Τα κόμματα, οι «Τσίπρες και οι Μητσοτάκηδες» εναλλάσσονται, τα συνθήματα προσαρμόζονται, ενώ η βασική δομή παραμένει η ίδια
Από το σχολείο, την οικογένεια και τον κοινωνικό περίγυρο, η μάζα των ψηφοφόρων έχει εκπαιδευτεί να βλέπει κόμματα, «Τσίπρες και Μητσοτάκηδες», χρώματα, συνθήματα, ιδεολογίες και αντιπαραθέσεις. Δεν αντιλαμβάνονται ότι το σύστημα εξουσίας αναπαράγει τον εαυτό του ανεξάρτητα από τα κόμματα.
Η εξουσία παράγει μηχανισμούς αυτοσυντήρησης και ταυτόχρονα ανελευθερίας. Αυτός που αποκτά εξουσία θέλει να την κρατήσει για να τη μεταβιβάσει στους απογόνους του. Τα τέκνα πρωθυπουργών γίνονται πρωθυπουργοί, των πολιτικών, πολιτικοί. Κατά τον Bertrand Russell η κοινωνία είναι δομημένη πάνω σε δύο μόνο τάξεις, τους εξουσιαστές και τους εξουσιαζομένους. Παρά τη σκληρή πολιτική των Μνημονίων που επέβαλε, δεν είναι τυχαίο ότι ο Τσίπρας κατεβαίνει εκ νέου στον πολιτικό στίβο.
Ομως η εξουσία διαφθείρει απόλυτα, επειδή ακόμα και οι πλέον αγνοί επαναστάτες, όταν τη γνωρίσουν, μεταμορφώνονται σε διεφθαρμένους εραστές της. Το θέμα λοιπόν δεν είναι τα κόμματα ή η ανύπαρκτη «επανάσταση», αλλά ο ίδιος ο μηχανισμός εξουσίας, επειδή το κράτος, οι οικονομικές σχέσεις και οι πολιτικές ελίτ αποτελούν αλληλένδετα στοιχεία του ίδιου συστήματος κυριαρχίας.
Ελευθερία δεν πρόκειται ποτέ να υπάρξει όσο οι άνθρωποι εξαρτώνται από συγκεντρωτικές μορφές εξουσίας, τα δε αποτελέσματα του μητσοτακισμού επιβεβαιώνουν ότι τα κόμματα δεν αποτελούν εγγυητή ελευθερίας και δημοκρατίας. Πράγματι, ο Mosca παρατήρησε ότι η κοινωνία χωρίζεται σε δύο τάξεις. Μια πανέξυπνη μειοψηφία που οργανώνεται σε πυρήνες (κόμματα) για να εκμεταλλευτεί την αφελή ανοργάνωτη πλειοψηφία.
Ο Pareto υποστήριξε ότι η Ιστορία δεν είναι παρά η διαχρονική διαδοχή και κυριαρχία των ίδιων ελίτ στην εξουσία. Ο Michels διατύπωσε τον περίφημο «Σιδηρούν Νόμο της Ολιγαρχίας», όπου η κάθε οργάνωση και ιεραρχία τείνει αναπόφευκτα να συγκεντρώνει την εξουσία στα ίδια άτομα και να αναπαραγάγει τον εαυτόν της.
Επειδή η κάθε ιεραρχία και οργάνωση τείνουν προς την ολιγαρχία, όλα τα πολιτικά κόμματα ακολουθούν την ίδια πορεία και συνεπώς δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ τους. Τα κόμματα δεν βρίσκονται σε αντιπαλότητα αλλά αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις του ίδιου μηχανισμού εξουσίας. Οι διαφορές τους δεν είναι πραγματικές, είναι πλασματικές για να παγιδεύουν τους εξουσιαζομένους σε ανούσιες αντιπαραθέσεις.
Τα κόμματα τοποθετούνται εντός του πλαισίου της διαχείρισης του κράτους και των θεσμών με σκοπό τη φορολογία και την εκμετάλλευση των εξουσιαζομένων με σκοπό το προσωπικό κέρδος των μελών τους. Οι εξουσιαζόμενοι έχουν εκπαιδευτεί να επικεντρώνονται στις «φέτες», δηλαδή στα κόμματα, στις συγκρούσεις, στις εκλογές, στις δημοσκοπήσεις, στον «καταλληλότερο», στις εναλλαγές των κυβερνήσεων. Οι φέτες όμως αποτελούν μέρος του ίδιου φρούτου.
Το σύστημα εξουσίας είναι το πορτοκάλι, ενώ τα κόμματα αποτελούν τις φέτες του. Το κράτος, τα κόμματα, η γραφειοκρατία, οι μηχανισμοί ελέγχου και οι θεσμοί συνιστούν ένα οικοσύστημα εξουσίας. Τα κόμματα, οι «Τσίπρες και οι Μητσοτάκηδες» εναλλάσσονται, τα συνθήματα προσαρμόζονται, ενώ η βασική δομή παραμένει η ίδια. Ο Michel Foucault θα προσέθετε ότι η εξουσία δεν είναι μόνο ένα φρούτο. Κυριαρχεί παντού στο «δάσος». Στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στις υπηρεσίες, στους χώρους εργασίας, στις διαδικασίες αξιολόγησης, στις κοινωνικές σχέσεις.
Η εξουσία δεν είναι απλώς ένα κέντρο, αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο της «κατασκευής». Είναι η ίδια η κοινωνική και πολιτική δομή που συγκροτεί τον μηχανισμό ελέγχου. Παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα είναι επιτακτική ανάγκη να εξαϋλωθεί ο μητσοτακισμός, το μείζον πολιτικό και υπαρξιακό θέμα που άπτεται της επιβίωσης της Ελλάδας είναι η αντικατάστασή του, δοθέντος ότι οι δομές εξουσίας που τον αναπαράγουν παραμένουν οι ίδιες.
Η εξουσία, η φορολογία και η διπολική ταξική δομή του Russell βρίσκονται παντού, στα βασίλεια, στον φασισμό, στον κομμουνισμό, στην ψευτοδημοκρατία της Μεταπολίτευσης. Δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες. Η κοινωνία είναι προγραμματισμένη να διαιωνίζει τις ίδιες ελίτ, επειδή η αποδοχή της δομής της εξουσίας αποτελεί κυρίαρχο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης.
*Διδάκτωρ Φυσικής του πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, UK, τ. διευθυντής Ερευνών του
Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών
