Στα χέρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται από χθες το αίτημα που υπέβαλε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Στην πράξη, η χώρα αποκτά τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις για την ενεργειακή ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση, χωρίς οι συγκεκριμένες δαπάνες να υπολογίζονται με τον ίδιο αυστηρό τρόπο στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Οι επενδύσεις για την ενεργειακή ανθεκτικότητα θα περιλαμβάνουν έργα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εξοικονόμησης ενέργειας, ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, καθώς και έργα υποδομών που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας. Η εξειδίκευση των επενδύσεων θα γίνει το επόμενο διάστημα, σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία.
Ωστόσο, η ευελιξία αυτή δεν αφορά παροχές, επιδόματα ή μέτρα στήριξης των νοικοκυριών, όπως ήταν το fuel pass ή οι επιδοτήσεις λογαριασμών ρεύματος. Αντίθετα, αφορά νέες επενδύσεις και έργα στρατηγικής σημασίας, δηλαδή οι επιλέξιμες δαπάνες θα μπορούσαν να αφορούν, μεταξύ άλλων, την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας ή τη δημιουργία υποδομών αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, με το τελευταίο να αποτελεί τεράστιο ζήτημα για τη χώρα μας.
Στην πράξη, η Κομισιόν δίνει σανίδα σωτηρίας στην κυβέρνηση, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει φροντίσει να αποθηκεύει την ενέργεια των ΑΠΕ με μπαταρίες. Μάλιστα, όπως αποκάλυψε πρόσφατα η «δημοκρατία» με πρωτοσέλιδό της στις 3 Ιουνίου 2026, η Ελλάδα σκανδαλωδώς πουλά ενέργεια στη Βουλγαρία και στα Σκόπια σχεδόν τζάμπα, ελλείψει μπαταριών, και επαναγοράζει το ρεύμα σε πολλαπλάσιες τιμές. Ο λόγος είναι ότι στη χώρα μας είναι εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης μόλις 0,78 GW, ενώ η Βουλγαρία διαθέτει ήδη πάνω από 1,6GW εγκατεστημένης ισχύος αποθήκευσης.
Το 1,5 δισ. έγινε… 1 δισ.!
Αίσθηση προκαλεί το τελικό όφελος για τη χώρα, καθώς στη χθεσινή ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών γίνεται λόγος για νέες επενδύσεις που αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, ενώ μετά την απόφαση του Eurogroup του Ιουνίου το ποσό διαμορφωνόταν στο 1,5 δισ. ευρώ για την επόμενη τριετία.
Πρόκειται για μια διαφορά στο ύψος των επενδύσεων στο ενεργειακό τοπίο που αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ. Η απάντηση ίσως να βρίσκεται στο γεγονός πως οι νέες επενδύσεις για την ενεργειακή ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση θα πρέπει να καλυφθούν από εθνικούς πόρους, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να κόψει από εκεί κεφάλαια και να τα εντάξει στις προεκλογικές εξαγγελίες της ΔΕΘ.
Σημειώνεται πως αυτό το ποσό εξαιρείται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά έως το 2028, ενώ οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Η δυνατότητα αυτή παρέχεται, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο πλαίσιο της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής για την άμυνα, ώστε να καλύπτει και μέτρα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
