Το μελάνι που χύθηκε για την υποψηφιότητά τους είναι δυσανάλογο, θα έλεγε κανείς, σε σχέση με την αναγνωρισιμότητά τους.
Τα πόστα που καταλαμβάνουν όμως είναι καίρια όχι μόνο για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, αλλά για ολόκληρο τον πλανήτη. Η επιλογή του Μπαράκ Ομπάμα να προτείνει τους Τζον Μπρέναν και Τσακ Χέιγκελ για το τιμόνι της CIA και του Πενταγώνου αντίστοιχα ήταν έξυπνη, συζητήθηκε πολύ και θα απασχολήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα τους τίτλους των αμερικανικών εφημερίδων και όχι μόνο. Κι ας μην είναι οι δύο αυτοί τα «μεγάλα» ονόματα της αμερικανικής πολιτικής σκηνής. Είναι μία επιλογή που πάνω απ’ όλα σηματοδοτεί, όπως πολύ εύστοχα παρατηρούσε άρθρο της «Huffington Post», την οριστική ρήξη με το παρελθόν, την απόλυτη αλλαγή σε σχέση με την εποχή Μπους και τη στροφή σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής που επιχειρεί στη δεύτερη θητεία του ο Ομπάμα.
Ο ρεπουμπλικάνος πρώην γερουσιαστής Τσακ Χέιγκελ προτάθηκε να αναλάβει το υπουργείο σε αντικατάσταση του Λίον Πανέτα, που είχε εκφράσει την πρόθεση να αποχωρήσει, ενώ ο έως σήμερα σύμβουλος του προέδρου σε ζητήματα αντιτρομοκρατικής πολιτικής Τζον Μπρέναν θα μετακινηθεί στη CIA για να αναπληρώσει τη θέση που μένει κενή μετά την παραίτηση του στρατηγού Ντέιβιντ Πετρέους. Και οι δύο προτάσεις πρέπει να εγκριθούν από τη Γερουσία.
Ο Τσακ Χέιγκελ είναι «ο Αμερικανός πατριώτης που κατετάγη στον στρατό και προσφέρθηκε ως εθελοντής να πάει στο Βιετνάμ, ο ηγέτης που αξίζουν οι στρατιώτες μας». Με αυτά τα λόγια τον παρουσίασε ο Μπαράκ Ομπάμα. Ο Χέιγκελ, ο οποίος τραυματίστηκε στον πόλεμο και παρασημοφορήθηκε, θα είναι ο πρώτος υπουργός Αμυνας που έχει υπηρετήσει στον στρατό. «Γνωρίζει ότι ο πόλεμος δεν είναι μια αφηρημένη έννοια.
Γνωρίζει ότι το να στέλνουμε νέους Αμερικανούς να πολεμούν και να τραυματίζονται μέσα στη σκόνη και στη λάσπη είναι κάτι που κάνουμε μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο» είπε ο Αμερικανός πρόεδρος για τον 66χρονο πρώην γερουσιαστή της Νεμπράσκα.
Ο Χέιγκελ όμως είναι γνωστός όχι ως «στρατιώτης» αλλά ως ο ανεξάρτητος γερουσιαστής που δεν δίστασε να συγκρουστεί ανοιχτά με τον Τζορτζ Μπους, όταν αποφάσισε να εισβάλει στο Ιράκ. Ο ίδιος έχει επικρίνει πολλές φορές το εβραϊκό λόμπι, προκαλώντας αντιδράσεις και από τα δύο κόμματα. Η υποψηφιότητα του Τσακ Χέιγκελ, ενός πολιτικού που ανήκει στο στρατόπεδο των ρεαλιστών, αντιπροσωπεύει τη στροφή που επιχειρεί να κάνει η κυβέρνηση Ομπάμα· μια στροφή στην εξωτερική πολιτική που την απομακρύνει από την πολιτική της επιθετικής επέμβασης σε περιοχές όπως το Ιράν και η Συρία και που την οδηγεί σε μια πολιτική λελογισμένης χρήσης ισχύος.
Στον Χέιγκελ οι επικριτές του καταλογίζουν εχθρότητα προς το Ισραήλ και ηπιότητα προς το Ιράν, δύο χώρες που με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο θα βρεθούν πολύ ψηλά στην ατζέντα του προέδρου την τρέχουσα θητεία.
