Γκάντι Αϊζενκοτ: Ανάχωμα η Ελλάδα, απειλή η Τουρκία

Έπειτα από ημέρες διαβουλεύσεων, ο πρόεδρος του Ισραήλ έδωσε επίσημα την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Γκάντι Αϊζενκοτ, βασικό πολιτικό αντίπαλο του Νετανιάχου και στρατηγό καριέρας. Εχει μπροστά του έξι εβδομάδες για να σχηματίσει μια κυβέρνηση συνασπισμού. «Να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για την ενότητα του λαού μας» δήλωσε κατά την παραλαβή της εντολής, επειδή «το Ισραήλ πλησιάζει στο σημείο χωρίς επιστροφή».

• Από τον Βασίλη Γαλούπη

Εχει ήδη τη στήριξη και των δύο αραβικών κομμάτων στο ισραηλινό Κοινοβούλιο, αν και αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα δέσμευση για συμμετοχή στον κυβερνητικό συνασπισμό του. Προς το παρόν, πάντως, οι διαφωνίες μεταξύ των πιθανών εταίρων του είναι τόσο βαθιές, που παραμένει μυστήριο το πώς σκοπεύει ο Αϊζενκοτ να τις ξεπεράσει. Ο ίδιος λέει ότι επιθυμεί να σχηματίσει μια κυβέρνηση «για όλους τους Ισραηλινούς» και ότι για να γίνει αυτό θα απαιτηθούν «δημιουργικά και αντισυμβατικά πολιτικά βήματα».

Στην πολιτική είναι σχετικά φρέσκος. Ολη την καριέρα του την έχει περάσει στον στρατό, ενώ έχει υπηρετήσει μόλις οκτώ μήνες ως υπουργός. Ξεκίνησε από το πεζικό και σκαρφάλωσε στην ιεραρχία, αναλαμβάνοντας το 2003 τη διοίκηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ στη Δυτική Οχθη, στο αποκορύφωμα της Δεύτερης Ιντιφάντα. Το 2015 υπηρετούσε ως ο ανώτατος στρατηγός του Ισραήλ, ρόλο που διατήρησε έως τις αρχές του 2019, υπό τον Νετανιάχου.

Στην πολιτική εισήλθε το 2022 και συμμετείχε στο πολεμικό συμβούλιο του Νετανιάχου κατά τη διάρκεια μέρους του πολέμου στη Γάζα. Στη θέση αυτή παρέμεινε οκτώ μήνες και τον Ιούνιο του 2024 παραιτήθηκε. Διαφώνησε με το σχέδιο Νετανιάχου περί «ολοκληρωτικής νίκης», αντί για μια συμφωνία με τη Χαμάς για την απελευθέρωση των ομήρων.

Πέρυσι ο Αϊζενκοτ έφτιαξε δικό του κόμμα, το Γιασάρ (Yashar), που στα εβραϊκά σημαίνει «ευθύς» ή «έντιμος», με στόχο τούς κεντρώους και κεντροδεξιούς ψηφοφόρους, οι οποίοι ανησυχούσαν για την κατεύθυνση προς την οποία οδηγούσε το Ισραήλ ο κυβερνητικός συνασπισμός Νετανιάχου. Το κόμμα του Αϊζενκοτ υπόσχεται να διατηρήσει την ασφάλεια του Ισραήλ, αλλά παράλληλα να μετριάσει τις πολιτικές που προκάλεσαν διεθνή οργή και οδήγησαν στη διεθνή απομόνωση της χώρας.

Πρακτικά, αν τελικά καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού, οι πολιτικές του αναμένεται να θυμίζουν περισσότερο μια κάποιου είδους «κανονικότητα», χωρίς όμως να διαφοροποιείται ριζικά από την κυβέρνηση Νετανιάχου. Ο Αϊζενκοτ έχει ήδη ταχθεί υπέρ μιας πιο συγκρατημένης επέκτασης των ισραηλινών οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη και έχει υποσχεθεί να περιορίσει τη βία των εποίκων στην περιοχή, την οποία έχει χαρακτηρίσει «εβραϊκή τρομοκρατία».

Από την άλλη, απορρίπτει κι αυτός, όπως και ο Νετανιάχου, την προοπτική παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης. Μια λύση δύο κρατών θα αποτελούσε «σοβαρό σφάλμα», κατά τον Αϊζενκοτ. Η στάση του απέναντι στο Ιράν και στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο προσομοιάζει επίσης με αυτή του Νετανιάχου. Σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, δηλαδή, μια κυβέρνηση Αϊζενκοτ ενδέχεται να μην απέχει πολύ από εκείνη του Νετανιάχου.

Για τον Αϊζενκοτ, οι σοβαρές διπλωματικές κρίσεις που αντιμετωπίζει το Ισραήλ σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν άμεσο πρόβλημα. Ακόμα και στις ΗΠΑ η κοινή γνώμη έχει μεταστραφεί σε αρνητική και ο Αϊζενκοτ θέλει να χρησιμοποιήσει κάθε θετικό διπλωματικό αποτύπωμα που απομένει.

