Ησυνεχής επίκληση των αδιαμφισβήτητα μεγάλων πλεονεκτημάτων της Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν.) σε στρατιωτικές εφαρμογές έχει δημιουργήσει τη διαδεδομένη πεποίθηση ότι πρόκειται για «μαγική» λύση που θα επιφέρει επαναστατικές αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής των επιχειρήσεων και κατ’ επέκταση στη φύση του πολέμου.
- Από τον
Περικλή Ζορζοβίλη
[email protected]
Εν μέρει αληθές και σε ορισμένους τομείς σήμερα εφικτό, αλλά η πλήρης στρατιωτική αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει απαιτεί τη συλλογή και την επεξεργασία τεράστιου όγκου δεδομένων που θα την εκπαιδεύσουν στον πυρήνα των στρατιωτικών εφαρμογών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων αλλά και των περιορισμών της Τ.Ν. είναι οι εμπειρίες της 3ης Κινητής Ομάδας Μάχης Ταξιαρχίας (3rd MBCT: Mobile Brigade Combat Team) «Rakkasans» της 101ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας (Αεροκίνητης Εφόδου) «Κραυγάζοντες Αετοί», που πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας. Η Ταξιαρχία επί περίπου έναν χρόνο ενσωμάτωνε εργαλεία Τ.Ν. στις διαδικασίες επιχειρησιακής σχεδίασης και τον περασμένο Απρίλιο αναπτύχθηκε για εκπαίδευση στο Διακλαδικό Κέντρο Επιχειρησιακής Ετοιμότητας (JRTC: Joint Readiness Training Center), στη Λουιζιάνα, όπου συμμετείχε σε σειρά τακτικών ασκήσεων μετά στρατευμάτων (ΤΑΜΣ) διπλής ενεργείας κατά του 1ου Τάγματος του 509ου Συντάγματος Πεζικού, μονάδα που έχει ως μόνιμη αποστολή να λειτουργεί ως ο «εχθρός».
Μοντέλα
Οπως δήλωσε ο διοικητής της Ταξιαρχίας, συνταγματάρχης Ράιν Μπελ, στη διάρκεια συζήτησης στρογγυλής τραπέζης με αμυντικά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης που οργάνωσε ο στρατός των ΗΠΑ, ο σχηματισμός αξιοποίησε Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLM: Large Language Models), τα οποία εκπαίδευσε με βάση το δόγμα επιχειρήσεων του στρατού των ΗΠΑ, το διακλαδικό δόγμα, καθώς και το δόγμα της 101ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας. Επιπλέον, τα τροφοδότησε με επιχειρησιακά προϊόντα (όπως τυποποιημένες διαδικασίες, πρότυπα εγγράφων – σημάτων κ.λπ.) που χρησιμοποιεί η Ταξιαρχία. Ως αποτέλεσμα, καθένα από τα τέσσερα Επιτελικά Γραφεία (Ε.Γ.) της Ταξιαρχίας (1ο – προσωπικό, 2ο – πληροφορίες, 3ο επιχειρήσεις – ασκήσεις, 4ο – διοικητική μέριμνα) ανέπτυξε και εκπαίδευσε το δικό του εξειδικευμένο ψηφιακό βοηθό (bot) για να το υποστηρίζει στην κατανόηση του επιχειρησιακού περιβάλλοντος και να επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων. Ανέφερε ως παράδειγμα ότι ο ψηφιακός βοηθός του 2ου Ε.Γ. ενσωμάτωσε και επεξεργάστηκε τις 25.000 αναφορές εντοπισμού που σε διάστημα 10 ημερών επιχειρήσεων παρήχθησαν από τους αισθητήρες των οργανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Ταξιαρχίας, καθιστώντας δυνατή τη δημιουργία μιας σαφέστερης εικόνας του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
«Διαπιστώσαμε ότι η Τ.Ν. ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη σε πολλούς τομείς, αλλά εντοπίσαμε και πεδία όπου δεν επιθυμούσαμε να τη χρησιμοποιήσουμε» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μπελ. «Η ανάλυση αποστολής (Mission Analysis) με τη βοήθεια Τ.Ν. είναι εξαιρετικά χρήσιμη, όμως διαπιστώσαμε ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διατύπωση της πρόθεσης του διοικητή (Commander’s Intent), που αποτελεί αποκλειστικά δική μου ευθύνη» συμπλήρωσε με έμφαση.
