τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ
Μέ 416 ψήφους ὑπέρ, 169 κατά καί 22 ἀποχές, τό Εὐρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε στίς 9 Ἰουλίου ὑπέρ τῆς δημιουργίας ἑνός ψηφιακοῦ εὐρώ. Τό ἀποτέλεσμα αὐτό ἀνοίγει τόν δρόμο γιά διαπραγματεύσεις μέ τό Συμβούλιο τῆς ΕΕ πρίν ἀπό μιά ἐνδεχόμενη ὁριστική υἱοθέτηση τοῦ μέτρου. Τριάντα ἕξι εὐρωπαϊκές τράπεζες, μεταξύ τῶν ὁποίων ἡ BPCE στήν Γαλλία, ἡ Ἐθνική Τράπεζα τῆς Ἑλλάδας, ἡ Τράπεζα Πειραιῶς καί ἡ Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων, θά συμμετάσχουν σέ μιά πιλοτική φάση δοκιμῶν τοῦ ψηφιακοῦ εὐρώ ὡς πάροχοι ὑπηρεσιῶν πληρωμῶν.
Ἡ ἐπιχειρησιακή δοκιμή προβλέπεται νά ξεκινήσει τό δεύτερο ἑξάμηνο τοῦ 2027 καί νά διαρκέσει 12 μῆνες. Ἡ συμμετοχή αὐτή δέν σημαίνει ὅτι τό ψηφιακό εὐρώ θά τεθεῖ ἄμεσα σέ κυκλοφορία. Σημαίνει ὅτι ἡ Ἐθνική Τράπεζα καί ὅλες οἱ τράπεζες πού ἔχουν ἐπιλεγεῖ θά ἀναπτύξουν καί θά δοκιμάσουν τίς ἀπαραίτητες τεχνικές ὑποδομές (ὅπως ἐφαρμογές, διασύνδεση μέ τήν πλατφόρμα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κεντρικῆς Τράπεζας [ΕΚΤ] καί δοκιμαστικές συναλλαγές μέ ἐπιλεγμένους χρῆστες καί ἐμπόρους), ὥστε νά εἶναι ἕτοιμες, ὅταν θά ἔρθει ἡ ὥρα κυκλοφορίας τοῦ ψηφιακοῦ εὐρώ.
Ἐάν οἱ δοκιμές ἀποδειχθοῦν ἐπιτυχεῖς, ἡ κυκλοφορία τοῦ ψηφιακοῦ νομίσματος θά μποροῦσε νά ξεκινήσει ἀπό τό 2029. Τό ἄυλο νόμισμα, τό ὁποῖο θά ἐκδίδεται ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θά ἔχει τήν ἴδια ἀξία μέ τά μετρητά καί θά μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ τόσο γιά ἠλεκτρονικές συναλλαγές ὅσο καί, σέ ὁρισμένες περιπτώσεις, χωρίς σύνδεση στό διαδίκτυο, σέ ἀντίθεση μέ τά κρυπτονομίσματα, ὅπως τό bitcoin. Ὡστόσο, «αὐτό δέν σημαίνει πώς τά μετρητά θά καταργηθοῦν», καθησυχάζουν ἀπό τίς Βρυξέλλες, τοὐλάχιστον ὄχι γιά τήν ὥρα, ἀλλά –ὅπως ὅλα δείχνουν– εἶναι καί αὐτό μέσα στό πρόγραμμα τῶν παγκοσμιοποιητῶν.
