο γενικό, να ανήκει κατά προτίμηση στις Αρχές τις πιο πλησιέστερες στους πολίτες και ότι πρέπει κανονικά να είναι πλήρεις και αποκλειστικές και να μην μπορούν να αμφισβητούνται ή να περιορίζονται από άλλη Αρχή, κεντρική ή περιφερειακή, παρά στο πλαίσιο του νόμου.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ότι το σύνολο του ενεργητικού και του παθητικού των παρόχων υπηρεσιών ύδατος, συμπεριλαμβανομένων των παγίων που ανήκουν στους δήμους και χρησιμοποιούνται από τις ΔΕΥΑ, περιέρχεται στην ΕΥΑΘ Α.Ε. ή την ΕΥΔΑΠ Α.Ε. μέσα σε 12 μήνες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι ΔΕΥΑ αποξενώνονται από τις υποδομές που δημιούργησαν επί δεκαετίες, ενώ τα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, γεωτρήσεις, αντλιοστάσια, δεξαμενές κ.λπ. παύουν να αποτελούν περιουσία της τοπικής κοινωνίας και περνούν στο έλεγχο των δύο εισηγμένων εταιριών. Μάλιστα, ο εκάστοτε δήμος θα έχει περιθώριο μόλις ενός μήνα για να αιτηθεί να μη μεταβιβαστεί η κυριότητα των παγίων. Αν δεν το κάνει, θα θεωρείται ότι τα πάγια μεταβιβάζονται κανονικά. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ακόμα πως η μεταβίβαση της περιουσίας μιας Δημοτικής Επιχείρησης μπορεί να ολοκληρωθεί πριν ακόμη αποτιμηθεί πλήρως.

Η αύξηση του κόστους

Ανατιμήσεις έχουν ήδη εφαρμοστεί από τον περασμένο Φεβρουάριο στους δήμους της Αττικής, με αυξήσεις 32,65% στα τιμολόγια που πληρώνουν οι δήμοι για τη λειτουργία σχολείων, παιδικών σταθμών, αθλητικών εγκαταστάσεων, κοινωνικών υπηρεσιών και δημοτικών κτιρίων. Σύμφωνα με τα νέα τιμολόγια, από την τιμή των 0,98 λεπτών ανά κυβικό μέτρο που ίσχυε μέχρι πρότινος, πλέον το νερό που χρησιμοποιούν οι δήμοι χρεώνεται στο 1,3 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, με την αύξηση να ανέρχεται στα 32 λεπτά του ευρώ.

Με δεδομένο ότι οι περισσότεροι δήμοι λειτουργούν ούτως ή άλλως με οριακούς πόρους και αυξημένα λειτουργικά κόστη, η νέα επιβάρυνση δεν μπορεί να απορροφηθεί εύκολα. Το πιθανότερο σενάριο είναι η μετακύλιση του κόστους στους δημότες μέσω αυξημένων δημοτικών τελών, κάτι που κάποιοι δήμοι έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν, προκειμένου να αντισταθμιστεί η αντίστοιχη αύξηση της ΕΥΔΑΠ. Σημειώνεται ότι δεκατρείς δήμοι της Αττικής έχουν ασκήσει προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενάντια στην απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) της 30ής Δεκεμβρίου 2025, με την οποία εγκρίθηκαν τα αυξημένα τιμολόγια ύδρευσης της ΕΥΔΑΠ.

Ταυτόχρονα, ανατίθεται στην ΕΥΔΑΠ για πρώτη φορά η ευθύνη και της άρδευσης. Το σχέδιο νόμου προβλέπει πως για τρία χρόνια δεν θα αυξηθεί η τιμή αρδευτικού νερού, ενώ μετά το πέρας της τριετίας οι ανατιμήσεις θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένες. Τέλος, εισάγει νέους κανόνες για επιμέρους χρεώσεις που συνδέονται με την κατασκευή και χρήση υποδομών αποχέτευσης, όπως για τη συμμετοχή των ιδιοκτητών στο κόστος κατασκευής αγωγών αποχέτευσης.