Τρισδιάστατο
Επίσης, σημείωσε ότι η Τ.Ν., παρά τις εκτιμήσεις ειδικών και στρατιωτικών, δεν χρησιμοποιήθηκε για ανάπτυξη Εναλλακτικών Τρόπων Ενεργείας (COA: Courses of Action), καθώς τα LLM αδυνατούν να αντιληφθούν τον τρισδιάστατο χώρο και, συνεπώς, δεν είναι κατάλληλα για τη διαμόρφωση σχεδίων ενεργείας. «Σε αυτό το σημείο απαιτείται η εμπειρία ενός ικανού επιτελείου που γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο διεξάγουμε τις επιχειρήσεις και μπορεί να σχεδιάσει σωστά την επιχείρηση» επισήμανε.
Αντίθετα, αποδείχθηκε η δυνατότητα της Τ.Ν. να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά ως αντίπαλος («Red Team») στην αξιολόγηση και την προσομοίωση εναλλακτικών σχεδίων ενεργείας πριν από την εμπλοκή με τον αντίπαλο, δηλαδή τον εντοπισμό πιθανών αδυναμιών ή και την αμφισβήτηση των παραδοχών του επιτελείου. Επιπρόσθετα, ο χρόνος που εξοικονομήθηκε από τη χρήση της Τ.Ν. στην ανάλυση αποστολής και την παραγωγή – έκδοση διαταγών κατέστη δυνατόν να διατεθεί στη διεξαγωγή πολεμικών παιγνίων (κατά μέσο όρο τέσσερις ώρες) για την αξιολόγηση πολλαπλών εναλλακτικών ενεργειών και σεναρίων εξέλιξης της επιχείρησης.
Στην παραγωγή και την έκδοση διαταγών τα αποτελέσματα της Τ.Ν. ήταν εντυπωσιακά. «Λαμβάναμε τη Διαταγή Επιχειρήσεων (OPORD: Operations Order) από τη Μεραρχία και αξιοποιώντας την Τ.Ν. μπορούσαμε να εκδώσουμε την Προειδοποιητική Διαταγή (WARNORD: Warning Order) της Ταξιαρχίας σε λιγότερο από 30 λεπτά» ανέφερε ο συνταγματάρχης Μπελ. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις αμυντικές επιχειρήσεις, όπου πάγια πρακτική κατά την εκπαίδευση στο JRTC είναι να εκδίδεται η διαταγή της Ταξιαρχίας τη χρονική στιγμή που ο «εχθρός» αναπτύσσει τα μέσα αναγνώρισης και αρχίζει η αμυντική φάση της άσκησης.
Ως αποτέλεσμα, τα τάγματα της Ταξιαρχίας έχουν ελάχιστο χρόνο για να ολοκληρώσουν τον δικό τους επιχειρησιακό σχεδιασμό και να οργανώσουν τις αμυντικές τους τοποθεσίες. Ομως, με τη χρήση της Τ.Ν. η διαδικασία ολοκληρώθηκε 72 ώρες νωρίτερα. Τα τάγματα ολοκλήρωσαν τον κύκλο επιχειρησιακής σχεδίασης, εγκατέστησαν το 100% των προβλεπόμενων κωλυμάτων, αναθεώρησαν και δοκίμασαν τα σχέδιά τους και στη συνέχεια εγκατέστησαν πρόσθετα κωλύματα και παρότι ο «εχθρός» εξαπέλυσε τρεις επιθέσεις με χημικά όπλα και χρησιμοποίησε μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα για επιχειρήσεις διάνοιξης διαδρόμων μέσω των αμυντικών κωλυμάτων, η αμυντική τοποθεσία άντεξε. «Με αυτόν τον τρόπο αξιοποιήσαμε την Τ.Ν. για να επιταχύνουμε τον βρόχο «Παρατήρησης – Προσανατολισμού – Απόφασης – Ενέργειας», γνωστού ως «OODA loop» (Observation – Orientation – Decision – Action), ώστε να επιχειρούμε ταχύτερα (υψηλότερο ρυθμό) από την αντίπαλη δύναμη («εχθρό»)» κατέληξε ο διοικητής της Ταξιαρχίας.
