Ετσι αρπάζουν τις δωρεές: Το χοντρό παιχνίδι των ΜΚΟ

Το πρόσωπο των ημερών είναι ο Κωνσταντίνος Φιρινίδης και η σύζυγός του. Εκλεβαν λεφτά από δωρεές για άρρωστα παιδιά για να κάνουν πλούσια ζωή και να παίζουν τζόγο. Ομως, δεν είναι αυτή η μοναδική υπόθεση που αποδεικνύει πως οι ΜΚΟ αποτελούν όχημα πλουτισμού μέσω κλεψιάς χρήματος των πολιτών, ποντάροντας στην ευαισθησία απλών ανθρώπων αλλά και στις κρατικές ή ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις. 

• Γράφει ο Βασίλης Γαλούπης

Οσες παρεμβάσεις κι αν γίνονται κατά καιρούς στο θεσμικό πλαίσιο, οι γκρίζες ζώνες παραμένουν, όπως αποδεικνύεται από την ανεξέλεγκτη δράση επί χρόνια της Παιδικής Χαράς του Φιρινίδη, της Κοινωνικής Κουζίνας του Πολυχρονόπουλου ή ακόμα και με βρόμικα παιχνίδια στο Αιγαίο και στον Εβρο. Ειδικά τα τελευταία έξι επτά χρόνια, όπως θα δούμε στη συνέχεια, υπάρχουν διαρκώς υποθέσεις που απασχολούν το πανελλήνιο. 

Δυσπιστία 

Τα ερωτήματα αφορούν και τον διεθνή Τύπο, που αναρωτιέται «πώς ζει μια ΜΚΟ;». Η «Washington Post» θεωρεί ότι «Τους δείχνουμε υπερβολική εμπιστοσύνη», ενώ ο «Economist» έγραφε το 2017 πως «Μοιάζουν όλο και περισσότερο με επιχειρήσεις».

Για τις ΜΚΟ το κέρδος έρχεται από τον σκοπό. Η Παγκόσμια Τράπεζα ορίζει τις ΜΚΟ ως «ιδιωτικούς οργανισμούς που ασκούν δραστηριότητα για να απαλύνουν τον πόνο, να προωθήσουν τα συμφέροντα των φτωχών, την προστασία του περιβάλλοντος, την παροχή βασικών κοινωνικών υπηρεσιών». Στην πραγματικότητα οι ΜΚΟ είναι απόλυτα «επαγγελματικές». Δεν πρόκειται για ερασιτέχνες φιλάνθρωπους. Μοιάζουν όλο και περισσότερο με επιχειρήσεις, όπως έχει γράψει ο «Economist». 

Δεν είναι σπάνιο μια ΜΚΟ να εξαντλεί κάθε ηθική εξουσία με την παντελώς ανεύθυνη και ασύδοτη στάση της. Το 2018, για παράδειγμα, αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο της Oxfam, ΜΚΟ με διεθνή παρουσία σε πολλές χώρες, και στην Ελλάδα. Εγινε γνωστό ότι προσωπικό της Oxfam στην Αϊτή κακοποιούσε γυναίκες σεξουαλικά και τις εκμεταλλευόταν ως πόρνες. Σαν να μην έφτανε αυτό, η ανώτατη διοίκηση της Oxfam φαίνεται να αγνόησε τις προειδοποιήσεις για το τι συνέβαινε. 

Παράλληλα εμφανίστηκαν και άλλες παρόμοιες καταγγελίες, όπως ότι εργαζόμενοι σε φιλανθρωπικούς οργανισμούς στη Βρετανία κακοποιούσαν εφήβους εθελοντές ή ότι μέλη του προσωπικού αντάλλασσαν ανθρωπιστική βοήθεια με σεξ. 

Ξέπλυμα

Το καταχρηστικό καθεστώς τρύπιων ελέγχων της Πολιτείας στις ΜΚΟ δεν είναι ατύχημα. Συμβαίνει χρόνια και διαιωνίζεται συνειδητά. Το ίδιο το κράτος και οι ελεγκτικοί του μηχανισμοί επιτρέπουν το φαινόμενο των ΜΚΟ ως μέσου παράνομης δραστηριότητας, από υπεξαίρεση δωρεών, μεγάλων ευρωπαϊκών κονδυλίων κ.λπ. μέχρι ξέπλυμα και χρηματοδότηση εγκλημάτων.

