Τα παιδιά που γεννήθηκαν μεταξύ 1997-2012 «ομαδοποιούνται» στη λεγόμενη Γενιά Ζ. Η κουλτούρα τους περιλαμβάνει ακραίες συμπεριφορές, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ όλες τις προηγούμενες
Το σοκαριστικό επεισόδιο το πρωί της Δευτέρας σε σχολείο της Κυψέλης δεν είναι ούτε το πρώτο ούτε, δυστυχώς, το τελευταίο. Η 16χρονη μαθήτρια που επιτέθηκε με μαχαίρι τύπου «πεταλούδα» σε 14χρονη συμμαθήτριά της είχε ιστορικό παραβατικών πράξεων.
- Από τον
Βασίλη Γαλούπη
Πήγε στο σχολείο με σκοπό μια νέα αρχή, ωστόσο δεν άργησε η κατάσταση να ξεφύγει. Αν και η επιθετικότητα της 16χρονης είχε γίνει ήδη γνωστή στους δασκάλους, το επεισόδιο δεν αποφεύχθηκε.
Η 16χρονη έχει ήδη μακρύ ποινικό μητρώο, με τρεις συλλήψεις μόνο για το 2025, που περιλαμβάνουν προηγούμενα περιστατικά βίας, εκφοβισμού και την κατοχή μαχαιριών. Χθες το απόγευμα της ασκήθηκε ποινική δίωξη για τα κακουργήματα της απόπειρας ανθρωποκτονίας και της οπλοφορίας μέσα σε σχολικό συγκρότημα, αλλά και της οπλοχρησίας.
Το υπουργείο Παιδείας, μέσω ανακοίνωσης, γνωστοποίησε ότι έχει δοθεί ρητή οδηγία για άμεση επικοινωνία των σχολικών ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών με τους μαθητές και τα οικογενειακά τους περιβάλλοντα, προκειμένου να γίνει συστηματική προσέγγιση στην αντιμετώπιση του προβλήματος.
Η οικογένεια της 16χρονης φαίνεται ότι αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες, με τον πατέρα της να είναι πρώην αστυνομικός και τη μητέρα της να ζει χωριστά. Ενδεικτικό είναι ότι η κοπέλα είχε μείνει από απουσίες ήδη από τον Οκτώβριο και είχε χάσει μια σχολική χρονιά.
Τα παιδιά που γεννήθηκαν μεταξύ 1997-2012 «ομαδοποιούνται» στη λεγόμενη Γενιά Ζ. Είναι εξαρχής μεγαλωμένα σε συνθήκες κοινωνικών δικτύων, παρακμιακής «μουσικής» τραπ, εικονικών σχέσεων με sexting και αδηφάγας «κατανάλωσης» υποπροϊόντων ίντερνετ. Η κουλτούρα τους περιλαμβάνει μεγάλες δόσεις βίας, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ όλες τις προηγούμενες γενιές.
Τα μέλη αυτής της γενιάς αποκαλούνται συνήθως «ψηφιακοί αυτόχθονες», ακόμα κι αν δεν είναι απαραίτητα ψηφιακά εγγράμματοι, ενώ ίσως δυσκολεύονται περισσότερο σε ένα ψηφιακό εργασιακό περιβάλλον. Αν και στατιστικά παρατηρούνται λιγότερες εφηβικές εγκυμοσύνες, μικρότερη κατανάλωση αλκοόλ και υψηλότεροι δείκτες προσήλωσης στο σχολείο και στις επαγγελματικές προοπτικές, η βία είναι πανταχού παρούσα.
Ο «Economist» έχει περιγράψει, όχι τυχαία, τη Γενιά Ζ ως μια πιο μορφωμένη, καλύτερα συμπεριφερόμενη, αλλά επίσης πιο αγχωμένη και καταθλιπτική γενιά σε σύγκριση με τις προηγούμενες.
Η πανδημία του κορονοϊού ξέσπασε όταν τα μεγαλύτερα μέλη της Γενιάς Ζ είχαν μόλις αρχίσει να μπαίνουν στην αγορά εργασίας, ενώ οι υπόλοιποι ήταν ακόμα στο σχολείο. Στις δυτικές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι έφηβοι πλέον προτιμούν να ενημερώνονται από κοινωνικά δίκτυα, όπως το Instagram και το TikTok, καθώς και από το YouTube, αντί για πιο παραδοσιακά μέσα, όπως το ραδιόφωνο και η τηλεόραση. Η κατοχή κινητής συσκευής έχει γίνει σχεδόν καθολική.
Οι επιδραστικές νεανικές υποκουλτούρες έγιναν πιο σπάνιες, αλλά και πιο έντονες ταυτόχρονα, με μπόλικες δόσεις ειρωνείας, κοινωνικών απορρίψεων και ακραίας επιθετικότητας. Μετά την πανδημική κρίση, τα φαινόμενα αυξήθηκαν. Σειρές και ταινίες κινούμενων σχεδίων με το αίσθημα της νοσταλγίας φαίνεται ότι βοηθούν μέλη της Γενιάς Ζ να επουλώσουν συναισθηματικά τραύματα από την παιδική ηλικία, παρατηρούν οι ψυχολόγοι.
