Η απόφαση προκάλεσε έκπληξη στους κόλπους του ΟΠΕΚ+
Ο ΟΠΕΚ+ θα χάσει σημαντικό μέρος της επιρροής του στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου από την 1η Μαΐου, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα αποχωρήσουν επισήμως από τον οργανισμό. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και αναλυτές, η υπόλοιπη συμμαχία αναμένεται να παραμείνει συγκροτημένη και να συνεχίσει τον συντονισμό της πολιτικής παραγωγής.
Τα ΗΑΕ, τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός εντός του ΟΠΕΚ, ανακοίνωσαν χθες την αποχώρησή τους από τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών, μετά από σχεδόν έξι δεκαετίες συμμετοχής. Με την κίνηση αυτή, το Αμπού Ντάμπι απελευθερώνεται από τους περιορισμούς παραγωγής που επιβάλλει η συμφωνία του ΟΠΕΚ+ με στόχο την εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης.
Η απόφαση προκάλεσε έκπληξη στους κόλπους του ΟΠΕΚ+. Πέντε πηγές του οργανισμού, που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, χαρακτήρισαν την εξέλιξη «σοκ», ενώ τέσσερις εξ αυτών επισήμαναν ότι η αποχώρηση θα δυσχεράνει τις προσπάθειες του ΟΠΕΚ+ να ελέγχει αποτελεσματικά την αγορά, καθώς το μερίδιό του στην παγκόσμια παραγωγή θα συρρικνωθεί.
Πρόκειται για την πιο σημαντική αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ τα τελευταία χρόνια. Τα ΗΑΕ αποτελούσαν τον μεγαλύτερο παραγωγό που εγκαταλείπει τον οργανισμό, με ημερήσια παραγωγή περίπου 3,4 εκατομμυρίων βαρελιών πριν από τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο με το Ιράν. Ο πόλεμος αυτός είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό των εξαγωγών και την αναστολή μέρους της παραγωγής σε αρκετές χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Εμιράτων.
Μετά την αποχώρησή τους, τα ΗΑΕ θα προστεθούν στην ομάδα των ανεξάρτητων παραγωγών πετρελαίου, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βραζιλία, που δεν υπόκεινται σε ποσοστώσεις. Προς το παρόν, όμως, οι δυνατότητες αύξησης της παραγωγής και των εξαγωγών παραμένουν περιορισμένες λόγω του αποκλεισμού στο Στενό του Ορμούζ. Όταν η ναυσιπλοΐα αποκατασταθεί, τα ΗΑΕ θα έχουν τη δυνατότητα να φτάσουν τη μέγιστη παραγωγική τους ικανότητα, που εκτιμάται στα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (περιλαμβανομένων υγρών προϊόντων).
Η σχέση μεταξύ Αμπού Ντάμπι και Ριάντ έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω διαφωνιών για το ύψος του επιτρεπόμενου ορίου παραγωγής των Εμιράτων, το οποίο είναι σήμερα 3,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Τα ΗΑΕ θεωρούν ότι το όριο αυτό δεν ανταποκρίνεται στην αύξηση της παραγωγικής τους ικανότητας, μετά από επενδύσεις ύψους 150 δισ. δολαρίων.
«Για χρόνια το Αμπού Ντάμπι προσπαθούσε να μετατρέψει αυτές τις επενδύσεις σε μεγαλύτερη παραγωγή», σημείωσε η Χελίλμα Κροφτ της RBC Capital Markets. Όπως πρόσθεσε, ο πόλεμος με το Ιράν θα καθυστερήσει αυτά τα σχέδια, λόγω των ζημιών που προκάλεσαν επιθέσεις με drones και πυραύλους σε εγκαταστάσεις των ΗΑΕ.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διατάραξη στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, ενώ έχει παράλληλα αναδείξει τις εντάσεις μεταξύ των χωρών του Κόλπου.
Το Ιράκ παραμένει στο μπλοκ
Μετά την Αγκόλα (2024), τον Ισημερινό (2020) και το Κατάρ (2019), τα ΗΑΕ είναι η τέταρτη χώρα που αποχωρεί από τον ΟΠΕΚ ή τον ΟΠΕΚ+ τα τελευταία χρόνια, και μακράν η πιο σημαντική.
Δύο Ιρακινοί αξιωματούχοι του πετρελαϊκού τομέα δήλωσαν ότι η Βαγδάτη δεν έχει πρόθεση να ακολουθήσει το παράδειγμα των Εμιράτων, καθώς επιθυμεί σταθερές και προβλέψιμες τιμές πετρελαίου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο ΟΠΕΚ+ δεν κινδυνεύει με κατάρρευση. Ο Γκάρι Ρος, βετεράνος αναλυτής και επικεφαλής της Black Gold Investors, τόνισε ότι η Σαουδική Αραβία παραμένει ο πραγματικός πυλώνας του οργανισμού. «Στην ουσία, η Σαουδική Αραβία ήταν πάντα ο ΟΠΕΚ», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι το Ριάντ διαθέτει τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.
Ο Χόρχε Λεόν, πρώην στέλεχος του ΟΠΕΚ και νυν αναλυτής στη Rystad Energy, χαρακτήρισε την αποχώρηση των ΗΑΕ «σημαντική αλλαγή» και εκτίμησε ότι μακροπρόθεσμα θα οδηγήσει σε έναν «δομικά πιο αδύναμο ΟΠΕΚ».
Πάντως, τόσο η Κροφτ όσο και άλλοι αναλυτές εκτιμούν ότι στο άμεσο μέλλον τα μέλη του ΟΠΕΚ+ θα δώσουν προτεραιότητα στην ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων υποδομών από τον πόλεμο, παρά σε νέες μειώσεις παραγωγής. Γι’ αυτό και μια ευρύτερη διάλυση της συμμαχίας δεν φαίνεται πιθανή προς το παρόν.
Η σταδιακή μείωση της επιρροής
Η επιρροή του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου μειώνεται σταθερά εδώ και δεκαετίες. Από πάνω από 50% που έφτανε το μερίδιό του στη δεκαετία του 1960, σήμερα ελέγχει περίπου το 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγρών προϊόντων (σε σύνολο περίπου 105 εκατ. βαρελιών ημερησίως).
Οι ΗΠΑ έχουν αναδειχθεί στον μεγαλύτερο ανταγωνιστή του ΟΠΕΚ, φτάνοντας να καλύπτουν περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής χάρη στο σχιστολιθικό πετρέλαιο. Το 2016, ο ΟΠΕΚ σχημάτισε τη διευρυμένη συμμαχία ΟΠΕΚ+ μαζί με μη μέλη (με πρωταγωνιστικό ρόλο της Ρωσίας), ώστε να ενισχύσει τον έλεγχό του στην αγορά.
Το 2025, η συμμαχία ΟΠΕΚ+ κάλυπτε περίπου το 50% της παγκόσμιας παραγωγής. Με την αποχώρηση των ΗΑΕ, το ποσοστό αυτό υπολογίζεται ότι θα μειωθεί κοντά στο 45%.
