Η αβεβαιότητα που προκάλεσε η έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν φαίνεται πως είχε μεγαλύτερη επίδραση στην καταναλωτική συμπεριφορά των πολιτών της Ευρωζώνης από ό,τι η ίδια η αύξηση του πληθωρισμού, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της ΕΚΤ, οι οικονομολόγοι Neus Dausa i Noguera, Μαρία Δήμου και Όμηρος Κουβαβάς επισημαίνουν ότι μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης καταγράφηκε αισθητή πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, γεγονός που επηρέασε αρνητικά και τη δυναμική της ιδιωτικής κατανάλωσης.
Η έρευνα, την οποία επικαλείται το Bloomberg, δείχνει ότι η επιβράδυνση των καταναλωτικών δαπανών οφείλεται κυρίως στη μείωση των προαιρετικών αγορών. Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες για την ενέργεια αυξήθηκαν σε ονομαστικές τιμές, αντανακλώντας το υψηλότερο κόστος μεταφορών, ενώ οι δαπάνες για στέγαση και τρόφιμα παρέμειναν σχετικά σταθερές. Οι σημαντικότερες αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες καταγράφηκαν στα νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματα.
Όπως αναφέρουν οι συντάκτες της μελέτης, η κάμψη της ονομαστικής κατανάλωσης προήλθε κυρίως από νοικοκυριά που δεν αντιμετώπιζαν οικονομικούς περιορισμούς, αλλά προτίμησαν να αναβάλουν τις αγορές τους εξαιτίας του αυξημένου κλίματος αβεβαιότητας.
Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ακόμη ότι η άνοδος των τιμών που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή πιθανότατα συνέβαλε στη συγκράτηση της κατανάλωσης. Ωστόσο, τονίζουν ότι καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η ψυχολογία των καταναλωτών, η οποία εξακολούθησε να επηρεάζει τις αποφάσεις τους ακόμη και όταν ληφθούν υπόψη οι μεταβολές στα πραγματικά τους εισοδήματα.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, μείωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης κατά 10 μονάδες σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους συνδέθηκε, κατά μέσο όρο, με πτώση περίπου 0,4 ποσοστιαίων μονάδων στην ονομαστική κατανάλωση ανά νοικοκυριό τον Απρίλιο του 2026. Ανάλογη εικόνα είχε παρατηρηθεί και τον Απρίλιο του 2022, όταν τα νοικοκυριά στην Ευρώπη βρέθηκαν αντιμέτωπα με τις οικονομικές επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Παρότι η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει παρουσιάσει σημάδια ανάκαμψης τους τελευταίους μήνες, οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ εκτιμούν ότι οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμη απορροφήσει πλήρως το αρχικό σοκ, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Παράλληλα, προειδοποιούν ότι εάν τα νοικοκυριά θεωρήσουν πως οι απώλειες στο πραγματικό τους εισόδημα εξαιτίας της σύγκρουσης θα έχουν μόνιμο χαρακτήρα και οδηγήσουν σε διαρκή υποχώρηση της αγοραστικής τους δύναμης, τότε η αρχική επιβράδυνση της κατανάλωσης που προκλήθηκε από την αβεβαιότητα ενδέχεται να αποκτήσει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.
