Ο Τραμπ στη «μέγκενη» των Δημοκρατικών

Το κόκκινο καπελάκι με τη λέξη «VETO», που ο Ντόναλντ Τραμπ τοποθέτησε επιδεικτικά πάνω στο γραφείο του μετά την εκλογική πανωλεθρία των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές, αποτελεί ίσως την πιο εύγλωττη αποτύπωση της νέας αμερικανικής πολιτικής πραγματικότητας.

• Από τον Γιώργο Τραπεζιώτη

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή για τη δεύτερη θητεία του ανατροπή των πολιτικών συσχετισμών, καθώς οι Δημοκρατικοί κατέκτησαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Η νομοθετική εξουσία, λοιπόν, αλλάζει χέρια, οι επίδοξοι διάδοχοί του ατενίζοντας το μέλλον αρχίζουν να παίρνουν αποστάσεις από το πολιτικό του παρόν, ενώ οι μεγάλοι παίκτες της τεχνολογίας και οι διεθνείς αγορές εισέρχονται σε περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Αλλωστε διακυβεύεται η επιβίωση του ίδιου του καθεστώτος, της σχεδόν ανεξέλεγκτης ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το πολιτικό και επιχειρηματικό σύμπλεγμα λοιπόν, που περιγράφει ο Gil Durán στο αριστουργηματικό του βιβλίο «The Nerd Reich», αποτυπώνοντας τη διείσδυση της τεχνολογικής ολιγαρχίας στην αμερικανική εξουσία, βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη δοκιμασία. Ο Τραμπ στο μεταξύ αποφεύγει να αναλάβει οποιαδήποτε ευθύνη για την ήττα, ενώ, αντίθετα, έσπευσε να υπογράψει διάταγμα με το οποίο ανακήρυξε το Οβάλ Γραφείο σε «ιστορικό μνημείο».

Είναι σαφές πως για τον Τραμπ αρχίζει η περίοδος της «νευρικής κουτσής πάπιας». Ενός προέδρου που θα διατηρεί τις εκτελεστικές εξουσίες, αλλά η νομοθετική του ατζέντα θα προσκρούει διαρκώς σε ένα Κογκρέσο που ετοιμάζεται να ανακτήσει τον ελεγκτικό του ρόλο. Από τον Ιανουάριο, όταν θα συγκροτηθεί το νέο Κογκρέσο, οι Δημοκρατικοί θα έχουν στη διάθεσή τους το ισχυρότερο όπλο κοινοβουλευτικού ελέγχου. Τις έρευνες, τις ακροάσεις και την εξουσία των κλητεύσεων και στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθεί ο υπουργός Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ, για τη νομική βάση και τους κοινοβουλευτικούς χειρισμούς των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. Η εξωτερική πολιτική του Μάρκο Ρούμπιο θα αποτελέσει επίσης πεδίο έντονου κοινοβουλευτικού ελέγχου, ενώ οι χειρισμοί του υπουργείου Δικαιοσύνης, τόσο επί Τοντ Μπλανς όσο και κατά τη θητεία της προκατόχου του Παμ Μπόντι, αναμένεται να βρεθούν στο μικροσκόπιο, με αιχμή τις καταγγελίες περί πολιτικοποίησης των διωκτικών μηχανισμών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, καθώς οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη προαναγγείλει έρευνα για τη φορολογική μεταχείριση του Τραμπ και των επιχειρήσεών του, ενώ στο πεδίο του υπουργείου Εμπορίου του Χάουαρντ Λούτνικ θα εξεταστούν οι δασμολογικές αποφάσεις και οι συμφωνίες με επιχειρηματικά συμφέροντα. 

Στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικάνων έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση με φόντο τις προεδρικές του 2028. Ο Βανς θεωρείται δυνητικά ο επικρατέστερος διάδοχος, ενώ ο Ρούμπιο διέψευσε στους «New York Times» ότι σχεδιάζει να εγκαταλείψει την κυβέρνηση, παρά το σχετικό δημοσίευμα του Bloomberg. Δήλωσε μάλιστα ότι προτίθεται να παραμείνει στη θέση του μέχρι τη λήξη της θητείας. Η δημόσια διάψευση δεν εξάλειψε, ωστόσο, την εντύπωση ότι η επόμενη ημέρα έχει αρχίσει να απασχολεί σοβαρά το προεδρικό επιτελείο.

Η σύγκρουση επεκτείνεται στη Silicon Valley. Ο Ιλον Μασκ, η SpaceX και η Tesla, καθώς και η Palantir, των Πίτερ Τιλ και Αλεξ Καρπ, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν έρευνες για κυβερνητικές συμβάσεις, συγκρούσεις συμφερόντων και τη χρήση λογισμικού στις απελάσεις μεταναστών. Παράλληλα, εταιρίες όπως η OpenAI, η Microsoft και η Anthropic βρίσκονται μπροστά στην προοπτική αυστηρότερων κανόνων για τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, τα πνευματικά δικαιώματα και την ενεργειακή κατανάλωση των κέντρων δεδομένων. Οι αγορές προεξόφλησαν ήδη την αλλαγή κλίματος. Την Πέμπτη ο Nasdaq υποχώρησε 5,52%, ενώ οι Magnificent Seven έχασαν περίπου 2,4 τρισ. δολάρια σε κεφαλαιοποίηση από τις αρχές Οκτωβρίου. Η BIS έχει προειδοποιήσει ότι σχεδόν το 29% των επενδυτικών συμφωνιών στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης αφορά συναλλαγές μεταξύ εταιριών του ίδιου κλάδου, ενισχύοντας τους φόβους για κυκλική χρηματοδότηση και υπερτίμηση. Χθες σημειώθηκε ανάκαμψη στη Wall Street, χωρίς να διαλυθούν οι ανησυχίες, ενώ ο Τραμπ απέδωσε τις απώλειες -πού αλλού;- στους Δημοκρατικούς και στο εκλογικό αποτέλεσμα.

Την ίδια ώρα η δικαστική αναστολή της κατασκευής της θριαμβικής αψίδας των 76 μέτρων στην Ουάσινγκτον προσθέτει ακόμα ένα εμπόδιο στα μεγαλεπήβολα, φαραωνικά σχέδιά του. Η προεδρία του έχει ακόμη δύο χρόνια ζωής. Η πολιτική της κυριαρχία, όμως, έχει ήδη τελειώσει. Και στην Ουάσινγκτον, όπου όλοι γνωρίζουν ότι η εξουσία είναι πρωτίστως υπόθεση συσχετισμών, η συζήτηση για τον διάδοχο έχει αρχίσει.