Για δεκαετίες, η δυτική ποπ κουλτούρα όριζε τη νεανική κουλτούρα και την επαναστατικότητα σε όλο τον κόσμο. Ομως, τα πράγματα άλλαξαν με τη Γενιά Ζ, για την οποία η ανατολική Ασία αποτελεί πηγή πολιτισμικών σημείων αναφοράς. Δεν είναι μόνο η ισχυρή προτίμηση για την κορεατική ποπ μουσική (K-pop) και τα ιαπωνικά κινούμενα σχέδια (anime), αλλά και η μουσική «αποθέωσης» των ακραίων και παραβατικών συμπεριφορών, όπως η τραπ.
Υποκουλτούρα
Η άγουρη βία έχει εξαπλωθεί με διάφορες μορφές στους ανηλίκους. Βρίσκεται εντός, αλλά και εκτός σχολείων. Στα σχολεία και στις γειτονιές επιβάλλονται η «μαθητική κουλτούρα των μαχαιριών» και ο «νόμος του νταή». Τα κορίτσια θεωρούνται «πόρνες» μόνο και μόνο επειδή γεννήθηκαν γυναίκες.
Ναρκωτικά. Οπλα. Ληστείες. Ξυλοδαρμοί. Αναβολικά. Μισογυνισμός. Ωμή βία. Η τραπ υποκουλτούρα εξυμνεί, επιδεικνύει και εξιδανικεύει το έγκλημα στο TikTok και ξεχύνεται σαν τσουνάμι παραβατικότητας στον πραγματικό κόσμο των ανηλίκων. Το κοινωνικό ραντάρ δεν μπορεί πλέον να στρουθοκαμηλίζει.
Το υπουργείο Παιδείας έχει ανακοινώσει το «Εθνικό σχέδιο κατά του bullying στα σχολεία», με μια δέσμη φιλόδοξων μέτρων, όπως η πλατφόρμα καταγγελιών, οι τιμωρίες και η χρήση κινητών τηλεφώνων. Φιλότιμη η προσπάθεια, αλλά η ρίζα του προβλήματος, όπως αποδεικνύεται στην πράξη, δεν είναι εντοπισμένη και η λύση δεν είναι οι αποβολές από την τάξη.
Με τις οικογένειες αποδιοργανωμένες και αποδυναμωμένους άλλους ισχυρούς πυρήνες κοινωνικής συνοχής, όπως η Εκκλησία, ακόμα και οι κομματικές νεολαίες, τα παιδιά «αιχμαλωτίζονται» από την αίσθηση της δύναμης και του γρήγορου πλουτισμού με παρανομίες. Οι εφηβικές συμμορίες δρουν ανενόχλητες σε σχολεία και γειτονιές. Μια εικόνα αποσύνθεσης γίνεται όλο και πιο έντονη.
Κάθε αστυνομικό τμήμα στην Αθήνα έχει σήμερα από μια λίστα με πάνω από 50 υπόπτους ανηλίκους, εμπλεκόμενους στις δεκάδες σχολικές συμμορίες που έχει καταγράψει η ΕΛ.ΑΣ. Παιδιά ακόμα και κάτω των 14-15 ετών απασχολούν το αστυνομικό δελτίο με καθημερινά περιστατικά βίαιης δράσης. Και κάθε μήνα τα τελευταία δύο χρόνια καταγράφονται πλέον στη χώρα μας πάνω από 1.200 παραβατικά συμβάντα άγριας επιθετικότητας, μια εκρηκτική αύξηση σε σχέση με το 2019, που τις αστυνομικές Αρχές απασχόλησαν 1.365 υποθέσεις όλο το 12μηνο.
Σε μια κοινωνία όπου η υπομονή δεν είναι η ίδια, δεν μπορούμε να περιμένουμε από τα παιδιά κάτι διαφορετικό. Ο φόβος που καλλιεργείται στις κρίσεις, και στη χώρα μας, ξεσπά σε επιθετικότητα. Και η επιθετικότητα πάει να κερδίσει τον έλεγχο. Ουσιαστικά, τα παιδιά που συμπεριφέρονται βίαια επιχειρούν μέσα από την παραβατικότητα να πάρουν τον έλεγχο της ζωής τους.
Γενιά Ζ
Η Γενιά Ζ, συχνά συντομευμένη ως Gen Z, είναι η δημογραφική ομάδα που διαδέχεται τη Γενιά των Millennials και προηγείται της Γενιάς Αλφα. Οι ερευνητές και τα κοινωνικά μέσα χρησιμοποιούν τα μέσα έως τέλη της δεκαετίας του 1990 ως έτη έναρξης και τις αρχές της δεκαετίας του 2010 ως έτη λήξης. Η γενιά ορίζεται με τις γεννήσεις μεταξύ των ετών 1997-2012. Η Γενιά Ζ ήταν η πρώτη κοινωνική γενιά που μεγάλωσε με το Web 2.0 και την ψηφιακή τεχνολογία ως δεδομένο και καθιερωμένο αγαθό.
