Διατάξεις-καρμανιόλα κρύβει το νέο καθεστώς προστασίας των δανειοληπτών από τους πλειστηριασμούς, παρά τις διαβεβαιώσεις της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης ότι κανένα σπίτι δεν θα βγει στο σφυρί.
Η προστασία αποκλειστικά και μόνο της πρώτης κατοικίας ανοίγει τον δρόμο των πλειστηριασμών (ακόμη και για μικροποσά) όλων των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, έτσι μπορεί να χαθούν η πατρική κατοικία (το σπίτι στο χωριό), τα χωράφια, ένα κατάστημα, κάποιο οικόπεδο κ.λπ.
Την ίδια ώρα, η υποχρέωση να πληρούνται σωρευτικά και τα τέσσερα κριτήρια προστασίας (αντικειμενική αξία κατοικίας, εισόδημα, συνολική αξία ακίνητης και κινητής περιουσίας και καταβολή μηνιαίας δόσης), καθώς και τα ασφυκτικά περιθώρια ενημέρωσης των τραπεζών για την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη θέτουν σε κίνδυνο και την ίδια την πρώτη κατοικία, η οποία προστατεύεται με τον νέο νόμο.
Ειδικότερα αίρεται η προστασία εάν ο οφειλέτης δεν πληρώσει τρεις μηνιαίες δόσεις προς την τράπεζα ή τις τράπεζες όπου χρωστάει. Οταν μόλις μία στις δύο επιχειρήσεις, δηλαδή ποσοστό 50%, είναι συνεπής στις μηνιαίες μισθολογικές της υποχρεώσεις, ενώ οι καθυστερήσεις μπορεί να φτάσουν έως και τους 12 μήνες, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, πώς ένας μέσος δανειολήπτης με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα 20.000 θα πληρώσει στην τράπεζα τα 208 ευρώ τον μήνα για να σώσει το σπίτι του από τον πλειστηριασμό; Τη στιγμή μάλιστα που «τρέχουν» και τα φοροχαράτσια…
Ακόμη και από την πλευρά των τραπεζών εκτιμάται ότι το νέο καθεστώς της ετήσιας προστασίας από τους πλειστηριασμούς αφορά το 70% των περίπου 150.000 δανείων που έχουν καταγγελθεί (βρίσκονται σε καθυστέρηση επί μακρόν και πάντως πάνω από τρεις μήνες). Να σημειωθεί ότι ο αριθμός των δανείων που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην αποπληρωμή τους για διάστημα τριών μηνών ξεπερνά τα 200.000, σε σύνολο 1.100.000 στεγαστικών δανείων. Δηλαδή από τα «κατακόκκινα» δάνεια 65.000 είναι εκτός προστασίας. Ετσι, πέραν της άμεσης απαίτησης για εξόφληση του δανείου από 30.000 δανειολήπτες που μπορούν να πληρώσουν τις οφειλές τους, αλλά δεν το πράττουν καλυπτόμενοι πίσω από το θεσμικό πλαίσιο, οι τράπεζες θα βγάλουν διαταγές πληρωμής και για άλλα 35.000 δάνεια.
Περιοχές με υψηλές αξίες
Στην παγίδα μπορεί να πέσει και ένας δανειολήπτης που τυγχάνει να κατοικεί σε περιοχή με υψηλές αντικειμενικές αξίες. Για παράδειγμα, στην ακριβή περιοχή της Κέρκυρας το πλαφόν σωτηρίας αφορά κατοικία μόλις 59,7 τ.μ. Αλλά και διαμέρισμα 100 τ.μ. στον τέταρτο όροφο πολυκατοικίας στο Μαρούσι υπερβαίνει το όριο των 200.000 ευρώ, παρόλο που η πραγματική εμπορική αξία του είναι σήμερα κατά 40% χαμηλότερη σε σχέση με το 2007, χρονιά κατά την οποία ορίστηκαν οι αντικειμενικές αξίες.
Αντίθετα, στα Γρεβενά και στην Ιεράπετρα θα προστατεύεται η πρώτη κατοικία 363,6 τ.μ., εάν βρίσκεται στην κατώτατη τιμή ζώνης, στην Αρτα το αντίστοιχο σπίτι φτάνει τα 333 τ.μ., ενώ στο Πέραμα, στο Καρπενήσι και στην Πολίχνη Θεσσαλονίκης τα «προστατευμένα» τετραγωνικά φτάνουν τα 307. Αντίθετα στη Μύκονο, στην καλύτερη περίπτωση, το πλαφόν σωτηρίας αφορά ένα σπίτι 71,4 τ.μ., ενώ πέφτει σε μια γκαρσονιέρα των 40 τ.μ. Στο Περιστέρι, από την άλλη, η οικογένεια που πληροί το εισοδηματικό κριτήριο των 35.000 ευρώ ετησίως, οι καταθέσεις της είναι έως 15.000 ευρώ και η αξία της συνολικής ακίνητης περιουσίας της δεν υπερβαίνει τα 270.000 ευρώ θα γλιτώσει από το σφυρί το σπίτι της, εάν είναι μεταξύ 153,8 και 250 τ.μ., ενώ στη Δραπετσώνα από 200 έως 266,6 τ.μ. Στον Βύρωνα το αντίστοιχο όριο σε ό,τι αφορά την κατώτατη τιμή ζώνης είναι τα 182 τ.μ., στη Νέα Σμύρνη τα 181 τ.μ. στην Αγία Παρασκευή 142,8 τ.μ., στα Βριλήσσια τα 129 τ.μ., ενώ στο Α΄ διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης τα 153,8 τ.μ. Στη Βουλιαγμένη ο «κόκκινος» δανειολήπτης με εισόδημα 35.000 ευρώ θα σώσει την πρώτη κατοικία του εάν είναι μεταξύ 22,7 και 88,8 τ.μ. και στην Εκάλη εάν είναι από 43,9 έως 87,5 τ.μ.
Ξανθή Γούναρη