Αν και η απόφαση μοιάζει… ανώδυνη, μόνο τέτοια δεν είναι, καθώς το θειικό οξύ είναι «ο αόρατος καταλύτης» της παγκόσμιας βιομηχανίας, και χωρίς αυτό σχεδόν τίποτα δεν λειτουργεί
Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε πράξη τον αποκλεισμό των… αποκλεισμένων από το Ιράν Στενών του Ορμούζ, την ίδια ώρα η Κίνα, με διακριτικό τρόπο, ετοιμάζεται να κλείσει τη στρόφιγγα του θειικού οξέος (H2SO4), γνωστού ως βιτριόλι.
- Από την Μαρία Δεναξά
Αυτή η απόφαση φαίνεται σήμερα πως δεν απασχολεί σχεδόν κανέναν, ωστόσο είναι μία από τις πιο σοβαρές συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με μεγάλη σημασία για τις δυτικές οικονομίες.
Το θειικό οξύ είναι ένα από τα πιο κρίσιμα βιομηχανικά χημικά προϊόντα στον κόσμο, που χρησιμοποιείται στα λιπάσματα, στην επεξεργασία των μετάλλων όπως ο χαλκός, στις μπαταρίες (π.χ. μπαταρίες μολύβδου), στη διύλιση του πετρελαίου, στη χημική βιομηχανία και σε διάφορα υλικά. Χωρίς αυτό: δεν υπάρχουν φωσφορικά λιπάσματα, άρα λιγότερη παραγωγή φρούτων και λαχανικών. Γίνεται αδύνατη η εξόρυξη χαλκού, άρα τα ηλεκτρικά καλώδια θα γίνουν είδος προς εξαφάνιση, θα περιοριστούν οι υποδομές και θα επιβραδυνθεί η ενεργειακή μετάβαση.
Η παραγωγή μπαταριών για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα γίνει ασύμφορη, άρα θα υπάρχουν λιγότερα ηλεκτρικά οχήματα, τα οποία θα πωλούνται πανάκριβα. Η διύλιση του πετρελαίου θα υποστεί μεγάλο πλήγμα, όπως και η παραγωγή υφασμάτων. Το θειικό οξύ είναι «ο αόρατος καταλύτης» της παγκόσμιας βιομηχανίας, που χωρίς αυτό σχεδόν τίποτα δεν λειτουργεί. Στις 10 Απριλίου 2026 η Κίνα ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει τις εξαγωγές θειικού οξέος από τον Μάιο, πλήττοντας την παγκόσμια βιομηχανία μετάλλων και λιπασμάτων, που ήδη δοκιμάζεται από τα σοβαρά προβλήματα που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν.
Αλυσιδωτές οι συνέπειες
Η ανακοίνωση της Κίνας δεν έγινε σε μια τυχαία στιγμή. Ηταν στρατηγικά σχεδιασμένη και συνέπεσε με την ανακοίνωση του αμερικανικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ. Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος του σοκ, πρέπει να κατανοήσει τι συμβαίνει ταυτόχρονα σε τρία μέτωπα: Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εμποδίζει τις εξαγωγές θείου (S) από τη Μέση Ανατολή, μια περιοχή που παράγει το ένα τρίτο του παγκόσμιου θείου, που είναι η πρώτη ύλη για το θειικό οξύ (H2SO4).
Η Κίνα απαγορεύει τις εξαγωγές του θειικού οξέος. Η παγκόσμια αγορά στερείται ταυτόχρονα από τη βασική πρώτη ύλη (θείο) και από έναν από τους κύριους προμηθευτές θειικού οξέος. Αποτέλεσμα: οι τιμές του θείου έχουν ήδη εκτοξευθεί κατά 70% από την αρχή της σύγκρουσης. Οι τιμές του θειικού οξέος στη Χιλή έχουν αυξηθεί κατά 44% σε έναν μόνο μήνα. Η Χιλή, ο πρώτος παραγωγός χαλκού παγκοσμίως, εισάγει πάνω από ένα εκατομμύριο τόνους κινεζικού θειικού οξέος κάθε χρόνο. Περίπου το 20% της παραγωγής του χαλκού της Χιλής εξαρτάται από διεργασίες που απαιτούν αυτό το οξύ. Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Ζάμπια και η Ινδονησία για το νικέλιο πλήττονται επίσης άμεσα.
Παίζει… σκάκι
Ενας αναλυτής της CRU, εταιρίας έρευνας για τις αγορές εμπορευμάτων, συνοψίζει: «Η απώλεια των κινεζικών προμηθειών σε H2SO4 θα είναι δύσκολο να αντισταθμιστεί, δεδομένης της παράλληλης έλλειψης πρώτων υλών σε θείο». Να, λοιπόν, τι αποκαλύπτει αυτή η αλληλουχία γεγονότων για την κινεζική στρατηγική. Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να κηρύξει πόλεμο. Αρκεί να κλείσει μια στρόφιγγα. Είναι ακριβώς το δόγμα του ασύμμετρου οικονομικού πολέμου που η Κίνα εφαρμόζει συστηματικά εδώ και 15 χρόνια: χρησιμοποιεί την κυρίαρχη θέση της στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ως μοχλό πίεσης, χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Κάθε φορά η μέθοδος είναι η ίδια: εντοπίζει το κρίσιμο σημείο εξάρτησης, περιμένει τη στιγμή της μέγιστης έντασης και μετά κλείνει τη στρόφιγγα. Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει με κεφαλαία γράμματα στο Truth Social έναν θεαματικό ναυτικό αποκλεισμό.
Η Κίνα απαντά με μια διακριτική γραφειοκρατική απόφαση που κοινοποιείται εσωτερικά στους παραγωγούς της. Ο ένας παίζει θέατρο. Ο άλλος παίζει σκάκι. Η αμερικανική διοίκηση απαντά στις κρίσεις με εργαλεία του 20ού αιώνα απέναντι σε αντιπάλους που έχουν κατασκευάσει τα όπλα του 21ου αιώνα. Ενας ναυτικός αποκλεισμός είναι τακτική του 1962. Ο έλεγχος των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού είναι όπλο του 2026. Και ενώ ο Τραμπ τουιτάρει πως θα ανατινάξει ολόκληρο το Ιράν, το Πεκίνο στερεί από τις παγκόσμιες αγορές, ήρεμα και διακριτικά, το στοιχείο από το οποίο εξαρτάται η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων και όχι μόνο. Ο πόλεμος για τον οποίο κανείς δεν μιλάει είναι συχνά ο πιο αποτελεσματικός.
