Οι αδυναμίες στον σχεδιασμό των κινήτρων για προσλήψεις ενέχουν τον κίνδυνο μη αποδοτικής και αναποτελεσματικής χρήσης του δημόσιου χρήματος
- Toυ Κων/νου Σ. Μαργαρίτη
Παρότι τα ποσοστά νεανικής ανεργίας έχουν μειωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, τα μέτρα που χρηματοδοτεί η Ε.Ε. εξακολουθούν να μην εστιάζουν στη στήριξη της μακροπρόθεσμης ενσωμάτωσης των νέων στην αγορά εργασίας.
Αν και το ποσοστό ανεργίας των νέων 15-29 ετών μειώθηκε από 20% το 2013 σε λιγότερο από 12% τα τελευταία χρόνια, αυτή η ηλικιακή ομάδα εξακολουθεί καταρχάς να έχει διπλάσιες πιθανότητες ανεργίας σε σύγκριση με το σύνολο του εργατικού δυναμικού. Στα μέτρα που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. συγκαταλέγονται κίνητρα προς τους εργοδότες για την πραγματοποίηση προσλήψεων, δράσεις κατάρτισης και καθοδήγησης απευθυνόμενες σε νέους, καθώς και δράσεις που τους βοηθούν να διατηρήσουν τη θέση εργασίας μετά την πρόσληψή τους.
Βασικός στόχος των μέτρων είναι η βιώσιμη ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί ένας νέος να βρει εργασία, αλλά πρέπει και να συνεχίσει να εργάζεται μετά τη λήξη της χρηματοδοτικής στήριξης.
Στο πλαίσιο αυτό, η διατήρηση της θέσης εργασίας έπειτα από 12 ή 18 μήνες θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστος δείκτης επιτυχίας. Προς το παρόν, ωστόσο, οι περισσότερο μακροπρόθεσμοι δείκτες αποτελέσματος αφορούν την κατάσταση απασχόλησης των ωφελούμενων ύστερα από έξι μήνες. Και σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), οι προσπάθειες της Ενωσης για τη στήριξη της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας εξακολουθούν να μην επικεντρώνονται στα αποτελέσματα.
«Η Ε.Ε. πρέπει να αποδείξει ότι η στήριξη που παρέχει για την απασχόληση των νέων αποφέρει βιώσιμα αποτελέσματα» δήλωσε ο Carlo Alberto Manfredi Selvaggi, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για τον έλεγχο, συμπληρώνοντας: «Για να διαπιστωθεί αν οι δημόσιες δαπάνες υπέρ των νέων πιάνουν τόπο, χρειάζεται να τεθούν σαφέστεροι στόχοι και να τεκμηριωθούν καλύτερα τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα».
Από το 2014 η Ε.Ε. έχει διαθέσει περίπου 25 δισ. ευρώ για τη στήριξη της απασχόλησης των νέων. Το ήμισυ σχεδόν της χρηματοδότησης, συγκεκριμένα το 47,5%, αφορά την Ιταλία και την Ισπανία. Το 2025 ο αριθμός των άνεργων νέων έφτανε τα 4,7 εκατομμύρια στην Ε.Ε. ή το 11,6% του εργατικού δυναμικού ηλικίας μεταξύ 15 και 29 ετών.
Το ΕΕΣ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή σχετικά με τα περισσότερο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της χρηματοδοτικής στήριξης της Ε.Ε. για την απασχόληση των νέων είναι αποσπασματικές. Διαπίστωσε, επίσης, ότι τα επιχειρησιακά προγράμματα που εξετάστηκαν δεν διευκρίνιζαν πότε ένας νέος μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει ενσωματωθεί επιτυχώς στην αγορά εργασίας, γεγονός που προκαλεί σύγχυση όσον αφορά τους στόχους και αυξάνει τον κίνδυνο χρηματοδότησης μέτρων με ενωσιακούς πόρους, χωρίς να είναι σαφές τι ακριβώς επιδιώκεται να επιτευχθεί και πώς. Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι οι αδυναμίες στον σχεδιασμό των κινήτρων για προσλήψεις ενέχουν τον κίνδυνο μη αποδοτικής και αναποτελεσματικής χρήσης του δημόσιου χρήματος.
Τα κίνητρα για προσλήψεις που εξετάστηκαν δεν ήταν στοχευμένα ειδικά σε όσους έχουν περισσότερο ανάγκη από δουλειά, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο χρηματοδότησης με δημόσιους πόρους θέσεων εργασίας που θα είχαν δημιουργηθεί ούτως ή άλλως. Το ΕΕΣ διαπίστωσε, επίσης, ότι τα κίνητρα δεν συνδέονταν με υποχρεωτική επί τω έργω κατάρτιση, κάτι που έχει μεγάλη σημασία, διότι η κατάρτιση δεν βελτιώνει απλώς την απασχολησιμότητα των νέων μακροπρόθεσμα, αλλά επίσης συμβάλλει στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας, ιδίως σε τομείς που αντιμετωπίζουν ελλείψεις δεξιοτήτων. Επιπλέον, ο έλεγχος ανέδειξε την ιδιαίτερη κατάσταση των νέων που βρίσκονται εκτός της αγοράς εργασίας, εκείνων δηλαδή που ούτε εργάζονται ούτε αναζητούν ενεργά εργασία, οι οποίοι αναφέρονται ως «οικονομικά μη ενεργοί» νέοι. Αυτοί συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με εμπόδια κοινωνικά, εκπαιδευτικά ή οφειλόμενα σε θέματα υγείας, που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο μέσω της πολιτικής για την αγορά εργασίας, με αποτέλεσμα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να καλούνται να ασχοληθούν πιο ενεργά με τους νέους που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας και να δρομολογήσουν στοχευμένες δράσεις ανά περιφέρεια.
