Οι παγίδες της «ενημέρωσης»

Τις μεσημβρινές ώρες της 13ης Νοεμβρίου το γαλλικό πλοίο «Abeille Marengo» εξήλθε από τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας, στη θαλάσσια περιοχή νότια της Καρπάθου και νοτιοανατολικά της Κάσου. Οταν το πλοίο έπλεε στα διεθνή ύδατα, στην περιοχή οριοθετημένης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας με τη συμφωνία με την Αίγυπτο, ο κυβερνήτης της τουρκικής φρεγάτας «TCG Gökova», που παρακολουθεί από σχετική απόσταση το γαλλικό πλοίο, ανέγνωσε μέσω του καναλιού 16 VHF μήνυμα, στο οποίο επαναλαμβάνονταν οι θέσεις της Αγκυρας που διατυπώθηκαν στην τελευταία τουρκική NAVTEX, δηλαδή ότι το «Abeille Marengo» βρίσκεται εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας και εντός δικαιοδοσίας των τουρκικών Αρχών.

Αμέσως ακολούθησε η απάντηση του κυβερνήτη της φρεγάτας «Λήμνος», που επίσης βρίσκεται στην περιοχή, μέσω του ίδιου καναλιού, τονίζοντας ότι το πλοίο εκτελεί εργασίες όπως εκείνες γνωστοποιήθηκαν με την έκδοση της ελληνικής NAVTEX. Να σημειώσουμε ότι η διαδικασία ξεκλείδωσε έπειτα από «πάγωμα» σχεδόν δυόμισι ετών, μετά την επίδοση της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, την οποία η Τουρκία αποδέχτηκε, αφού θεώρησε ότι πληρούσε τους όρους που έθεσε ο Φιντάν.

Να θυμίσουμε ότι η Τουρκία στις 22 Ιουλίου 2024 είχε στείλει πέντε πολεμικά πλοία και σταμάτησαν την πορεία στα διεθνή ύδατα του υπό ιταλική σημαία ερευνητικού πλοίου «Ievoli Relume», λέγοντας ότι δεν μπορούν να εισέλθουν σε περιοχή «τουρκικής δικαιοδοσίας», εννοώντας την περιοχή που καλύπτεται από το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Να σημειωθεί ότι το τουρκικό υπουργείο Αμυνας υποστήριξε πως το ιταλικό πλοίο εργάστηκε στην περιοχή κατόπιν «συντονισμού» και ευχαρίστησε δημόσια τόσο τις ελληνικές όσο και τις ιταλικές Αρχές για «σεβασμό» στη λεγόμενη τουρκική θαλάσσια δικαιοδοσία και για συνεργασία, ενώ πηγές του ελληνικού ΥΠΕΘΑ τόνισαν πως οι ελληνικές δυνάμεις δεν αναγνώρισαν ούτε σέβονται αξιώσεις επί της ελληνικής ή της νομίμως οριοθετημένης ζώνης, πράττοντας σύμφωνα με όσα προβλέπει και επιβάλλει το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Πάντως, το σίγουρο είναι ότι μετά το επεισόδιο της Κάσου τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν νέα απόπειρα εξόδου του «Ievoli Relume» και έκτοτε το έργο παρέμεινε «παγωμένο». Εν τέλει «ξεκλείδωσε» έπειτα από σχεδόν δυόμισι χρόνια με μια ρηματική διακοίνωση που επέδωσε η Γαλλία στην Τουρκία, ενώ λίγες ημέρες νωρίτερα η Τουρκία είχε απαιτήσει και εξασφάλισε τις ίδιες διαδικασίες και γραπτά αιτήματα από τις Μπαχάμες και τη Σαουδική Αραβία για ανάλογες έρευνες στην ίδια διαδρομή για πόντιση καλωδίου οπτικών ινών από το πλοίο «Kobi Ruegg».

