Data Center, μια αμφιλεγόμενη επένδυση στη ∆. Μακεδονία

Από τον Σεπτέμβριο του 2019, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Συνόδου Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα ανακοίνωσε το κλείσιμο όλων των λιγνιτικών μονάδων της χώρας με στόχο την πλήρη απεξάρτηση από τον λιγνίτη έως το 2028, έχει επισκεφθεί τη Δυτική Μακεδονία συνολικά 9 φορές.

• Γιώργος Χατζηδημητρίου

Ανηφόρισε στην περιοχή, μοίρασε αμέτρητα «θα», σκόρπισε απλόχερα δισεκατομμύρια επενδύσεων που θάμπωσαν τους ιθαγενείς, και αποχώρησε ηγεμονικά με την κουστωδία του, αφήνοντας πίσω του συντρίμμια ανεκπλήρωτων υποσχέσεων.

Από τότε μέχρι σήμερα η περιφέρεια της Δ. Μακεδονίας μετράει πληγές. Ραγδαία οικονομική καθίζηση, δημογραφική κατάρρευση, φυγή των νέων και κοινωνική καχεξία που την κατατάσσουν πλέον στη φτωχότερη Περιφέρεια μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Η κατάργηση του λιγνίτη δεν αντισταθμίστηκε από ισοδύναμες παραγωγικές δραστηριότητες και σταθερές θέσεις εργασίας που υποσχέθηκε το Μαξίμου.

Προ μηνών, ο Κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι μέχρι τον Μάρτιο του 2027 αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες του Kozan.gr, να έχει υπογραφεί η οριστική συμφωνία της ΔΕΗ με τον αμερικανικό τεχνολογικό κολοσσό Amazon για… νέες επενδύσεις ύψους 5,8 δισ. ευρώ, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την έναρξη κατασκευής του Κέντρου Ψηφιακών Δεδομένων (mega Data Center) ισχύος 300 MW στον πρώην Ατμοηλεκτρικό Σταθμό του Αγίου Δημητρίου.

Πολλοί στην πρωθυπουργική εξαγγελία (ακόμα μία…) βλέπουν πάνω στην απελπισία τους το τυρί. Οι πιο καχύποπτοι που γνωρίζουν καλά το θέμα, όπως ο Χρήστος Γ. Παπαγεωργίου, μηχανικός Μεταλλείων – μεταλλουργός ΕΜΠ και τ. μέλος Δ.Σ. ΔΕΗ Α.Ε. προειδοποιούν για τη φάκα.

Αυτή, όπως υποστηρίζει, δεν είναι άλλη από την άμεση απόσυρση των περιβαλλοντικά συμβατών λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ στη Δ. Μακεδονία, εγκατεστημένης ισχύος 1985 MW, στον Αγιο Δημήτριο, στη Μελίτη, και του πιο σύγχρονου και «καθαρού» σταθμού στην Ευρώπη, τον Πτολεμαΐδα-5, ο οποίος στοίχισε στον ελληνικό λαό 1,5 δισ. ευρώ, και με δυνατότητα συνεχούς νυχθημερόν διάθεσης καθαρής ηλεκτρικής ισχύος στο δίκτυο έως 1817 MW.

Ετσι, βγαίνει από τη μέση το μοναδικό ρεαλιστικό εμπόδιο για τον ακώλυτο προσπορισμό υπερκερδών από το μπλοκ του εισαγόμενου, αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, ρυπογόνου και πανάκριβου για την παραγωγή και εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας.

Το χαλί έστρωσε ο προηγούμενος πρέσβης των ΗΠΑ στη χώρα, που κατέφθασε στα μέρη μας αφού προηγουμένως, με συνεργό την υφ. ΥΠΕΞ Βικτόρια Νούλαντ, άναψε τη φωτιά του πολέμου στην Ουκρανία, και συνέχισε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ που της καταλογίζουν ότι «δεν μοίρασε δίκαια το παιχνίδι», με αποτέλεσμα να κινδυνεύει πλέον με περαιτέρω διασυρμό, ως εμβληματική περίπτωση της νοοτροπίας Τραμπ, τώρα που οι Δημοκρατικοί πήραν το πάνω χέρι στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι μετά την υποχώρηση της συμμετοχής του εγχώριου λιγνίτη στο ηλεκτρικό ισοζύγιο σε μονοψήφια ποσοστά παρατηρείται μετά τον Αύγουστο του 2021 εκτόξευση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στην εγχώρια χρηματιστηριακή αγορά -από τις υψηλότερες στην Ε.Ε με καταλυτική συνέπεια την ακρίβεια στις τιμές του σούπερ μάρκετ, η οποία, φυσικά, δεν είναι εισαγόμενη, όπως ισχυρίζεται (για όλα τα δεινά…) ο Μητσοτάκης.

