Εορτολόγιο: Οι άγιοι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στον συνάνθρωπο

Τη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου, της Αγίας Ενόης και της Οσίας Ματρώνης της Χιοπολίτιδος τιμά σήμερα, Τρίτη 20 Οκτωβρίου, η Εκκλησία, ενώ ιδιαίτερη θέση στο εορτολόγιο έχει η ανακομιδή του ιερού λειψάνου του Οσίου Γερασίμου, προστάτη της Κεφαλονιάς. Πρόκειται για μορφές που συνδέθηκαν με την ομολογία της πίστης, τον μοναχισμό και την προσφορά στον συνάνθρωπο, αφήνοντας ξεχωριστό αποτύπωμα στην εκκλησιαστική παράδοση.

Ο Άγιος Αρτέμιος έζησε τον 4ο αιώνα και κατείχε υψηλή διοικητική θέση στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τον συναξαριστικό του βίο, συνδύαζε την άσκηση των καθηκόντων του με την έμπρακτη στήριξη ανθρώπων που βρίσκονταν σε ανάγκη. Στην εκκλησιαστική παράδοση καταγράφεται, επίσης, η συμμετοχή του στη μεταφορά των λειψάνων του Αγίου Ανδρέα από την Πάτρα στην Κωνσταντινούπολη, επί αυτοκράτορα Κωνσταντίου. Κατά την παραμονή του στην Πάτρα συνδέθηκε με κοινωφελή έργα και με τη βοήθεια προς φτωχούς και ηλικιωμένους.

Η πορεία του οδηγήθηκε στο μαρτύριο επί Ιουλιανού. Όπως αναφέρει το συναξάρι του, ο Αρτέμιος παρουσιάστηκε στην Αντιόχεια και διαμαρτυρήθηκε ευθέως για τη μεταχείριση των χριστιανών. Η στάση του προκάλεσε τη σύλληψη και τον βασανισμό του, ενώ τελικά θανατώθηκε με αποκεφαλισμό. Το λείψανό του μεταφέρθηκε αργότερα στην Κωνσταντινούπολη από τη διακόνισσα Αρίστη. Η Εκκλησία τον τιμά ως Μεγαλομάρτυρα για τη σταθερότητα με την οποία υπερασπίστηκε την πίστη του.

Με την Κεφαλονιά είναι άρρηκτα συνδεδεμένος ο Όσιος Γεράσιμος, ο οποίος γεννήθηκε στα Τρίκαλα Κορινθίας το 1509 και καταγόταν από την οικογένεια των Νοταράδων. Ακολούθησε από νεαρή ηλικία τον δρόμο της μοναχικής ζωής, περνώντας από το Άγιον Όρος και τους Αγίους Τόπους. Στα Ιεροσόλυμα υπηρέτησε στον Πανάγιο Τάφο και χειροτονήθηκε ιερέας, πριν συνεχίσει την ασκητική του διαδρομή στην Κρήτη, τη Ζάκυνθο και τελικά την Κεφαλονιά.

Στα Ομαλά ανέπτυξε τη μονή της Νέας Ιερουσαλήμ, οργανώνοντας γυναικεία μοναστική κοινότητα και προσφέροντας πνευματική καθοδήγηση στους πιστούς. Κεντρική θέση στη διδασκαλία του είχαν η ταπείνωση, η αγάπη και η ομόνοια. Κοιμήθηκε στις 15 Αυγούστου 1579, με τη μνήμη της κοιμήσεώς του να εορτάζεται στις 16 Αυγούστου. Η σημερινή εορτή αφορά την ανακομιδή του λειψάνου του, στις 20 Οκτωβρίου 1581, όταν, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, βρέθηκε άφθαρτο.

Στη Χίο αναπτύχθηκε η ασκητική και φιλανθρωπική δράση της Οσίας Ματρώνης. Καταγόταν από τη Βολισσό και το κοσμικό της όνομα ήταν Μαρία. Αρνήθηκε τον γάμο και επέλεξε τη μοναχική ζωή, διαθέτοντας την κινητή περιουσία της σε χήρες, ορφανά και φτωχούς. Αφού ασκήτεψε στην περιοχή της Κατάβασης, εγκαταστάθηκε σε μικρό μοναστήρι στην πόλη της Χίου, όπου εκάρη μοναχή.

Με χρήματα από την υπόλοιπη περιουσία της χρηματοδότησε την ανοικοδόμηση ναού και τη δημιουργία λουτρού για ξένους και απόρους. Αργότερα ανέλαβε την ηγουμενία, προσελκύοντας γυναίκες που επιθυμούσαν να ακολουθήσουν τον μοναχισμό. Γνωστή και ως Αγία Κυρά ή Κιουρά, τιμάται για την άσκηση και την προσφορά της, ενώ η τοπική εκκλησιαστική παράδοση διασώζει πολλές διηγήσεις θαυμάτων της.