Το ζήτημα που δεν φαίνεται να προβληματίζει κανέναν στην ελληνική πλευρά είναι τι ήταν αυτό που έκανε την τουρκική πλευρά να αποδεχτεί το ξεπάγωμα του έργου. Απειλήθηκε από κάποια δύναμη ή το επίσημο έγγραφο που έλαβε από τη Γαλλία εξυπηρετεί τους πολιτικούς στόχους της στην εν λόγω περιοχή; Ελαβα μια επιστολή από δικαστή που έχει αφυπηρετήσει, η οποία δίνει τη δική της απάντηση στο θέμα αυτό και στο κατά πόσο η ενημέρωση αυτή είναι ανώδυνη ή επικίνδυνη για τα εθνικά μας συμφέροντα.

Ακολουθούν χαρακτηριστικά αποσπάσματα της επιστολής:

«Κύριε Καλεντερίδη,

Παρακολουθώ ανελλιπώς τις εκπομπές σας στο YouTube και έχω εκτιμήσει την ευθύτητα και την υπευθυνότητα με την οποία προσεγγίζετε την επικαιρότητα σε σχέση πάντα με τα εθνικά μας θέματα. Τελευταία όμως επιτρέψατε (όπως άλλωστε και όλοι οι Ελληνες – αν αυτό σας παρηγορεί) να σας παραπλανήσει ο κ. υπουργός μας επί των Εξωτερικών, πείθοντάς σας ότι η “ενημέρωση” της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου δεν έχει έννομες συνέπειες ή, τουλάχιστον, ότι αυτές δεν είναι σημαντικές. Και τούτο κατέστη εφικτό, διότι τεχνηέντως κατηύθυναν και εσάς, όπως και όλους τους λοιπούς αξιόπιστους σχολιαστές στο διαδίκτυο, προς τις απόψεις κάποιων διεθνολόγων και προσώπων με παρεμφερείς ειδικότητες, οι οποίοι εμφανίζονταν δημόσια και εντόπιζαν λανθασμένα τις συνέπειες της “ενημέρωσης” της Τουρκίας μόνο στη δημιουργία του κινδύνου να απαιτεί παρόμοια ενημέρωση και για κάθε άλλη συναφή δραστηριότητα στο μέλλον.

Αν είχαν ερωτηθεί οι πραγματικοί γνώστες του Διεθνούς Δικαίου και της ερμηνείας του, θα σας είχαν κατά την άποψή μου απαντήσει εξαρχής ότι η “ενημέρωση” της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου, όπως κι αν την ονομάσουμε, ενέχει ευθεία αναγνώριση και ρητή παραδοχή της Γαλλίας και δι’ αυτής της Ελλάδας ότι η Τουρκία είναι “παράκτιο” κράτος σε σχέση με τη διαδρομή του καλωδίου, ήτοι ότι το καλώδιο διέρχεται μέσα από την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα της, όπως ακριβώς η πρώτη αποτυπώνεται στον χάρτη του τουρκολιβυκού μνημονίου και η δεύτερη οριοθετείται με τις κατατεθειμένες στον ΟΗΕ συντεταγμένες.

Παρ’ όλα αυτά εμείς, διά της Γαλλίας, προβήκαμε στη μη απαιτούμενη ενημέρωση της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου. Η ενέργεια αυτή δεν δικαιολογείται στο πλαίσιο των απαιτήσεων του Διεθνούς Δικαίου και, εκτιμώμενη νομικά, καταδεικνύει αδιαμφισβήτητα ότι αναγνωρίζουμε ρητά και αμετάκλητα ότι η υφαλοκρηπίδα στα όρια των 6 μιλίων από την Κάσο αλλά και σε όλη τη διαδρομή του καλωδίου ανήκει αποκλειστικά στην Τουρκία.