«Τά μετρητά θά συνεχίσουν νά κυκλοφοροῦν γιά ὅσο διάστημα οἱ Εὐρωπαῖοι πολῖτες ἐπιθυμοῦν νά τά χρησιμοποιοῦν. Τό ψηφιακό εὐρώ δέν θά τά ἀντικαταστήσει», τόνισε σέ δηλώσεις της ἡ πρόεδρος τῆς ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ. Ἐπικριτές τοῦ ψηφιακοῦ εὐρώ ἐκφράζουν ἀμφιβολίες γιά τό κατά πόσον αὐτή ἡ δέσμευση θά διατηρηθεῖ μακροπρόθεσμα, ἐπισημαίνοντας ὅτι στό πρόσφατο παρελθόν εὐρωπαϊκές ἀποφάσεις πού ἔχουν συχνά προκαλέσει ἀντιδράσεις ἔχουν ληφθεῖ χωρίς νά ἀντανακλοῦν τήν βούληση σημαντικοῦ μέρους τῶν Εὐρωπαίων πολιτῶν.
Ὁ στόχος εἶναι ἡ προσαρμογή τοῦ νέου νομίσματος στήν γενικευμένη χρήση τῶν ψηφιακῶν πληρωμῶν καί ἡ προσφορά ἑνός συμπληρωματικοῦ μέσου πληρωμῆς στίς ὑπάρχουσες λύσεις. Σύμφωνα μέ τό ἐγκεκριμένο κείμενο, τό ἄνοιγμα ἑνός ψηφιακοῦ πορτοφολιοῦ θά εἶναι δωρεάν, ἐνῷ θά θεσπιστεῖ ἕνα ὅριο –πού δέν ἔχει καθοριστεῖ ἀκόμη– διακράτησης ψηφιακῶν εὐρώ ἀνά ἄτομο, προκειμένου νά ἀποτραπεῖ ἡ μαζική μεταφορά καταθέσεων ἀπό τίς ἐμπορικές τράπεζες πρός τήν ΕΚΤ.
Ἕνα «ἰχνηλατήσιμο» νόμισμα
Γιά τήν Ὠρόρ Λαλούκ, πρόεδρο τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομικῆς καί Νομισματικῆς Πολιτικῆς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κοινοβουλίου, ἡ δημιουργία τοῦ νέου νομίσματος θά ἀποτελέσει ἕνα σημαντικό πλεονέκτημα γιά τήν Εὐρώπη καί θά ἐπιτρέψει τόν ἀνταγωνισμό μέ τά κρυπτονομίσματα στίς καινοτόμες ψηφιακές χρήσεις.
«Τό ψηφιακό εὐρώ ἀποτελεῖ βασικό ἐργαλεῖο εὐρωπαϊκῆς κυριαρχίας ἀπέναντι στούς ἀμερικανικούς κολοσσούς πληρωμῶν», ὑποστηρίζει ἡ εὐρωβουλευτής τοῦ κόμματος Place Ρublique σέ ἄρθρο γνώμης, πού δημοσιεύτηκε στήν ἐφημερίδα «Le Monde», ἐκφράζοντας τήν λύπη της γιά τό γεγονός ὅτι οἱ Εὐρωπαῖοι ἐξαρτῶνται σήμερα σέ μεγάλο βαθμό ἀπό ξένες πολυεθνικές πληρωμῶν, ὅπως ἡ Visa, ἡ Mastercard ἤ ἡ American Express.
Τό ἄλλο ἐπιχείρημα πού προβάλλει ἡ ἀριστερή πολιτικός ἀφορᾶ στήν ραγδαία ἄνοδο τῶν stablecoins, δηλαδή τῶν ἰδιωτικῶν ψηφιακῶν νομισμάτων (κρυπτονομισμάτων), τῶν ὁποίων ἡ ἀξία εἶναι συνδεδεμένη μέ ἕνα παραδοσιακό νόμισμα –ὅπως τό δολλάριο ἤ τό εὐρώ–, ὥστε νά ἀποφεύγονται οἱ μεγάλες διακυμάνσεις τῶν τιμῶν. Ὡστόσο, τό 95% ἐξ αὐτῶν εἶναι σήμερα συνδεδεμένα μέ τό ἀμερικανικό δολλάριο.
