Σε μια σημαντική αναδίπλωση αναφορικά με την αυστηρότητα της κλιματικής της πολιτικής προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μετά από ολονύκτιες, σκληρές διαπραγματεύσεις και έντονες εσωτερικές διαφωνίες, η Κομισιόν επιβεβαίωσε την Παρασκευή τη χαλάρωση των κανόνων του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Ρύπων (ETS). Η νέα πρόταση επιτρέπει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να εκπέμπει αέρια του θερμοκηπίου βαθιά μέσα στη δεκαετία του 2040, προσφέροντας παράλληλα περισσότερα δωρεάν δικαιώματα ρύπανσης για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ξεκάθαρη υποχώρηση από τις αρχικές, εξαιρετικά φιλόδοξες πράσινες δεσμεύσεις της Ένωσης και αναμένεται να πυροδοτήσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στο Ευρωκοινοβούλιο και μεταξύ των κρατών-μελών, ανάμεσα στους υποστηρικτές της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και εκείνους που ζητούν επιτάχυνση της κλιματικής ουδετερότητας.
Πιο αργοί ρυθμοί στη μείωση των ρύπων
Ο ρυθμός με τον οποίο οι εταιρείες υποχρεούνται να μειώσουν τις εκπομπές τους επιβραδύνεται σημαντικά. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της τροποποίησης του «γραμμικού συντελεστή μείωσης» (LRF), ο οποίος καθορίζει την ετήσια πτώση στα ανώτατα όρια ρύπανσης και ο οποίος αρχικά προβλεπόταν να μηδενιστεί έως το 2039.
Με βάση τη νέα αναθεώρηση:
Για την περίοδο 2031-2035: Ο συντελεστής LRF μειώνεται από το 4,4% στο 3,7%.
Μετά το 2036: Ο ρυθμός μείωσης γίνεται ακόμα πιο ήπιος, υποχωρώντας στο 1,7% ετησίως, γεγονός που μεταθέτει τον στόχο για πλήρη εξάλειψη των ρύπων βαθιά μέσα στη δεκαετία του 2040.
Παράλληλα, τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα παρατείνονται για αρκετά χρόνια, ακόμη και για τους κλάδους που καλύπτονται από τον συνοριακό φόρο άνθρακα, οι οποίοι θα τα λαμβάνουν πλέον μέχρι το 2038 — μια κίνηση που ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.
Αγορά credits εκτός ΕΕ και επιστροφή εσόδων
Για πρώτη φορά, από το 2036, δίνεται στις βιομηχανίες η δυνατότητα να αγοράζουν πιστώσεις άνθρακα (carbon credits) εκτός ΕΕ για να αντισταθμίζουν τις εκπομπές τους. Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να συγκρατήσει χαμηλά την τιμή του άνθρακα. Επιπλέον, 250 εκατομμύρια τόνοι εγχώριων πιστώσεων απορρόφησης CO2 θα διοχετευθούν μέσω δημοπρασιών στο ETS μεταξύ 2031 και 2040.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, έκανε λόγο για μια πιο «φιλική προς το επιχειρείν» προσέγγιση, αρνούμενος πάντως ότι η ΕΕ εγκαταλείπει τους περιβαλλοντικούς της στόχους.
«Η αναθεώρηση προωθεί την κλιματική δράση, μετατρέποντας ταυτόχρονα το ETS σε μια πραγματική μηχανή καινοτομίας, επενδύσεων και επαναβιομηχάνισης της Ευρώπης για την καθαρή οικονομία του μέλλοντος», δήλωσε ο κ. Χούκστρα.
Ωστόσο, ένα σημείο που αναμένεται να προκαλέσει τριβές με τις εθνικές κυβερνήσεις είναι η πρόβλεψη ότι τουλάχιστον το 50% των εσόδων του ETS θα πρέπει να επιστρέφεται απευθείας στις εταιρείες του κλάδου για τη χρηματοδότηση μέτρων απανθρακοποίησης. Τα κράτη-μέλη βασίζονται παραδοσιακά σε αυτά τα δισεκατομμύρια για τους δικούς τους προϋπολογισμούς.
Τι αλλάζει σε αεροπλοΐα και απορρίμματα
Στις αερομεταφορές, η Κομισιόν απέφυγε την πλήρη ένταξη όλων των διεθνών πτήσεων εξωτερικού στο ETS, επιλέγοντας μια «κομμένη και ραμμένη» λύση. Από το 2029, στο σύστημα θα εντάσσονται μόνο οι πτήσεις που προσγειώνονται σε χώρες εντός ακτίνας 5.000 χιλιομέτρων. Με αυτόν τον ελιγμό εξαιρούνται οι πτήσεις προς τις ΗΠΑ και την Κίνα, αποφεύγοντας μια πιθανή εμπορική και πολιτική σύγκρουση με τις δύο υπερδυνάμεις.
Τέλος, από το 2031, το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών θα επεκταθεί σταδιακά για να καλύψει και τον κλάδο της αποτέφρωσης απορριμμάτων.