Το μοτίβο

Στις περισσότερες περιπτώσεις βλέπουμε ένα παρόμοιο μοτίβο:

1. Ενας ελκυστικός φιλανθρωπικός σκοπός, π.χ. αλληλεγγύη σε μετανάστες ή βοήθεια σε παιδιά με αρρώστιες, που θα προσελκύσει δωρεές και επιχορηγήσεις αλλά και προβολή από ΜΜΕ.
2. Η ΜΚΟ δεν υλοποιεί το εγκεκριμένο φυσικό αντικείμενο του προγράμματος.
3. Δεν υποβάλλει ενδιάμεση και τελική απολογιστική έκθεση.
4. Δεν προσκομίζει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά δαπανών.
5. Μόνο αν βρεθεί η ΜΚΟ καταγγελλόμενη από ιδιώτες, υπάρχει περίπτωση να εντοπιστεί η υπεξαίρεση μεγάλων ποσών.

Το μητρώο

Το 2025 η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι αυστηροποιείται το πλαίσιο ελέγχου των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται ειδικά στο Μεταναστευτικό. Τα προηγούμενα χρόνια, και ειδικά από το 2019, όταν έσκασαν πολλά μεγάλα σκάνδαλα, έχουν υπάρξει κι άλλες τέτοιες πρωτοβουλίες. Το 2023 ανακοινώθηκε ότι για πρώτη φορά θα δημιουργηθεί μητρώο των ΜΚΟ, όμως και πάλι τα αποτελέσματα δεν είναι ενθαρρυντικά. Οπως μπορεί εύκολα να διαπιστώσει κανείς, ο μοναδικός πραγματικός τρόπος είναι η διακοπή των κρατικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Μόνο αν κλείσει η κάνουλα, θα δοθεί μια οριστική λύση σε όλες αυτές τις ιστορίες και τα παιχνίδια που εξυπηρετούν.

Η έκθεση

Τον Απρίλιο του 2025 το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εξέδωσε την έκθεσή του για τις ΜΚΟ. Διαπίστωσε ότι περισσότερα από 7 δισ. ευρώ χορηγήθηκαν σε ΜΚΟ στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών της Ε.Ε. την περίοδο 2021-2023. Επισήμανε πως είναι κατακερματισμένες και αναξιόπιστες οι πληροφορίες σχετικά με τη χρηματοδότηση ΜΚΟ από την Ε.Ε. και ασαφής η πληροφόρηση σχετικά με τις δραστηριότητες υπεράσπισης συμφερόντων και λόμπινγκ των οργανώσεων.

Επιπλέον, δεν γίνονται έλεγχοι για να διασφαλίζεται ότι οι χρηματοδοτούμενες ΜΚΟ σέβονται τις ενωσιακές αξίες. Το ενδιαφέρον των πολιτών για την ενίσχυση των απαιτήσεων διαφάνειας για τις ΜΚΟ αυξήθηκε σε συνέχεια του σκανδάλου Qatar-gate που ξέσπασε το 2022. Μεταξύ 2021-2023, η Ε.Ε. επιχορήγησε περισσότερες από 12.000 ΜΚΟ. 

Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι «παρά τις όποιες βελτιώσεις, η διαφάνεια της ενωσιακής χρηματοδότησης προς ΜΚΟ υπονομεύεται από την έλλειψη αξιόπιστης συνολικής εικόνας», όπως και ότι «οι διαχειριστές κονδυλίων της Ε.Ε. δεν ελέγχουν τη συμμόρφωση των αποδεκτών με τις αξίες της Ε.Ε.». Επισημαίνει συγκεκριμένα: «Το γενικό συμπέρασμα του ελέγχου μας είναι ότι η χρηματοδότηση της Ε.Ε. προς ΜΚΟ στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών δεν ήταν επαρκώς διαφανής, αν και διαπιστώσαμε ότι, από το 2018, έτος δημοσίευσης της προηγούμενης ειδικής έκθεσής μας, έχουν επέλθει βελτιώσεις. Κατά κανόνα, η Επιτροπή και οι λοιποί φορείς υλοποίησης επαληθεύουν την πλήρωση των βασικών απαιτήσεων διαφάνειας πριν από τη χορήγηση χρηματοδότησης σε ΜΚΟ. Ωστόσο, δεν ελέγχουν, ενεργώντας προδραστικά, τη συμμόρφωση με τις αξίες της Ε.Ε.».

Τα ποσά που ζαλίζουν και οι πονηρές μπίζνες 

Τον Οκτώβριο του 2025 ανακοινώθηκε, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το συνολικό ποσό χρηματοδότησης των ΜΚΟ στην Ελλάδα. Το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό σκέλος προέρχεται από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ενταξης (ΤΑΜΕΥ) για την προγραμματική περίοδο 2021-2027, με συνολικό ύψος επιχορηγήσεων 175 εκατ. ευρώ, που συγχρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους και από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Από τον χρηματοδοτικό μηχανισμό του ΕΟΧ (Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος) για την περίοδο 2014-2021 υπήρχε ένα ακόμα ποσό που ανερχόταν σε 16,6 εκατ., ενώ από δωρεές και συνεισφορές του εξωτερικού είχαν εισρεύσει κι άλλα χρήματα. 

Ηδη από πιο παλιά ρέει ανεξέλεγκτο το «χαρισμένο» χρήμα στις ΜΚΟ, παρά τις ατασθαλίες και τις παρανομίες που όλο και πιο συχνά έρχονται στο φως. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, για το 2015 διατέθηκαν για το Μεταναστευτικό από κοινοτικά προγράμματα 51,96 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 27,83 εκατ. δόθηκαν στο κράτος και τα 24,13 εκατ. σε διεθνείς οργανισμούς και ΜΚΟ. Το 2016 από τα 210 εκατ. ευρώ που έδωσε η Κομισιόν, τα 59,82 εκατ. δόθηκαν στο κράτος και τα 150,62 εκατ. σε διεθνείς οργανισμούς και ΜΚΟ.

Για το διάστημα 2000-2014 είχαν δοθεί στη Βουλή από την υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) οι χρηματοδοτήσεις προγραμμάτων ΜΚΟ. Σε αυτά τα 14 χρόνια είχαν υλοποιηθεί περί τα 732 προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας από ΜΚΟ, με χρηματοδότηση της ΥΔΑΣ. Μόνο από το 2000 (επί δραχμής ακόμα) έως το 2010 το ποσό είχε ξεπεράσει τα 115 εκατ. ευρώ.

Τα ποσά είναι ιλιγγιώδη και προέρχονται από πόρους των φορολογουμένων της Ε.Ε. για να κάνουν παιχνίδι και πολλοί πονηροί, που παριστάνουν τους «ανθρωπιστές», τους «δικαιωματιστές» και τους «αλληλέγγυους» πάνω στον πόνο και την ελπίδα, ακόμα και άρρωστων παιδιών.

Τα βρόμικα παιχνίδια με τα εθνικά θέματα 

Ολο και περισσότερες από τις υποθέσεις της τελευταίας πενταετίας που απασχόλησαν τη Δικαιοσύνη είχαν να κάνουν με βρόμικα παιχνίδια στα εθνικά θέματα. Από τα γεγονότα στη νησίδα του Εβρου και τις κατηγορίες για ξέπλυμα, μέχρι τη φιλοτουρκική ΜΚΟ από τη Νορβηγία με κατασκοπία στο Αιγαίο και το «Κέντρο «Μακεδονικής» Γλώσσας» στη Φλώρινα: 

