Η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της, με την Τουρκία να αναδεικνύεται σε ρυθμιστή των ενεργειακών ροών προς τη Δύση. Η πρόσφατη εισήγηση του επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, για τη δημιουργία ενός νέου αγωγού πετρελαίου που θα συνδέει απευθείας τα κοιτάσματα της Βασόρας στο Ιράκ με τον τουρκικό τερματικό σταθμό στο Τζεϊχάν, δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική πρόταση, αλλά μια στρατηγική αναγκαιότητα. Σε μια περίοδο όπου το Ιράν χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως εργαλείο πίεσης, επιβάλλοντας διαδοχικούς περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα, η ανάγκη για μια εναλλακτική οδό που θα παρακάμπτει το κρίσιμο αυτό πέρασμα καθίσταται επιτακτική για την παγκόσμια οικονομία.
Η εξάρτηση του Ιράκ από τα Στενά του Ορμούζ είναι σχεδόν καθολική, καθώς από εκεί διακινείται το 90% των εξαγωγών του, γεγονός που καθιστά τη χώρα όμηρο των περιφερειακών εντάσεων. Ο Μπιρόλ υπογραμμίζει ότι η ζημιά στην αξιοπιστία του Ορμούζ έχει ήδη συντελεστεί και δύσκολα μπορεί να αναστραφεί, γεγονός που μετατρέπει τον αγωγό Βασόρα–Τζεϊχάν σε ένα ιδιαίτερα ελκυστικό έργο. Για την Τουρκία, η υλοποίηση αυτού του σχεδίου σημαίνει την οριστική εδραίωσή της ως ο κεντρικός ενεργειακός κόμβος που εγγυάται την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης, προσφέροντας μια σταθερή διέξοδο στο ιρακινό πετρέλαιο προς τη Μεσόγειο.
Παράλληλα, η συγκυρία ευνοεί την Άγκυρα με έναν σχεδόν απρόσμενο τρόπο. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, έχει ουσιαστικά «παγώσει» το ανταγωνιστικό σχέδιο IMEC, τον οικονομικό διάδρομο που προωθούσαν οι ΗΠΑ για τη σύνδεση της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω της Αραβικής Χερσονήσου. Με το IMEC εκτός κάδρου, η τουρκική πρόταση για έναν ενοποιημένο εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο από τον Περσικό Κόλπο έως τα νότια σύνορα της Ευρώπης φαντάζει ως η μόνη ρεαλιστική και άμεσα υλοποιήσιμη εναλλακτική.
Η υλοποίηση αυτού του μεγαλεπήβολου έργου απαιτεί βέβαια μια ισχυρή πολιτική συμφωνία μεταξύ Βαγδάτης και Άγκυρας, ωστόσο οι οιωνοί είναι θετικοί. Η Τουρκία έχει ήδη προτείνει τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των υφιστάμενων υποδομών, ενώ η προοπτική χρηματοδότησης από ευρωπαϊκούς πόρους ενισχύει την πιθανότητα πραγμάτωσης του σχεδίου. Στο τέλος της ημέρας, ο αγωγός αυτός δεν θα μεταφέρει μόνο πετρέλαιο, αλλά θα αποτελέσει μια νέα γραμμή πολιτικής και οικονομικής επιρροής, τοποθετώντας την Τουρκία στην καρδιά των διεθνών εξελίξεων και προσφέροντας μια πολύτιμη ανάσα σταθερότητας σε μια αγορά ενέργειας που κλυδωνίζεται από την αβεβαιότητα.
