Η υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη δεν άνοιξε απλώς τον ασκό του Αιόλου για όσα συμβαίνουν πίσω από τις κλειστές πόρτες ορισμένων ιδιωτικών ιατρείων και «κέντρων ευεξίας». Έφερε ξανά στην επιφάνεια ένα ερώτημα που γίνεται όλο και πιο ασφυκτικό: πόσα πρέπει ακόμη να αποκαλυφθούν για να υπάρξει πραγματικός και προληπτικός έλεγχος σε έναν χώρο όπου παίζονται ανθρώπινες ζωές;
Τα στοιχεία που έδωσε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας στη δημοσιότητα είναι καταπέλτης. Γιατροί από άλλες ειδικότητες να πραγματοποιούν πράξεις που δεν προβλέπονται στην άδεια, μη γιατροί να εκτελούν ιατρικές πράξεις, εργαζόμενος να επεμβαίνει σε ασθενή με τον γιατρό να δίνει οδηγίες μέσω… βιντεοκλήσης, κλινικές με ανεπαρκές προσωπικό, ληγμένα εμβόλια, παράνομα φάρμακα και χώροι «εναλλακτικής θεραπευτικής» χωρίς καν σαφές θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας.
Και όλα αυτά δεν αποτελούν μεμονωμένες καταγγελίες. Από το 2019 η ΕΑΔ έχει εκδώσει περισσότερα από 2.500 πορίσματα ειδικών ελέγχων για την προστασία της δημόσιας υγείας και πάνω από 1.500 στο πλαίσιο του τακτικού ελεγκτικού έργου στην Υγεία. Περίπου 1.400 διερευνήσεις ξεκίνησαν έπειτα από καταγγελίες, αναφορές, πληροφορίες ή αιτήματα υπουργών και διοικήσεων, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 40 προκαταρκτικές εξετάσεις κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών.
287 φάκελοι ιδιωτικών μονάδων – Και ευρήματα που τρομάζουν
Μόνο στο τακτικό ελεγκτικό έργο έχουν εκδοθεί πορίσματα για 287 ιδιωτικές μονάδες Υγείας: ιατρεία, πολυϊατρεία, κλινικές, διαγνωστικά εργαστήρια, δομές ψυχικής υγείας, κέντρα αισθητικής, μονάδες αιμοκάθαρσης, φαρμακεία, τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος και άλλες δομές.
Σε μία περίπτωση εντοπίστηκε παιδίατρος να εμβολιάζει με ληγμένο εμβόλιο. Σε άλλη, ιατρική πράξη γινόταν από εργαζόμενο, την ώρα που ο γιατρός καθοδηγούσε εξ αποστάσεως μέσω βιντεοκλήσης.
Σε πολυϊατρείο της Αττικής, έλεγχος για μεταμοσχεύσεις μαλλιών αποκάλυψε ότι δερματολογικό ιατρείο λειτουργούσε χωρίς δερματολόγο, ενώ πράξεις πραγματοποιούνταν από αναισθησιολόγο και νοσηλευτικό προσωπικό. Η υπόθεση έφτασε στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών και στον εισαγγελέα. Ο ΙΣΑ ανακάλεσε για έναν μήνα την άδεια του ιατρείου, επέβαλε πρόστιμο 14.600 ευρώ και σχηματίστηκε πειθαρχικός φάκελος.
Οι επιθεωρητές έχουν ακόμη καταγράψει επεμβάσεις αφαίρεσης ιστού για αποστολή σε Τράπεζα Ιστών του εξωτερικού χωρίς τήρηση των σχετικών διατάξεων, ιδιωτικές Τράπεζες Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χωρίς άδεια, ακόμη και δεξαμενές με κρυοσυντηρημένους ιστούς που μεταφέρθηκαν μέσα σε ιδιωτικό σχολείο. Σε Μονάδα Χρόνιας Αιμοκάθαρσης εντοπίστηκαν επίσης άτομα να απασχολούνται ως βοηθοί νοσηλευτών χωρίς άδεια άσκησης επαγγέλματος.
«Θεραπείες» χωρίς γιατρούς και Botox μέσα σε κατοικία
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η κατάσταση στον θολό χώρο της λεγόμενης εναλλακτικής θεραπευτικής. Σε δύο κέντρα Αθήνας και Θεσσαλονίκης δραστηριοποιούνταν πρόσωπο χωρίς πτυχίο Ιατρικής, ενώ καταγράφηκαν ατεκμηρίωτοι θεραπευτικοί ισχυρισμοί για ασθένειες, χρήση μηχανημάτων και παράνομη προώθηση σκευασμάτων.
Η ίδια η ΕΑΔ επισημαίνει ένα τεράστιο θεσμικό κενό: δεν υπάρχει ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία κέντρων εναλλακτικής ιατρικής στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα τέτοιες δραστηριότητες να μπορούν να εμφανίζονται χωρίς επαγγελματική πιστοποίηση και άδεια λειτουργίας.
Στη Θεσσαλονίκη, μάλιστα, κατοικία είχε μετατραπεί, σύμφωνα με τα ευρήματα, σε παράνομο ιατρείο αισθητικής που προσέλκυε πελάτες μέσω social media. Μέσα βρέθηκαν Botox, Dysport, πλαστές συσκευασίες Dysport και φιαλίδια ενέσιμης αυξητικής ορμόνης που κυκλοφορούσε παράνομα στην Ελλάδα. Η ΕΑΔ διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος, παράνομη διακίνηση και χορήγηση φαρμάκων και διακίνηση πλαστών φαρμάκων.
Μετά τον Μαζωνάκη, κανείς δεν μπορεί να πει ότι «δεν ήξερε»
Κάπου εδώ καταρρέει και η βολική εικόνα ότι όσα αποκαλύπτονται τις τελευταίες ημέρες αποτελούν κεραυνό εν αιθρία. Οι παραβάσεις υπήρχαν, οι καταγγελίες υπήρχαν, τα πορίσματα υπήρχαν και οι φάκελοι έφταναν στις αρμόδιες Αρχές.
Συνολικά 26 εκθέσεις της ΕΑΔ έχουν διαβιβαστεί στις εισαγγελικές αρχές για ποινική αξιολόγηση. Άλλες έφτασαν στους Ιατρικούς Συλλόγους για πειθαρχικό έλεγχο: 13 στον ΙΣΑ και από μία στους Συλλόγους Πειραιά, Θεσσαλονίκης και Μαγνησίας. Έλεγχοι έχουν καταλήξει σε πρόστιμα, ανακλήσεις αδειών και εισηγήσεις για αλλαγές στη νομοθεσία.
Τα ίδια τα στοιχεία δείχνουν, όμως, και το μεγάλο κενό: η ύπαρξη ελεγκτικών μηχανισμών δεν σημαίνει ότι κάθε δομή έχει περάσει από έλεγχο. Πολλοί έλεγχοι ενεργοποιούνται όταν φτάσει καταγγελία ή πληροφορία. Δηλαδή, σε αρκετές περιπτώσεις, πρώτα πρέπει κάποιος να χτυπήσει το καμπανάκι και μετά να κινηθεί ο μηχανισμός.
Μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη και τον ορυμαγδό αποκαλύψεων που ακολούθησε, το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν υπάρχουν τρύπες στο σύστημα. Τα ίδια τα επίσημα πορίσματα αποδεικνύουν ότι υπάρχουν. Το ερώτημα είναι ποιος θα τις κλείσει προτού χρειαστεί άλλη μία τραγωδία για να αρχίσουν ξανά όλοι να ψάχνουν τι πήγε στραβά.
