Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Σάββατο 22 Αυγούστου τη μνήμη των Μαρτύρων Αγαθονίκου και Θεοπρεπίου.
Ο Μάρτυς του Χριστού Αγαθόνικος ήτον κατά τους χρόνους του βασιλέως Μαξιμιανού εν έτει [298]. Επιάσθη δε από τον κόμητα, Ευτόλμιον ονομαζόμενον, ο οποίος εστάλθη από την Νικομήδειαν υπό του βασιλέως, εις τα μέρη της Μαύρης Θαλάσσης, δια να θανατώση τους εκεί ευρισκομένους Χριστιανούς. Πλέωντας δε με καΐκιον, επήγεν εις το εμπόριον, το λεγόμενον Κάρπην, και εκεί ευρήκε τον Άγιον Ζωτικόν με τους μαθητάς του, ομολογούντας τον Χριστόν. Όθεν εκαταδίκασεν αυτόν να αποθάνη με θάνατον του σταυρού.
Έπειτα εγύρισεν εις την Νικομήδειαν, και μαθών, ότι ο λεγόμενος Πρίγκιψ επίστευσεν εις τον Χριστόν, δια μέσου ενός Αγαθονίκου, όστις εχώριζε τους Έλληνας από τα είδωλα, και επρόσφερεν αυτούς εις τον Χριστόν, τούτο λέγω μαθών, έστειλε και επίασε και τους δύω. Και τον μεν Αγαθόνικον, έδειρε δυνατά, τον δε Πρίγκιπα, ομοίως και άλλους Χριστιανούς, οπού ήτον δεδεμένοι, επήρε μαζί του και τους επήγεν εις την Θράκην, οπού ήτον ο βασιλεύς, ίνα παρά του βασιλέως κριθώσιν.
Ερχόμενος δε εις ένα χωρίον ονομαζόμενον Ποταμός, εκεί εθανάτωσε με το μηχανικόν όργανον του καταπέλτου (το οποίον ήτον όμοιον με κοντάρι) τον Άγιον Ζήνωνα, και Θεοπρέπιον, και Ακίνδυνον, επειδή δεν εδύνοντο πλέον οι μακάριοι να περιπατούν, δια τας προτέρας πληγάς και δαρμούς οπού έλαβον. Έπειτα πηγαίνωντας κοντά εις την Χαλκηδόνα, εθανάτωσε με σπαθί τον Άγιον Σεβηριανόν, διατί εκήρυττε παρρησία τον Χριστόν.
Όταν δε επήγεν εις το Βυζάντιον, τότε επαραστάθη εις αυτόν ο πρότερον υπ’ αυτού δαρθείς Άγιος Αγαθόνικος, μαζί με τον Πρίγκιπα και τους δεσμίους, οπού είχε μαζί του ο κόμης. Όθεν εύγαλε τον Μάρτυρα Αγαθόνικον έξω του Βυζαντίου, και έδειρεν αυτόν πάλιν δυνατά.
Είτα επήρεν αυτόν μαζί του, και όταν έφθασεν εις την Σιλυβρίαν, εις τόπον λεγόμενον Άμμους, όπου ευρίσκετο ο βασιλεύς, εκεί απεκεφάλισε τον Μάρτυρα Αγαθόνικον, και τον Πρίγκιπα και τους λοιπούς Χριστιανούς, όσους επήρε μαζί του ο κόμης από την Νικομήδειαν, και έτζι έλαβον όλοι τους στεφάνους της αθλήσεως. Τελείται δε η αυτών Σύναξις και εορτή εις τον Άγιον Ναόν τους, τον ευρισκόμενον εις την Καινούπολιν, και εις τον Ναόν της Αγίας Θεοδώρας, και εις το Μοναστήριον του Ξηροκέρκου. (Σημείωσαι, ότι το ελληνικόν τούτου Μαρτύριον σώζεται εν τη Μεγίστη Λαύρα, ου η αρχή· «Μαξιμιανός ο βασιλεύς εκ Νικομηδείας απάρας».)