Τό νέο νόμισμα ἀποτελεῖ ἐπίσης ἀπάντηση καί στήν πρωτοβουλία Libra/Diem τοῦ Facebook, πού ἀπό τό 2019 ἔχει προκαλέσει ἔντονες ἐπιφυλάξεις στίς χρηματοπιστωτικές ρυθμιστικές Ἀρχές.
Μολονότι τό κείμενο πού ἐνέκρινε τό Εὐρωπαϊκό Κοινοβούλιο προβλέπει ἐγγυήσεις γιά τήν προστασία τῆς ἰδιωτικῆς ζωῆς, ὁρισμένοι εὐρωβουλευτές ἐκφράζουν ἀνησυχίες ὅτι τό ψηφιακό εὐρώ μπορεῖ νά ὁδηγήσει σέ αὐξημένη οἰκονομική ἐπιτήρηση. «Ποιός θέλει νά ζεῖ σέ ἕναν κόσμο ὅπου τό ἁπλό κλίκ ἑνός Εὐρωπαίου τεχνοκράτη θά μπορεῖ, μία ἡμέρα, νά σᾶς ἀποκλείσει ἀπό τό τραπεζικό σύστημα;» ἀναρωτιέται ἡ Σάρα Κνάφο, περιγράφοντας τό ψηφιακό εὐρώ ὡς «ἕνα κεντρικά ἐλεγχόμενο καί ἰχνηλατήσιμο νόμισμα, μέ ἀνώτατο ὅριο κατοχῆς πού θά μπορεῖ νά τροποποιεῖται αὐθαίρετα».
Τόν Ἀπρίλιο τοῦ 2021, ἡ ΕΚΤ δημοσίευσε τά ἀποτελέσματα δημόσιας διαβούλευσης γιά τό ψηφιακό εὐρώ. Γιά τό 43% τῶν συμμετεχόντων, ἡ προστασία τῆς ἰδιωτικότητας ἀναδείχθηκε τό σημαντικώτερο ζήτημα, μπροστά ἀκόμη καί ἀπό τήν ἀσφάλεια, τήν ὁποία ἐπέλεξε τό 18%. Ἡ τά-
ση αὐτή καταγράφηκε ἀνεξάρτητα ἀπό τήν χώρα προέλευσης τῶν συμμετεχόντων, τά κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά ἤ τήν ἰδιότητά τους, καθώς στήν διαβούλευση συμμετεῖχαν πολῖτες, ἐπαγγελματίες τοῦ χρηματοπιστωτικοῦ τομέα, ἔμποροι, ἐκπρόσωποι μή κυβερνητικῶν ὀργανώσεων, ἀκαδημαϊκοί καί ἄλλες ὁμάδες ἐνδιαφερομένων.
Ἡ πλειονότητα τάχθηκε ὑπέρ «ἑνός ψηφιακοῦ εὐρώ πού θά διασφαλίζει τήν προστασία τῆς ἰδιωτικότητας καί τῶν προσωπικῶν δεδομένων, ἐνῷ θά μπορεῖ νά χρησιμοποιεῖται ἀκόμη καί χωρίς σύνδεση στό διαδίκτυο». Εἶναι γνωστό ὅτι οἱ συνθῆκες ἔκδοσης καί ἠλεκτρονικῆς διανομῆς τοῦ ψηφιακοῦ εὐρώ, ἀπό τεχνολογική ἄποψη, εἶναι δύσκολα συμβατές μέ τήν πλήρη ἀνωνυμία κατά τήν χρήση του. Ἑπομένως, τό ζήτημα τῆς ἀνωνυμίας ἔρχεται σέ ἀντίθεση μέ ἄλλους στόχους δημόσιας πολιτικῆς, ὅπως εἶναι ἡ καταπολέμηση τῆς νομιμοποίησης ἐσόδων ἀπό ἐγκληματικές δραστηριότητες ἤ ἡ ἀντιμετώπιση τῆς χρηματοδότησης τῆς τρομοκρατίας.
