Η ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες προκλήθηκε όταν 54χρονος έσπασε τζάμι στην είσοδο της πρεσβείας της Βουλγαρίας
Μπορεί ένα σπασμένο τζάμι να προκαλέσει διπλωματικό επεισόδιο ανάμεσα σε δύο γειτονικές χώρες της βαλκανικής «γειτονιάς», των οποίων οι σχέσεις τα τελευταία χρόνια έτσι κι αλλιώς ακροβατούν επικίνδυνα; Κι όμως μπορεί, όπως φάνηκε άλλωστε από το περιστατικό που έλαβε χώρα την Κυριακή στα Σκόπια – εκεί όπου ένας 54χρονος που τελικά συνελήφθη από την αστυνομία της Βόρειας Μακεδονίας έσπασε με τη γροθιά του τζάμι από την είσοδο της πρεσβείας της Βουλγαρίας στη γειτονική χώρα.
Αμεσα η Σόφια έσπευσε να καταγγείλει -και να καταδικάσει το περιστατικό-, κάνοντας λόγο για μία πράξη βίας, προϊόν «της συστηματικής έλλειψης αντίδρασης των αρμόδιων θεσμικών οργάνων της Βόρειας Μακεδονίας σε προηγούμενες επιθέσεις και πράξεις βανδαλισμού εναντίον εγκαταστάσεων που σχετίζονται με τη Βουλγαρία και τη βουλγαρική κοινότητα».
Ειδικότερα, σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας τόνισε ότι πρόκειται για «κατάφωρη παραβίαση του καθεστώτος της διπλωματικής αποστολής της Βουλγαρίας», ενώ έκανε λόγο και για «σαφή παραβίαση της Σύμβασης της Βιέννης για τις Διπλωματικές Σχέσεις». Παράλληλα κάλεσε τις αρμόδιες Αρχές της Βόρειας Μακεδονίας να λάβουν άμεσα όλα εκείνα τα απαραίτητα μέτρα για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του δράστη, καθώς και να εγγυηθούν την ασφάλεια των βουλγαρικών διπλωματικών και προξενικών Αρχών, του προσωπικού τους και της περιουσίας τους. Προφανώς η αντίδραση της γειτονικής χώρας ήταν άμεση, οι Αρχές προχώρησαν στον εντοπισμό μέσω καμερών και στη σύλληψη του 54χρονου, ενώ επισήμως με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της καταδίκασε το γεγονός.
Δεν καταγράφεται όμως πρώτη φορά ένταση μεταξύ των δύο χωρών, καθώς παρόμοιες επιθέσεις είχαν συμβεί και το 2022 σε πολιτιστικούς συλλόγους της βουλγαρικής μειονότητας στις πόλεις Μπίτολα (σ.σ.: Μοναστήρι) και Οχρίδα της Βόρειας Μακεδονίας. Αιτία των τεταμένων σχέσεων παραμένουν κυρίως οι αντιρρήσεις που εκφράζει η Σόφια, αναφορικά με την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων των Σκοπίων με την Ε.Ε. Η Βουλγαρία είχε μπλοκάρει τη διαδικασία, ωστόσο το καλοκαίρι του 2022 οι τότε κυβερνήσεις των δύο χωρών αποδέχτηκαν μια συμβιβαστική πρόταση της Ε.Ε.
Μια πρόταση που προέβλεπε την άρση του βουλγαρικού βέτο, υπό την προϋπόθεση ότι η Βόρεια Μακεδονία θα προχωρούσε σε αναθεώρηση του Συντάγματός της, ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα. Ωστόσο η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση των Σκοπίων δεν κατάφερε ποτέ να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων της Βουλής, λόγω των παιχνιδιών εντυπώσεων που έπαιζε για λόγους εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης εκείνη την περίοδο το δεξιό κόμμα VMRO-DPMNE που σήμερα βρίσκεται στην εξουσία υπό τον πρωθυπουργό Χρίστιαν Μίτσκοσκι. Αιτία τριβής ανάμεσα σε Σκόπια και Σόφια παραμένουν όμως και ζητήματα ιστορικής, εθνικής και γλωσσικής φύσης, τα οποία εκτείνονται σε βάθος δεκαετιών.