Δεν αλλάζουν τα πράγματα επειδή την “ενημέρωση” της Τουρκίας την έκανε η Γαλλία με ρηματική διακοίνωση, αφού εμείς είμαστε κατ’ ουσίαν οι εντολείς και πραγματικοί κύριοι, έστω και εν μέρει, του έργου και εκείνη ενεργεί ως εκπρόσωπός μας και για λογαριασμό μας (οι διάφορες εταιρίες είναι προστηθείσες στην εκτέλεση του έργου και για κάθε ενέργεια ή παράλειψή τους ευθύνεται και η Ελλάδα). Αλλωστε, εμείς αποδεδειγμένα (καθ’ ομολογία μας) γνωρίζαμε τις ενέργειες της Γαλλίας, τις εγκρίναμε και διαμορφώσαμε το περιεχόμενο του σχετικού εγγράφου με τις διαφωνίες και τις συμφωνίες μας στη διατύπωσή του.

Διαφέρουν τα πράγματα μόνο αν αναφέρεται ρητά στο έγγραφο της ενημέρωσης ότι δεν αναγνωρίζονται με αυτό οποιαδήποτε θαλάσσια διακαιώματα (υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ) της Τουρκίας στην περιοχή της πόντισης του καλωδίου. Από την αναφορά όμως του πρωθυπουργού μας μόνο στο ότι δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία και την ικανοποίηση και τα χαμόγελα του κ. Φιντάν, συνάγω με απόλυτη βεβαιότητα ότι τέτοια ρήτρα δεν υπάρχει στο εν λόγω έγγραφο.

Για να διορθώσουμε την ανεπανόρθωτη ζημία σε βάρος μας, θα πρέπει άμεσα να επιδώσουμε τόσο στη Γαλλία όσο και στην Τουρκία έγγραφο διαμαρτυρίας με όμοια (ρηματική) διακοίνωση. Είναι λάθος σας να υποστηρίζετε (έστω και αιτιολογημένα) ότι δεν καταλογίζετε τα παραπάνω γεγονότα ως “ήττα” της Ελλάδας. Δυστυχώς, πρόκειται για ταπεινωτική ήττα πολύ μεγαλύτερη από αυτή της Μικρασιατικής Καταστροφής. Και αυτό γιατί, προκειμένου να διέλθουμε μέσα από ελληνική επικράτεια και δη από την υφαλοκρηπίδα μας μεταξύ των νησιών μας, ενημερώσαμε, έστω, και άρα ζητήσαμε τη συναίνεση ή την άδεια (είναι ακριβώς το ίδιο) από την Τουρκία. (Οποιοδήποτε έγγραφο ενημέρωσης ενέχει το σιωπηρό αίτημα για τη συναίνεση – έγκριση των ενεργειών που περιγράφονται σ’ αυτό, διαφορετικά δεν δικαιολογείται ο σκοπός που εξυπηρετεί. Η συναίνεση δε εκ μέρους του ενημερωθέντος μπορεί να δοθεί ακόμα και σιωπηρά, π.χ., με τη μη παρεμπόδιση του έργου).

Εν κατακλείδι, ενώ μέχρι και το έτος 2023 δεν υπήρχε κανένα νομικό έρεισμα που να βοηθά την Τουρκία και να επιτρέπει στους δικαστές οποιουδήποτε Διεθνούς Δικαστηρίου να της αναγνωρίσουν δικαιώματα επί της διεκδικούμενης θαλάσσιας περιοχής του τουρκολιβυκού μνημονίου, σήμερα, μετά από όλες τις προαναφερόμενες πράξεις και παραλείψεις μας, και, ιδίως, μετά την τελευταία ενέργειά μας να “ενημερώσουμε” την Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου, έστω και μέσω της Γαλλίας, της προσφέρουμε ολοκληρωμένα πλέον τη νομική βάση και τα επιχειρήματα εκείνα που θα την οδηγήσουν να προσφύγει στα Δικαστήρια αυτά με τη βεβαιότητα ότι θα δικαιωθεί πλήρως. Αντιθέτως, η Ελλάδα, που μέχρι τότε ήταν βέβαιο ότι θα είχε επιτυχή δικαστική έκβαση, είναι υποχρεωμένη πλέον να τρέχει για να αποκρούσει τις βάσιμες ως προς τη συμπεριφορά της αιτιάσεις της Τουρκίας, χωρίς μάλιστα να υπάρχουν επιχειρήματα που να δικαιολογούν τα αδικαιολόγητα».