Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ξεκινά τη διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει να τεθεί εκτός νόμου το κόμμα Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών (ENS).
- Από τη Μαρία Δεναξά
Πρόκειται για ένα πολιτικό σχήμα που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, στην ευρωομάδα του τη γερμανική ριζοσπαστική παράταξη Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και άλλες ευρωπαϊκές συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις. Περισσότεροι από 180 ευρωβουλευτές έχουν υπογράψει αίτημα για την ενεργοποίηση του μηχανισμού ελέγχου από την Αρχή για τα Ευρωπαϊκά Πολιτικά Κόμματα και τα Ευρωπαϊκά Ιδρύματα (APPF), η οποία είναι αρμόδια να εξετάσει κατά πόσο η Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών συμμορφώνεται με τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ένα ευρωπαϊκό κόμμα μπορεί να χάσει την επίσημη αναγνώρισή του και τη σχετική χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε., εφόσον διαπιστωθεί ότι δεν σέβεται αξίες όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ευρωπαϊκή εποπτική Αρχή αναμένεται να εξετάσει έναν φάκελο 294 σελίδων, ο οποίος περιλαμβάνει δικαστικές αποφάσεις, δημόσιες δηλώσεις και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα στελεχών του ENS, που ενδέχεται να αποτελούν αποδείξεις παραβίασης των αξιών της Ε.Ε. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο φάκελος περιλαμβάνει αναφορές σε ρητορική που θεωρείται αντισημιτική, αντιμεταναστευτική ή κατά των ΛΟΑΤΚΙ+. Μεταξύ άλλων περιστατικών που αναφέρονται στον φάκελο περιλαμβάνονται ρατσιστικά πανό που τοποθέτησε το τσεχικό κόμμα SPD, μια ενέργεια του βουλγαρικού κόμματος Αναγέννηση για να εμποδίσει την προβολή ταινίας με σκηνές ομοφυλοφιλίας, καθώς και μια δικαστική απόφαση στη Γερμανία που έκρινε το πρόγραμμα του AfD «αντίθετο με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ανεξιθρησκία».
Πολιτικές προεκτάσεις
Η πρόταση αναμένεται να τεθεί προς ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με αρκετές Κοινοβουλευτικές Ομάδες -μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, οι Σοσιαλδημοκράτες και το Renew Europe- να εμφανίζονται θετικές ως προς την ενεργοποίηση της διαδικασίας ελέγχου.
Εφόσον η πρόταση εγκριθεί, κάτι που είναι πολύ πιθανό, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, η αρμόδια Αρχή θα καλέσει το ENS να απαντήσει και να προχωρήσει ενδεχομένως σε διορθωτικές ενέργειες πριν ληφθεί τελική απόφαση για την παραμονή ή τη διαγραφή του από το μητρώο των ευρωπαϊκών κομμάτων. Το κόμμα «ομπρέλα» Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 2024 από οκτώ ευρωπαϊκά ριζοσπαστικά κόμματα, με επικεφαλής το γερμανικό AfD και, μεταξύ αυτών, το κόμμα της Συνομοσπονδίας στην Πολωνία, την Αναγέννηση της Βουλγαρίας, την Επανακατάκτηση της Γαλλίας (με επικεφαλής τον Ερίκ Ζεμούρ), το SPD της Τσεχίας, το Κίνημα Πατρίδα μας της Ουγγαρίας, το Φόρουμ για τη Δημοκρατία της Ολλανδίας και το Κίνημα Δημοκρατίας της Σλοβακίας. Το 2026 αναμένεται να λάβει πάνω από 2 εκατομμύρια ευρώ σε επιδοτήσεις από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Πρόκειται για μια ξεχωριστή νομική οντότητα από την ομώνυμη ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην οποία συμμετέχουν 27 ευρωβουλευτές.
Από την πλευρά του ENS, η διαδικασία έχει χαρακτηριστεί πολιτικά υποκινούμενη. Εκπρόσωποι του κόμματος υποστηρίζουν ότι η κριτική που τους ασκείται σχετίζεται με τις θέσεις τους στο Μεταναστευτικό και σε κοινωνικά ζητήματα και ότι η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί θεμελιώδη αρχή της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αντίθετα, υποστηρικτές της διαδικασίας επισημαίνουν ότι η χρηματοδότηση από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό προϋποθέτει σεβασμό σε κοινές δημοκρατικές αρχές και ότι η Ε.Ε. διαθέτει θεσμικά εργαλεία για την προστασία των θεμελιωδών αξιών της.
Επόμενα βήματα
Μετά την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής ψηφοφορίας η APPF θα προχωρήσει σε αξιολόγηση των στοιχείων και θα διαμορφώσει σύσταση προς τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε.. Η τελική απόφαση για την πιθανή αφαίρεση της αναγνώρισης και της χρηματοδότησης μπορεί να ακυρωθεί ή να επικυρωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ε.Ε..
Η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει σημείο έντονου πολιτικού διαλόγου γύρω από τα όρια της ελευθερίας του λόγου, της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων και της προστασίας των ευρωπαϊκών θεσμικών αξιών.
