Σε μία και μόνο διατύπωση φαίνεται πως συμπυκνώθηκε η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου στη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της G20 αυτή την εβδομάδα, καθώς οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν στο περιεχόμενο ενός κοινού ανακοινωθέντος,
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, επικαλούμενο πηγές με γνώση των συνομιλιών, το βασικό σημείο διαφωνίας αφορούσε την αναφορά σε «μη οικονομία της αγοράς» (non-market) σε παράγραφο για τις παγκόσμιες εμπορικές ανισορροπίες.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, είχε κατηγορήσει την Τρίτη την κινεζική πλευρά ότι ουσιαστικά εμπόδισε την έκδοση κοινής δήλωσης μετά τη διήμερη συνάντηση στο Άσβιλ της Βόρειας Καρολίνας. Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, οι διαφωνίες αφορούσαν διαφορετικά σημεία του κειμένου, από τα κρίσιμα ορυκτά έως την αναδιάρθρωση του χρέους.
Πίσω από τις ευρύτερες διαφωνίες, ωστόσο, βρισκόταν μία συγκεκριμένη φράση. Οι Κινέζοι αξιωματούχοι θεώρησαν ότι ο όρος «μη οικονομία της αγοράς» αποτελούσε έμμεση αναφορά στο κινεζικό οικονομικό μοντέλο και ειδικότερα στον ρόλο των κρατικών επιχειρήσεων.
Κατά τις ίδιες πηγές, το Πεκίνο επιχείρησε να προτείνει εναλλακτική διατύπωση, η οποία θα αναφερόταν στις εμπορικές ανισορροπίες χωρίς να εστιάζει στις κρατικές επιχειρήσεις της Κίνας. Η πρόταση φέρεται να βρήκε ιδιωτικά υποστήριξη από ορισμένες χώρες, χωρίς όμως να επιτευχθεί συμφωνία με την αμερικανική πλευρά.
Τελικά, η δήλωση της αμερικανικής προεδρίας περιείχε αναφορά στην ανάγκη κατάργησης «πολιτικών και πρακτικών που δεν συνάδουν με τους κανόνες της αγοράς και οι οποίες επιτείνουν τις ανισορροπίες».
Η συγκεκριμένη αντιπαράθεση καταδεικνύει το βάθος των διαφορών ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες. Μάλιστα, η διαφωνία σημειώνεται λίγες εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη μετάβαση του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον για σημαντική σύνοδο κορυφής με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Σκοτ Μπέσεντ βρίσκεται στο επίκεντρο της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής έναντι της Κίνας, καθώς έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις των δύο χωρών. Παράλληλα, αναμένεται να αναλάβει και τις διμερείς συνομιλίες για την τεχνητή νοημοσύνη τις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με το Bloomberg.
«Είναι λυπηρό το γεγονός ότι οι Κινέζοι δεν θέλησαν να συμμετάσχουν», δήλωσε ο Μπέσεντ σε συνέντευξή του στο Fox News την Τετάρτη, αναφερόμενος στην άρνηση του Πεκίνου να αποδεχθεί το κοινό κείμενο της G20.
Την κινεζική αντιπροσωπεία στο Άσβιλ ηγήθηκε ο διοικητής της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας, Παν Γκονγκσένγκ, μαζί με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Λιάο Μιν, ο οποίος είχε συμμετάσχει και στις διαπραγματεύσεις του Πεκίνου με την Ουάσιγκτον κατά την περίοδο του εμπορικού πολέμου.
Η αμερικανική κυβέρνηση χρησιμοποιεί τον όρο «χωρίς οικονομία της αγοράς» για να περιγράψει πολιτικές και πρακτικές που, κατά την άποψή της, συνιστούν κρατικές παρεμβάσεις και στρεβλώνουν το διεθνές εμπόριο προς όφελος των εγχώριων παραγωγών. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται και πρακτικές κρατικών ή κρατικά ελεγχόμενων επιχειρήσεων.