AEGEAN BOAT REPORT (Μάρτιος 2026): Ο Νορβηγός ακτιβιστής, διαχειριστής της ΜΚΟ «Aegean Boat Report» Τόμι Ολσεν συνελήφθη για κατασκοπία. Εκανε εμπόριο με τον ανθρώπινο πόνο για να πουλάει φιλοτουρκική στάση στο Αιγαίο και στη συνέχεια κατηγορήθηκε για κατασκοπία, λαθρομεταφορά ανθρώπων και εγκληματική δραστηριότητα. Η «δημοκρατία» επί τέσσερα χρόνια προειδοποιούσε για τη δράση του υπέρ της Αγκυρας μέσω μιας ΜΚΟ «φάντασμα» που διαχειριζόταν μόνος του με αδιαφάνεια και περίεργα κίνητρα. Οι Αρχές τον εντόπισαν στο σπίτι του στο Τρόμσο μετά την έκδοση διεθνούς εντάλματος σύλληψης από την Ελλάδα. Ο Ολσεν, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, υπήρξε εθελοντής στη Λέσβο το διάστημα 2015-2016. Επισήμως έστησε την ΜΚΟ το 2018.

HUMANRIGHTS 360 (Οκτώβριος 2022): Ο ιδρυτής του HumanRights360, Επαμεινώνδας Φαρμάκης, μπήκε, σύμφωνα με όσα γνωστοποιήθηκαν, στο στόχαστρο της Αρχής Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων, με τη ΜΚΟ του να ελέγχεται για ξέπλυμα μαύρου χρήματος από τον Βουρλιώτη. Η συγκεκριμένη ΜΚΟ είχε πρωταγωνιστήσει στην υπόθεση με τους 38 μετανάστες, που τόσους πολιτικούς τριγμούς προκάλεσε, για τον ρόλο που διαδραμάτισε στην τουρκική νησίδα του Εβρου. Η MKΟ προσπαθούσε με κάθε τρόπο να πείσει ότι η νησίδα είναι ελληνική, κάτι που αποδείχθηκε ψευδές. 

Στην ιδρυτική ομάδα αναφέρονται, εκτός του Φαρμάκη, που έχει διατελέσει γενικός διευθυντής του SolidarityNow που ιδρύθηκε από το Open Society Foundations του Σόρος, και η οικονομολόγος Ράνια Παπαδοπούλου, όπως και η Ελένη Τάκου που επίσης έχει εργαστεί στο Solidarity Now, ενώ το 2015 διετέλεσε διευθύντρια γραφείου στο τότε νεοσύστατο υπουργείο για τη Μεταναστευτική Πολιτική.

«ΚΕΝΤΡΟ “ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ” ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» (Αύγουστος 2024): Με απόφαση «σταθμός» το Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας ακύρωσε την απόφαση-έκτρωμα του ειρηνοδίκη Φλώρινας που επέτρεπε να διδάσκεται η γλώσσα των Σκοπίων ως «μακεδονικά». Μάλιστα, για εσφαλμένη απόφαση του ειρηνοδίκη Φλώρινας έκανε λόγο ευθέως το 2022 και η πρώην πρωθυπουργός Βασιλική Θάνου.

Στην επίσημη τρίγλωσση ιστοσελίδα της ΜΚΟ του «Κέντρου Μακεδονικής Γλώσσας», με έδρα στη Φλώρινα, δεν υπήρχαν πληροφορίες για τα πρόσωπα που αποτελούσαν το Δ.Σ. και τηλέφωνα επικοινωνίας, παρά μόνο ένα mail.

Οι… αλληλέγγυοι και οι «δικαιωματιστές» της διπλανής πόρτας 

Οι περιπτώσεις στον Αλλο Ανθρωπο με την Κοινωνική Κουζίνα που τα έσοδα κατέληγαν στον τζόγο, ο «δικαιωματισμός» από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι του «εθνικού μηνυτή» και βεβαίως η υπόθεση της ΜΚΟ Παιδική Χαρά που αποκαλύφθηκε με σειρά παρανομιών και αρπαγής δωρεών που ήταν στοχευμένες στον πόνο των γονιών με άρρωστα παιδάκια απασχόλησαν την κοινή γνώμη και τη Δικαιοσύνη. Μεγάλη έκταση τα τελευταία χρόνια πήρε και η υπόθεση με την Κιβωτό του Κόσμου, που όμως εν τέλει οδήγησε πρόσφατα στην αθώωση (ανά περίπτωση) των εμπλεκόμενων.