Την περασμένη Πέμπτη, από τη Μεγαλόπολη που είχε την ίδια τύχη με την Πτολεμαΐδα, ο πρωθυπουργός, που έχει ιδιαίτερη ροπή στην πολιτική μυθολογία, ανακοίνωσε ότι η περιοχή θα γίνει διατροφικό κέντρο. Αναρωτιέται κανείς γιατί δεν το έπραξε και στη Δυτική Μακεδονία, όπου 51.500 στρέμματα εύφορων γεωργικών εκτάσεων προορίζονται για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα της γερμανικής RWE…

Πού θα βρουν δουλειά οι χιλιάδες άνεργοι και ειδικά οι νέοι για να σταθούν στη γη τους αν όχι στον πρωτογενή αγροτικό και διατροφικό τομέα; Τίποτε από αυτά δεν απασχολεί τον ολετήρα πρωθυπουργό στα χέρια του οποίου η Ελλάδα καταρρέει.

Υπάρχουν εντούτοις και άλλες απόψεις. Χαρακτηριστική η ανακοίνωση της δημοτικής κίνησης «Κοζάνη – Τόπος να ζεις», η οποία δηλώνει ότι αρχικά δεν είναι ενάντια στην κατασκευή του Data Center, επισημαίνει ότι η επένδυση είναι σημαντική, αλλά τονίζει ότι από μόνη της δεν συνιστά παράγοντα δίκαιης μετάβασης, αφού δεν κατοχυρώνει, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το αντίστοιχο τοπικό κοινωνικό και οικονομικό όφελος.

Την ίδια ώρα, κίνημα πολιτών προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, καταθέτοντας αίτηση ακύρωσης και αναστολής του έργου με στόχο να μπλοκαριστεί η προγραμματισμένη κατεδάφιση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V του Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη.

Οπως τονίζουν, η διαχείριση των λιγνιτικών μονάδων δεν είναι ένα απλό εταιρικό ζήτημα, αλλά ένα ζήτημα εθνικής σημασίας που αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, αυτονομία και επάρκεια της χώρας, την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς, το μέλλον και την επιβίωση των τοπικών κοινωνιών της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, που πλήττονται οικονομικά και πληθυσμιακά από τη βίαιη απολιγνιτοποίηση.

Το παράδειγμα της Ισπανίας που βυθίστηκε τον περασμένο Απρίλιο στο σκοτάδι δεν δίδαξε κανέναν, παρατηρούν οι συνετοί που αναρωτιούνται τι θα συμβεί σε περίπτωση ελληνοτουρκικού πολέμου.

Κάποιοι άλλοι μετριοπαθείς, όπως ο Λευτέρης Τοπάλογλου, αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας και διευθυντής του Ινστιτούτου Ενεργειακής Ανάπτυξης και Μετάβασης στη Μεταλιγνιτική Εποχή, παρατηρούν ότι «η συζήτηση που έχει ξεκινήσει στην περιοχή δεν πρέπει να εγκλωβιστεί στο απλοϊκό δίλημμα “είμαστε υπέρ ή κατά του Data Center”. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πολύ πιο απαιτητικό: “Πόση από την αξία που θα δημιουργεί αυτή η επένδυση θα παραμένει στη Δυτική Μακεδονία;” Και ακόμη περισσότερο: “Μπορεί το Data Center να λειτουργήσει όχι απλώς ως μια μεγάλη ενεργειακή και ψηφιακή υποδομή, αλλά ως καταλύτης ενός νέου περιφερειακού οικοσυστήματος γνώσης, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας;”»

Απαντώντας στους μητσοτακικούς κομπασμούς, η κοινότητα αυτών των ανθρώπων σημειώνει ότι η μεγαλύτερη χαμένη ευκαιρία θα ήταν σε δέκα χρόνια να διαθέτουμε ένα από τα μεγαλύτερα Data Center της Ευρώπης, αλλά η περιφερειακή οικονομία γύρω του να έχει αλλάξει ελάχιστα.

Εξαντλούνται κρίσιμοι φυσικοί πόροι

Σύμφωνα με αποκαλυπτική έκθεση του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου του ΟΗΕ για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία, τα παγκόσμια Κέντρα Δεδομένων (Data Centers) απειλούν να εξαντλήσουν κρίσιμους φυσικούς πόρους έως το 2030, προκαλώντας παράλληλα κύμα κοινωνικών αντιδράσεων.

Μόνο το νερό για την ψύξη των συστημάτων και την παραγωγή ενέργειας, υπολογίζει, θα κάλυπτε τις βασικές ετήσιες οικιακές ανάγκες 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Οσος ο πληθυσμός της Υποσαχάριας Αφρικής. Εκεί όπου επί ημερών Μητσοτάκη ανήκει στην πραγματικότητα και η Ελλάδα…