Η συγκεκριμένη ορολογία αποτελεί εδώ και χρόνια μέρος της αμερικανικής κριτικής απέναντι στην Κίνα. Η συμπερίληψή της, επομένως, στο ανακοινωθέν της G20 θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αναφορά στο Πεκίνο, ακόμη και χωρίς να γίνεται ονομαστική αναφορά στη χώρα.
Το κινεζικό υπουργείο Οικονομικών δεν απάντησε ευθέως στις δηλώσεις του Μπέσεντ. Σε ανακοίνωσή του, ωστόσο, υπογράμμισε ότι όλες οι χώρες θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις παγκόσμιες ανισορροπίες με «σφαιρικό, αντικειμενικό και ισορροπημένο» τρόπο και να συμβάλλουν στην επίλυση των προβλημάτων χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών.
Ο Παν Γκονγκσένγκ από την πλευρά του ανέφερε ότι η ενίσχυση του προστατευτισμού, η διεύρυνση της έννοιας της εθνικής ασφάλειας και η απουσία προβλεψιμότητας στην άσκηση οικονομικής πολιτικής αποτελούν παράγοντες που εντείνουν τις παγκόσμιες ανισορροπίες.
Παράλληλα, κάλεσε τις χώρες που εμφανίζουν ελλείμματα να περιορίσουν τα δημοσιονομικά τους κενά και να αυξήσουν την αποταμίευση, ενώ ζήτησε από τις χώρες με πλεονάσματα να ενισχύσουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Πέρα από τη διατύπωση του κοινού ανακοινωθέντος, βασική πηγή έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας παραμένει το τεράστιο κινεζικό εμπορικό πλεόνασμα και ο ρόλος των κρατικών ενισχύσεων.
Η Κίνα εμφάνισε το 2025 εμπορικό πλεόνασμα-ρεκόρ ύψους 1,2 τρισ. δολαρίων, αυξημένο κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ζήτημα βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα του Μπέσεντ κατά τη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της G20.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ κατέγραψαν εμπορικό έλλειμμα περίπου 200 δισ. δολαρίων στις συναλλαγές τους με την Κίνα το περασμένο έτος, σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Οικονομικής Ανάλυσης.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών επανήλθε την Τετάρτη στην κριτική του προς το Πεκίνο, υποστηρίζοντας ότι η κινεζική οικονομική πολιτική περιορίζει την εγχώρια ζήτηση και στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές για την επίτευξη ανάπτυξης.
Ο Μπέσεντ υποστήριξε ακόμη ότι περίπου το 4% του κινεζικού ΑΕΠ κατευθύνεται σε «βιομηχανικές επιδοτήσεις», αναφέροντας χαρακτηριστικά την αυτοκινητοβιομηχανία BYD.
«Έχει δει ποτέ κανείς εδώ αυτοκίνητο της BYD;», διερωτήθηκε σε εκδήλωση του Charlotte Economics Club στη Βόρεια Καρολίνα, υποστηρίζοντας ότι ένα αυτοκίνητο αξίας 70.000 δολαρίων μπορεί να πωλείται προς 35.000 δολάρια λόγω της κρατικής στήριξης.
Το Πεκίνο απορρίπτει τις κατηγορίες ότι το εμπορικό του πλεόνασμα αποτελεί αποτέλεσμα αθέμιτης κρατικής στήριξης. Το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου δημοσίευσε τον Ιούλιο έκθεση με τίτλο «Η θέση της Κίνας σχετικά με το ζήτημα της λεγόμενης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας», στην οποία υποστηρίζει ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχουν επιδοτήσεις σε στρατηγικούς κλάδους, μεταξύ άλλων στα ηλεκτρικά οχήματα και την τεχνητή νοημοσύνη.
Στην ίδια έκθεση, το Πεκίνο χαρακτηρίζει τις αμερικανικές κατηγορίες περί «αθέμιτου ανταγωνισμού» και πρακτικών που δεν συμβαδίζουν με τους κανόνες της αγοράς ως εφαρμογή «δύο μέτρων και δύο σταθμών», υποστηρίζοντας ότι συνιστούν άνιση αντιμετώπιση της Κίνας.