Ο ΑΛΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ (Ιανουάριος 2024): Η Κοινωνική Κουζίνα του Κωνσταντίνου Πολυχρονόπουλου παρασημοφορήθηκε το 2023 από την ΠτΔ Σακελλαροπούλου με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος. Τον Ιούλιο του 2025 κρίθηκε να καθίσει στο εδώλιο του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, μαζί με τη μητέρα του και τον γαμπρό του, για το κακούργημα του ξεπλύματος βρόμικου χρήματος και για το πλημμέλημα της σύστασης συμμορίας. Οι δικαστές του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου,  κρίνοντας ότι ο Κωνσταντίνος Πολυχρονοπουλος ήταν «ο ιθύνων νους της οργάνωσης», δεν υιοθέτησαν την πρόταση του εισαγγελέα, ο οποίος ζητούσε την απαλλαγή των κατηγορουμένων, και αναφέρθηκαν στον τρόπο για να συγκεντρώνει τα χρήματα στη ΜΚΟ Ο Αλλος Ανθρωπος. Ο Βουρλιώτης τού καταλογίζει ξέπλυμα και παράνομη διαχείριση τουλάχιστον 600.000 ευρώ, καθώς και εγκληματική οργάνωση.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΔΗΜΗΤΡΑ (Σεπτέμβριος 2025): Ο Παναγιώτης Δημητράς ή «εθνικός μηνυτής», με πάνω από 5.500 μηνύσεις, ήταν ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Ομάδας για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων το 1992, της ΜΚΟ του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι και της Ενωσης Ουμανιστών Ελλάδας. Είναι επίσης μέλος Γ.Σ. της Παγκόσμιας Οργάνωσης Κατά των Βασανιστηρίων και συγγραφέας. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ανακοινώθηκε ότι θα περάσει το κατώφλι του ανακριτή προκειμένου να απολογηθεί για το κακούργημα της απιστίας μετά την έρευνα από την Αρχή για το ξέπλυμα χρήματος. Κατηγορείται, σε βαθμό κακουργήματος, ότι έπαιρνε τα κονδύλια ως «δικαιωματιστής» από ευρωπαϊκά και άλλα χρήματα φορολογουμένων και τα έδινε… αλλού. Η ανεξάρτητη Αρχή, στο πλαίσιο της έρευνάς της, προχώρησε στη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων του Δημητρά αλλά και της ΜΚΟ που ο ίδιος ελέγχει. Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκ είναι πρακτικά στο κενό. Κι αυτό επειδή η Διεθνής Ομοσπονδία Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα χρεοκόπησε λόγω οικονομικού σκανδάλου και διαλύθηκε από το 2007. Σήμερα δεν υπάρχει κανένα παράρτημά της.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΩΝ «35» (Ιανουάριος 2022): Πριν από έξι χρόνια είχε σχηματιστεί δικογραφία κακουργηματικού χαρακτήρα για τα κατά περίπτωση αδικήματα της συγκρότησης και ένταξης σε εγκληματική οργάνωση, της κατασκοπίας, της παραβίασης μυστικών της Πολιτείας, καθώς και παραβάσεων του Κώδικα Μετανάστευσης, κατά συνολικά 35 αλλοδαπών. Οι 33 από αυτούς ήταν μέλη τεσσάρων ΜΚΟ σε θέματα μετανάστευσης, ενώ δύο υπήκοοι τρίτων χωρών. Ως προς τη μεθοδολογία δράσης τους, «οι εμπλεκόμενοι, με πρόσχημα την ανθρωπιστική δράση, παρείχαν σε προερχόμενες από την Τουρκία μεταναστευτικές ροές, μέσω κλειστών ομάδων και εφαρμογών στο διαδίκτυο, πληροφορίες και στοιχεία εμπιστευτικού χαρακτήρα».