Η εποχή μας θυμίζει πολύ το 1848. Αυτή είναι η χρονιά κατά την οποία οι λαοί της Ευρώπης εξεγέρθηκαν, αιτούμενοι ριζοσπαστικές αλλαγέςΑπό τον
Ραφαήλ Καλυβιώτη*
H σύγκριση της σύγχρονης πολιτικής ζωής με τα γεγονότα του παρελθόντος είναι πάντα ένας ατελής τρόπος κατανόησης της πολιτικής. Αλλά, αν πρέπει πραγματικά να ψάξουμε για μια αναλογία τού σήμερα στο παρελθόν, τότε δεν είναι η δεκαετία του 1930, όπως τόσο αψήφιστα, εν είδει νεοζηλωτισμού, υποστηρίζουν οι φιλεleft αναλυτές. Αντίθετα, η εποχή μας θυμίζει πολύ περισσότερο την περίοδο γύρω από το 1840 και δη το 1848. Αυτή είναι η χρονιά κατά την οποία οι λαοί της Ευρώπης εξεγέρθηκαν αιτούμενοι ριζοσπαστικές αλλαγές. Ο σπόρος της αλλαγής φυτεύτηκε στη Γαλλία και στη συνέχεια εξαπλώθηκε στη Σουηδία, στη Δανία, στα γερμανικά κράτη, στα ιταλικά κράτη και αλλού. Ηταν δημοκρατικές επαναστάσεις, απαιτώντας τη δημιουργία ή τη βελτίωση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, την ελευθερία του Τύπου, την απομάκρυνση των παλαιών μοναρχικών δομών και την αντικατάστασή τους από ανεξάρτητα έθνη ή δημοκρατίες. Το 1848 αναφέρεται συχνά ως Ανοιξη των Εθνών.
Υπάρχουν τώρα εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη που θέλουν να αποκαταστήσουν τα ιδανικά της εθνικότητας, της εθνικής κυριαρχίας και της λαϊκής δημοκρατίας ενάντια σε αυτά που θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε νεομοναρχικές δομές της τεχνοκρατίας του 21ου αιώνα. Δηλαδή ένα πολιτικό κατεστημένο (τεχνοκράτες), οι απόψεις των οποίων αντανακλούν τη βούληση και τα συμφέροντα των κυρίαρχων ελίτ της Ευρώπης που επιζητούν την παγκοσμιοποίηση. Οι συνεχείς εξεγέρσεις στη Γαλλία των «κίτρινων γιλέκων» είναι μια αντανάκλαση αυτής της εξέγερσης ενάντια στο κατεστημένο. Ο νεομονάρχης Μακρόν, ένας τεχνοκράτης που βρισκόταν στην υπηρεσία των ελίτ πριν εκλεγεί πρόεδρος, αμφισβητείται διαρκώς από πολίτες που επιθυμούν εθνική ανεξαρτησία έναντι της τεχνοκρατίας των Βρυξελλών.
Η Γαλλική Εξέγερση του 1848, η οποία έλυσε τη συνταγματική μοναρχία που είχε ιδρυθεί το 1830 και οδήγησε στη δημιουργία της δεύτερης Γαλλικής Δημοκρατίας, ήταν ένας από τους βασικούς πυροδότες της Ανοιξης των Λαών που εξαπλώθηκε στην Ευρώπη το 1848. Σήμερα, η εξέγερση των «κίτρινων γιλέκων» έχει εξαπλωθεί. Τις τελευταίες εβδομάδες οι διαδηλωτές στο Βέλγιο προσπαθούσαν να αμφισβητήσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή -ένα πρωτοφανές γεγονός, το οποίο έλαβε εντυπωσιακά μικρή κάλυψη από τα ΜΜΕ-, τα «κίτρινα γιλέκα» στις Κάτω Χώρες ζήτησαν δημοψήφισμα για την ένταξη στην Ε.Ε. και στην Ιταλία συγκεντρώθηκαν για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην ευρωσκεπτικιστική κυβέρνησή τους.
Οι εκλογές στην Ιταλία αποτέλεσαν ίσως ένα από τα κομβικότερα γεγονότα του 2018. Ανερχόμενος στην εξουσία, ο Ματέο Σαλβίνι διέψευσε τις παραληρηματικές ιδέες που είχαν εκφράσει πολλοί Ευρωπαίοι αναλυτές του κατεστημένου επέκεινα της εκλογής Μακρόν πέρυσι – ότι, δηλαδή, η νίκη του Μακρόν αντιπροσώπευε το ξεθώριασμα της «λαϊκιστικής» έξαρσης. Η Ιταλία το απέδειξε, το επιβεβαίωσαν οι Γάλλοι «επαναστάτες», οι τοπικές και εθνικές εκλογές παντού, από τη Γερμανία έως τη Σουηδία, αποδεικνύουν τη βαρύτητα του γεγονός της «λαϊκιστικής» εξέγερσης, η οποία μάλλον δεν πρόκειται να φύγει σύντομα.
Κατά μία έννοια, βέβαια, το 2018 δεν είναι το ίδιο με το 1848, και μάλιστα με τις δεκαετίες που προηγήθηκαν αυτής της ταραχώδους περιόδου. Αυτά ήταν, σύμφωνα με τα λόγια του Trygve Tholfsen στη μελέτη του σχετικά με τον ριζοσπαστισμό της εργατικής τάξης κατά την περίοδο του 1848, οι «πεινασμένες δεκαετίες» – δεκαετίες, κατά τις οποίες η δυσφορία και ο ριζοσπαστισμός αναπτύχθηκαν πριν εκραγούν σε σκληρές απαιτήσεις για αλλαγή. Και, παρόλο που πολλοί άνθρωποι ήταν ανησυχητικά φτωχοί σε αυτές τις «πεινασμένες δεκαετίες», δεν ήταν η «άμεση στέρηση» που τους οδήγησε να οργανώσουν και να αναλάβουν δράση, αλλά μάλλον το ένστικτό τους για επανάσταση χτίστηκε πάνω σε «στέρεα πνευματικά θεμέλια» και εξέφρασε μια «άρνηση της νομιμότητας της κοινωνικής και πολιτικής τάξης». Εχουμε κάτι παρόμοιο σήμερα. Ναι, ο φόρος καυσίμων του Μακρόν τρύπησε τις τσέπες των ανθρώπων. Ναι, πολλοί ψηφοφόροι του Brexit είναι λιγότερο εύποροι από τις ελίτ του «Remain». Ναι, οι ευρωσκεπτικιστές Ιταλοί νέοι αγωνίζονται να βρουν δουλειά. Αλλά οι εξεγέρσεις τους, είτε στην εκλογική περιφέρειά τους είτε στους δρόμους, ενεργοποιούνται λιγότερο από την «άμεση στέρηση» και βασίζονται περισσότερο στην άρνηση της νομιμότητας της υπάρχουσας πολιτικής και πολιτιστικής τάξης. Είτε σήμερα είτε αύριο κανένα φράγμα δεν θα μπορέσει να ανακόψει τον ορμητικό ποταμό. «Αυτόν τον κόσμο, που για όλους είναι ο ίδιος, δεν τον έπλασε κανένας από τους θεούς ή από τους ανθρώπους, αλλά ήταν, είναι και θα είναι πάντα αείζωον πυρ, που ανάβει και σβήνει με μέτρο».
*Πολιτικός επιστήμων και πρόεδρος του Δικτύου Ελλήνων Συντηρητικών (diesy.gr) – [email protected]