Εκπαιδεύοντας… ανθρωπόμορφους ρομποτικούς μαχητές
Καθώς γενικεύεται η εμφάνιση και δοκιμή ανθρωπόμορφων ρομπότ, η σε τακτικό επίπεδο ανάπτυξη και ένταξη σε επιχειρησιακή χρήση πρακτόρων (agents) Τ.Ν. με υλική υπόσταση στον πραγματικό κόσμο, μεταξύ αυτών τα μη επανδρωμένα οχήματα εδάφους και οι ανθρωπόμορφοι ρομποτικοί μαχητές, που θα είναι ικανοί να κατανοήσουν τους αντικειμενικούς σκοπούς της αποστολής και να λαμβάνουν αποφάσεις για να τους επιτύχουν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την αξιοποίηση της Τ.Ν. σε στρατιωτικές εφαρμογές. Ομως, για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται εξειδικευμένα δεδομένα εκπαίδευσης για την Τ.Ν., τα οποία θα πρέπει να παραχθούν από ανθρώπινους ειδικούς, δηλαδή στρατιωτικό προσωπικό με πολεμική τακτική εμπειρία.
Σε αντίθεση, όμως, με τη συνεχή πρόοδο σε υλισμικό, λογισμικό και αρχιτεκτονικές των μοντέλων Τ.Ν. που τροφοδοτείται από τη βιομηχανία και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα, πρέπει να καθοριστεί με σαφήνεια ποια δεδομένα απαιτούνται και να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί ολοκληρωμένη στρατηγική για την παραγωγή, τη συλλογή και τη διαχείρισή τους. Φυσικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εμπορικά και ακαδημαϊκά μοντέλα που, αφού τροποποιηθούν, μπορούν να εκτελέσουν συγκεκριμένα επιχειρησιακά σεναρίων ή ενεργειών (στη δεύτερη περίπτωση απλών και επαναλαμβανόμενων,
όπως π.χ. το βάδισμα). Υφίσταται επίσης η δυνατότητα υιοθέτησης εμπορικών ή ακαδημαϊκών υψηλών επιδόσεων μοντέλων που μπορούν να εκπαιδευθούν για να εκτελέσουν τακτικά καθήκοντα, όπως π.χ. η αντίδραση στην επαφή με τον εχθρό ή η εκτέλεση επίθεσης ομάδας τυφεκιοφόρων. Η εκπαίδευσή τους, όμως, απαιτεί τα εξειδικευμένα δεδομένα που προαναφέρθηκαν, τα οποία πρέπει να δημιουργηθούν, να συλλεχθούν και να επισημανθούν από άνθρωπο ή αξιόπιστο σύστημα. Πρόκειται για διαδικασία που δεν μπορεί να συμπιεστεί χρονικά και είναι αυτονόητο ότι τα εξειδικευμένα δεδομένα αποτελούν πολύτιμη πνευματική ιδιοκτη-
σία που κάθε άλλο παρά βέβαιη θα πρέπει να θεωρείται η διάθεσή τους ακόμη και σε συμμαχικές/ φιλικές χώρες. Και αυτή ακριβώς η διαπίστωση χαράσσει συγκεκριμένο πλαίσιο για τους σχεδιασμούς και τις ενέργειες της χώρας μας.