Υπό αυτή την έννοια, θεωρεί τη διατήρηση ισχυρών και ακλόνητων δεσμών με την Ελλάδα ένα πολύτιμο εργαλείο, ουσιαστικά ως στρατηγική αναγκαιότητα για την προάσπιση της διεθνούς θέσης του Ισραήλ. Για τον Αϊζενκοτ η Ελλάδα είναι ένα στρατηγικό ανάχωμα, το οποίο βοηθά αυτήν τη στιγμή το Ισραήλ να διατηρεί τις ισορροπίες στο διπλωματικό τοπίο. Αντιμετωπίζει, λοιπόν, την Ελλάδα σαν το στρατιωτικό «βάθος» του Ισραήλ, ένα κρίσιμο επιχειρησιακό στήριγμα για τις ισραηλινές αμυντικές δυνάμεις και σαν τον απαραίτητο πυλώνα για την ασφάλεια, την άμυνα και τα ενεργειακά συμφέροντα του Ισραήλ στην ανατολική Μεσόγειο

Ανάλογη στάση είχε και κατά τη θητεία του ως αρχηγού του γενικού επιτελείου των ισραηλινών αμυντικών δυνάμεων. Επιθυμεί την ενίσχυση της τριμερούς συμμαχίας Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου, την επέκταση της στρατιωτικής συνεργασίας με την Ελλάδα και, ασφαλώς, τις διάφορες συμφωνίες για αμυντικές δομές, όπως αυτές αξίας περίπου 1,8 δισ. ευρώ που αφορούν την εταιρία Elbit Systems στο Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Πιλότων στην Καλαμάτα.

Την Τουρκία τη βλέπει κυρίως ως απειλή ασφαλείας. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα έθεσε ως προϋπόθεση για μια ισχυρότερη ισραηλινοσυριακή συμφωνία ασφαλείας την αποχώρηση όλων των τουρκικών δυνάμεων από τη Συρία. Η Αγκυρα, βέβαια, έχει ελάχιστα κίνητρα να αποδεχθεί τέτοιους όρους. Αντιτίθεται επίσης σθεναρά στο να έχει ρόλο η Τουρκία στη Λωρίδα της Γάζας.

Αυτά ως πρώην στρατιωτικός. Αν ηγηθεί κυβέρνησης, οι απόψεις Αϊζενκοτ για την Τουρκία μπορούν κάλλιστα να γίνουν πιο «διπλωματικές» και λιγότερο άκαμπτες ή και πιο σκληρές, εφόσον το κρίνει απαραίτητο.

Η «Türkiye Today» εκτιμά ότι, αν η Αγκυρα αλλάξει την εχθρική ρητορική της, ίσως ένας συνασπισμός με επικεφαλής τον Αϊζενκοτ θα μπορούσε τελικά να εμπλακεί σε μια ήσυχη, ρεαλιστική διπλωματία για να σπάσει κάπως την παγωμένη διμερή σχέση μεταξύ τους. Αλλωστε, το άμεσο ενδιαφέρον του θα είναι πρωτίστως η εξουδετέρωση της τουρκικής επιρροής κοντά στα σύνορα του Ισραήλ.

ΓΚΑΝΤΙ ΑΪΖΕΝΚΟΤ

Πρόεδρος κόμματος Γιασάρ, πρώην αρχηγός γενικού επιτελείου στρατού Ισραήλ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Γεννήθηκε το 1960 στην Τιβεριάδα του βόρειου Ισραήλ. Είναι γιος Εβραίων μεταναστών από το Μαρόκο. Το 1978 κατατάχθηκε στον ισραηλινό στρατό και εντάχθηκε στην εμβληματική Ταξιαρχία Γκολάνι, της οποίας ανέλαβε τη διοίκηση το 1997. Το 1999 διορίστηκε στρατιωτικός γραμματέας του τότε πρωθυπουργού Εχούντ Μπάρακ. Μεταξύ 2015-2019 διετέλεσε ο 21ος αρχηγός του γενικού επιτελείου του ισραηλινού στρατού. Το 2022, μετά την αποστρατεία του, εξελέγη μέλος της Κνεσέτ με το κόμμα Εθνική Ενότητα. Μετά τις επιθέσεις τον Οκτώβριο του 2023, υπηρέτησε ως υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο, ενώ αποχώρησε αργότερα λόγω διαφωνιών με τους χειρισμούς Νετανιάχου. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ίδρυσε το κεντρώο κόμμα Γιασάρ (Yashar). Στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές κατέβηκε ως ο βασικός αντίπαλος του Νετανιάχου διεκδικώντας την πρωθυπουργία. Ελαβε εντολή διερεύνησης σχηματισμού κυβέρνησης.