Tο Δικαστήριο της Ε.E. έκρινε ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλουν την καταβολή πνευματικών δικαιωμάτων
Μια σημαντική απόφαση υπέρ των εκδοτών και κατ’ επέκταση των δημοσιογράφων εκδόθηκε την περασμένη Τρίτη από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, κρίνοντας ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλουν στις ψηφιακές πλατφόρμες, όπως είναι η Meta, την καταβολή δίκαιης αμοιβής, όταν χρησιμοποιείται το περιεχόμενο μέσων ενημέρωσης.
Η απόφαση εκδόθηκε έπειτα από αντιδικία της Meta Platforms Ireland, θυγατρικής του ομίλου που κατέχει το facebook και το Instagram, με την ιταλική ρυθμιστική Αρχή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων AGCOM. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε πρώτη φορά ως προς ζητήματα ερμηνείας της Οδηγίας του 2019 για τα πνευματικά δικαιώματα των εκδοτών στην Ενιαία Ψηφιακή Αγορά.
Η Ιταλία έχει εκδώσει νόμο θεσπίζοντας διαδικασίες που υποχρεώνουν τις ψηφιακές πλατφόρμες να διαπραγματεύονται με τους εκδότες Τύπου και να τους παρέχουν τα απαραίτητα στοιχεία για τον καθορισμό της αμοιβής που τους αναλογεί. Ο παγκόσμιος επιχειρηματικός κολοσσός Meta προσέφυγε στην ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη σχετικά με τη συμβατότητα του σχετικού Ιταλικού νόμου με το ενωσιακό Δίκαιο. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης επιβεβαίωσε ότι η χρήση δημοσιευμάτων Τύπου από πλατφόρμες απαιτεί προηγούμενη άδεια και προφανώς αμοιβή προς τους εκδότες και ότι οι εθνικές Αρχές μπορούν να παρεμβαίνουν, ακόμα και επιβάλλοντας κυρώσεις, ώστε να διασφαλίζεται η δίκαιη αποζημίωσή τους.
Ειδικότερα, έκρινε ότι οι πλατφόρμες υποχρεούνται να εισέρχονται σε διαπραγματεύσεις και να παρέχουν τα αναγκαία στοιχεία για τον υπολογισμό της αμοιβής, ενώ απαγορεύεται να περιορίζουν την ορατότητα ειδησεογραφικού περιεχομένου κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με τους εκδότες. Η απόφαση αποτελεί δικαίωση των εκδοτών και κατ’ επέκταση των δημοσιογράφων, οι οποίοι δικαιούνται μεριδίου από όποια αμοιβή καταβληθεί προς τους εκδότες εκ μέρους των πλατφορμών. Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, καθώς έχει ψηφιστεί νόμος με τον οποίο ενσωματώνεται στην ελληνική έννομη τάξη το συγγενικό δικαίωμα των εκδοτών Τύπου.
Ομως εκκρεμεί η θέσπιση του Κανονισμού για την εξειδίκευση των κριτηρίων προσδιορισμού των δικαιωμάτων των εκδοτών από τις πλατφόρμες, αλλά και την επιβολή διοικητικών προστίμων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των πλατφορμών προς τις υποχρεώσεις τους. Τον Κανονισμό έχει αναλάβει να καταρτίσει η Ελληνική Επιτροπή Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών (ΕΕΤΤ), αλλά δεν έχει υλοποιηθεί εδώ και τέσσερα χρόνια, μετά την ψήφιση του σχετικού νόμου.
Ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Εργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ), που είναι μη κερδοσκοπικός αστικός συνεταιρισμός για τη συλλογική διαχείριση και προστασία των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων των δημιουργών και των εκδοτών έργων του λόγου, ευελπιστεί πως μετά την επιλογή της νέας διοίκησης της ΕΕΤΤ θα προχωρήσει γρήγορα η κατάρτιση του σχετικού Κανονισμού.
Ο διευθυντής του ΟΣΔΕΛ Γιωργανδρέας Ζάννος δήλωσε σχετικά στη «δημοκρατία»: «Εχουν περάσει 4 χρόνια από την ψήφιση του νόμου και έχουμε μία πάρα πολύ μεγάλη καθυστέρηση. Προσδοκούμε ότι η επιτροπή με τη νέα διοίκηση θα εκδώσει τον Κανονισμό σε σύντομο χρονικό διάστημα. Προσδοκούμε ότι ο Κανονισμός θα είναι ισορροπημένος και θα εξασφαλίσει την υλοποίηση του δικαιώματος που είναι να αμειφθούν οι εκδότες για τη χρήση του περιεχομένου τους και όχι να αποτελέσει απλώς μια διαδικασία που θα έχει ως αποτέλεσμα η Google και οι άλλες μεγάλες πλατφόρμες στην ουσία να απαλλαγούν και να καταβάλουν ελάχιστα δικαιώματα».
Σχολιάζοντας την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την οποία δικαιώνεται η Ιταλία για την θέσπιση των υποχρεώσεων των ψηφιακών πλατφορμών, ο κ. Ζάννος μάς είπε: «Το δικαστήριο σε αυτήν την πάρα πολύ σημαντική υπόθεση επιβεβαίωσε ότι οι διατάξεις του κράτους είναι σύμφωνα με το Ενωσιακό Δίκαιο διότι δεν αρκεί να προβλέπεται ένα δικαίωμα, αλλά πολύ περισσότερο να εξασφαλιστεί ότι μπορεί να ασκηθεί και να έχει αποτέλεσμα. Δηλαδή να οδηγήσει στη δικαίωση των εκδοτών και την είσπραξη εύλογης αμοιβής.
Αυτό δεν είναι καθόλου αυτονόητο με δεδομένο ότι οι μεγάλες πλατφόρμες έχουν πολύ ισχυρή δύναμη, μιλάμε για παγκόσμιες εταιρίες όπως είναι η Google, στις οποίες είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβάλεις την υποχρέωση να καταβάλουν αμοιβές και πολύ περισσότερο να παρέχουν στοιχεία για την χρήση του ειδησεογραφικού περιεχομένου από τα οποία θα καθοριστεί το ύψος της αμοιβής».