Ο Χέιγκελ έχει επικρίνει τη συζήτηση για μία πιθανή επίθεση των ΗΠΑ ή του Ισραήλ κατά του Ιράν, ενώ έχει προτείνει τη συμμετοχή της Τεχεράνης στις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Αφγανιστάν. Επίσης, έχει μιλήσει επικριτικά για το ισραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ, λέγοντας πολλές φορές «είμαι Αμερικανός, όχι Ισραηλινός γερουσιαστής». Για την ώρα κανένας ρεπουμπλικάνος δεν έχει δηλώσει ανοιχτά ότι θα καταψηφίσει τον Χέιγκελ. Ο ίδιος διαβεβαίωσε το Ισραήλ για την «πλήρη στήριξή του» λέγοντας: «Δεν υπάρχει η παραμικρή απόδειξη ότι είμαι κατά του Ισραήλ, η παραμικρή ψήφος στη Γερουσία που να έχει αδικήσει το Ισραήλ». Δεν πείθει… Ο πρόεδρος της ισραηλινής Κνέσετ (Κοινοβούλιο) Ρέουβεν Ρίβλιν είπε ότι η επιλογή του ρεπουμπλικάνου πρώην γερουσιαστή δεν επηρεάζει μόνο το Ισραήλ, αλλά το σύνολο της παγκόσμιας στρατηγικής ισορροπίας. «Η θεωρία της “εξαίσιας απομόνωσης”, την οποία υπερασπίζεται ο Χέιγκελ, τροποποιεί την αμερικανική στρατηγική στον κόσμο» δήλωσε ο Ρίβλιν, αναφερόμενος προφανώς στις επιφυλάξεις του Τσακ Χέιγκελ όσον αφορά τις αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις στο εξωτερικό. «Αυτή η αντίληψη πρέπει να προκαλέσει την ανησυχία του Ισραήλ, αλλά δεν πρέπει να το φοβίσει» προσθέτει πάντως ο πρόεδρος της Κνέσετ, ο οποίος είναι μέλος του Λικούντ, του κόμματος του πρωθυπουργού Μπένιαμιν Νετανιάχου. «Ενα πρόσωπο δεν μπορεί να καθορίσει μόνο του την πολιτική [μιας χώρας], αυτός ο διορισμός δεν συνιστά κίνδυνο για τις στρατηγικές σχέσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και στις ΗΠΑ» διαβεβαιώνει δύο εβδομάδες πριν από τις ισραηλινές βουλευτικές εκλογές. Το πρώτο μέλος της ισραηλινής κυβέρνησης που αναφέρθηκε στον διορισμό του Χέιγκελ, ο υπουργός Παθητικής Αμυνας Αβι Ντίστερ, ζήτησε από την πλευρά του «να επιδειχθεί μεγαλύτερη σύνεση». «Υπήρξαν στο παρελθόν διορισμοί [στις ΗΠΑ] που φαίνονταν ανησυχητικοί, αλλά στο τέλος η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική, είτε για καλό είτε για κακό» υπενθύμισε ο Ντίστερ μιλώντας στον δημόσιο ραδιοσταθμό.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η επιλογή Χέιγκελ έχει προκαλέσει αντιδράσεις και εντός ΗΠΑ και η διαδικασία επικύρωσης του διορισμού του στη Γερουσία δεν αναμένεται ιδιαίτερα εύκολη. Οι ισραηλινές εφημερίδες είναι μοιρασμένες. Σε σχόλιό της η «Yedioth Ahronoth» υποστηρίζει ότι ο Τσακ Χέιγκελ στο Πεντάγωνο είναι «ο χειρότερος εφιάλτης για την κυβέρνηση της Δεξιάς που πρόκειται να σχηματιστεί μετά τις εκλογές», αναφερόμενη στην πιθανή νίκη της πλειοψηφίας του Νετανιάχου. Αλλες εφημερίδες υπογραμμίζουν, αντίθετα, ότι η επιλογή του Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα υπαγορεύεται από μία παγκόσμια αμερικανική στρατηγική, στην οποία το Ισραήλ δεν λαμβάνεται υπόψη.
Αλλαγή και στη CIA με υποψήφιο τον μετρ στις ανακρίσεις των τρομοκρατών
Η επιλογή του Τζον Μπρέναν, στενού συνεργάτη του Μπαράκ Ομπάμα, στο τιμόνι της CIA αποτελεί μια ένδειξη της μεγάλης αλλαγής που συντελείται στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες έπειτα από μία δεκαετία μυστικών πολέμων. Ετσι σχολίασαν οι «New York Times» τον διορισμό Μπρέναν, του ανθρώπου που επιτήρησε τις επιχειρήσεις στο Πακιστάν το 2010 και που θεωρήθηκε ο αρχιτέκτονας των αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων στην Υεμένη. Ο Μπρέναν έχει βρεθεί πολλές φορές στο στόχαστρο των οργανώσεων προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς θεωρείται ο άνθρωπος που όχι μόνο συναίνεσε αλλά εμπνεύστηκε τις μεθόδους ανάκρισης υπόπτων για τρομοκρατία, που έβαλαν τις ΗΠΑ και επισήμως στις χώρες που ακολουθούν μεθόδους βασανισμού κρατουμένων. Ο ίδιος ο Μπρέναν, αν και αρνείται τις κατηγορίες, δεν πείθει. Η ουσιαστική κριτική που του ασκείται όμως έχει να κάνει με τον ρόλο και το προφίλ της CIA που φαίνεται να χάθηκε στο πέρασμα του χρόνου έπειτα από δύο πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Οι επικριτές του Μπρέναν αμφισβητούν την ικανότητά του να δει το δάσος και όχι μόνο το δέντρο. Με εμπειρία στις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις πολλοί αμφισβητούν εάν θα μπορέσει η CIA να ανακτήσει υπό την ηγεσία του τη χαμένη αίγλη της και τον ουσιαστικό ρόλο της, τη συλλογή και την ανταλλαγή μυστικών πληροφοριών.
Ο Τζον Μπρέναν «γνωρίζει αυτό που απαιτεί η εθνική ασφάλεια» λέει ο Μπαράκ Ομπάμα για τον στενό του συνεργάτη, επισημαίνοντας ότι στον αγώνα του κατά της τρομοκρατίας «ο Τζον ήταν ακούραστος». Ο Μπρέναν ήταν υποψήφιος για την ηγεσία της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και το 2008, αλλά τελικά αποσύρθηκε λόγω των αντιδράσεων της φιλελεύθερης πτέρυγας των Δημοκρατικών στον ρόλο του στο πλαίσιο της δράσης της CIA κατά τη θητεία του Τζορτζ Μπους.
Οι επιλογές του Μπαράκ Ομπάμα αποτελούν μία πολύ ενδιαφέρουσα πρόκληση, καθώς σηματοδοτούν αναμφισβήτητα μία προσπάθεια στροφής των ΗΠΑ σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο ισχνών αγελάδων οικονομικά, αλλά με ανοιχτά πολλά καυτά μέτωπα στην παγκόσμια γεωπολιτική σκηνή.
