Η στεγαστική κρίση μετατρέπεται με ταχύτητα σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές βόμβες της Ευρώπης, με τις πρωτεύουσες της ΕΕ να εξελίσσονται πλέον σε απαγορευμένες ζώνες κατοικίας για χιλιάδες εργαζόμενους. Τα στοιχεία της ETUC αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που σοκάρει: σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις ο κατώτατος μισθός δεν επαρκεί ούτε καν για την πληρωμή του ενοικίου ενός απλού διαμερίσματος δύο υπνοδωματίων, με την Αθήνα να βρίσκεται πλέον ανάμεσα στις χειρότερες πρωτεύουσες της Ευρώπης ως προς την αναλογία μισθών και ενοικίων.
Η εικόνα που προκύπτει από την ανάλυση της ETUC είναι αποκαρδιωτική. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το μέσο ενοίκιο για ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων στις πρωτεύουσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι κατά μέσο όρο 218 ευρώ υψηλότερο από τον κατώτατο μηνιαίο μισθό. Με άλλα λόγια, ακόμη και αν ένας εργαζόμενος διαθέσει ολόκληρο τον μισθό του μόνο για τη στέγη, και πάλι δεν αρκεί για να καλύψει το κόστος ενός βασικού διαμερίσματος.
Η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη στην πραγματικότητα, καθώς τόσο τα στοιχεία της Eurostat όσο και της ETUC βασίζονται σε μικτές αποδοχές. Αυτό σημαίνει ότι μετά τις κρατήσεις και τη φορολογία, οι εργαζόμενοι διαθέτουν ακόμη λιγότερα χρήματα για να καλύψουν ενοίκιο, λογαριασμούς, τρόφιμα και βασικές ανάγκες.
Οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Πράγα, όπου απαιτείται το 185% του κατώτατου μισθού μόνο για το ενοίκιο ενός διαμερίσματος δύο υπνοδωματίων. Το μέσο ενοίκιο φτάνει τα 1.710 ευρώ, ενώ ο κατώτατος μισθός ανέρχεται μόλις στα 924 ευρώ. Ουσιαστικά, ένας εργαζόμενος στην πρωτεύουσα της Τσεχίας θα χρειαζόταν σχεδόν δύο ολόκληρους μισθούς μόνο για να πληρώσει το νοίκι του.
Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Λισαβόνα με 168%, ενώ η εικόνα παραμένει δραματική στην Βουδαπέστη (159%), την Μπρατισλάβα (158%), τη Σόφια (154%), την Αθήνα (153%) και τη Ρίγα (151%).
Η Αθήνα συγκαταλέγεται πλέον στις πιο απλησίαστες πρωτεύουσες της Ευρώπης για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους, με το κόστος στέγασης να απορροφά πάνω από ενάμιση κατώτατο μισθό. Πρόκειται για μια εικόνα που αποτυπώνει τη ραγδαία επιδείνωση της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα, όπου οι τιμές των ενοικίων συνεχίζουν να εκτοξεύονται την ώρα που οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι.
Αντίστοιχα ασφυκτική είναι η κατάσταση και σε άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στο Παρίσι, το μέσο ενοίκιο για διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων φτάνει τα 2.523 ευρώ, ενώ ο κατώτατος μισθός στη Γαλλία ανέρχεται στα 1.823 ευρώ. Στη Μαδρίτη, το μέσο ενοίκιο βρίσκεται στα 1.721 ευρώ έναντι κατώτατου μισθού 1.381 ευρώ.
Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στις ακριβές και παραδοσιακά ισχυρές οικονομίες της δυτικής Ευρώπης. Αντίθετα, φαίνεται να χτυπά ιδιαίτερα σκληρά χώρες όπου οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί, αλλά τα ενοίκια έχουν ακολουθήσει ανεξέλεγκτη πορεία ανόδου λόγω τουριστικής πίεσης, επενδυτικών funds, Airbnb και στεγαστικής ανεπάρκειας.
Σύμφωνα με την ETUC, το ποσοστό του κατώτατου μισθού που απαιτείται για την κάλυψη του ενοικίου ξεπερνά επίσης το 100% στη Βαλέτα (143%), στο Ταλίν (131%), στο Βουκουρέστι (122%), στη Βαρσοβία (117%), στο Δουβλίνο (113%), στη Λιουμπλιάνα (105%) και στο Βίλνιους (105%).
Το συμπέρασμα είναι σαφές: σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η εργασία δεν αρκεί πλέον για να εξασφαλίσει ούτε τα στοιχειώδη.
Αντίθετα, οι Βρυξέλλες εμφανίζονται ως η πιο «προσιτή» ευρωπαϊκή πρωτεύουσα για εργαζόμενους με κατώτατο μισθό, καθώς το ενοίκιο αντιστοιχεί στο 70% του μισθού. Ακολουθεί το Βερολίνο με 76%, ενώ πιο διαχειρίσιμη εικόνα εμφανίζουν επίσης το Λουξεμβούργο με 87% και η Λευκωσία με 85%.
«Τα υψηλά κόστη στέγασης και οι χαμηλοί μισθοί οδηγούν τους ανθρώπους στη φτώχεια»
Η γενική γραμματέας της ETUC, Esther Lynch, προειδοποίησε ότι η κατάσταση έχει λάβει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις. «Τα υψηλά κόστη στέγασης και οι χαμηλοί μισθοί οδηγούν τους ανθρώπους στη φτώχεια και την οικονομία προς μια ύφεση» δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι η εκτίναξη των ενοικίων, σε συνδυασμό με το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις ανατιμήσεις στα τρόφιμα, εξανεμίζει κάθε διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων. «Η απόκλιση μεταξύ ενοικίων και μισθών είναι εντελώς μη βιώσιμη. Όταν προσθέτεις και το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας και των τροφίμων, οι εργαζόμενοι αναγκάζονται να δανείζονται για τα βασικά αγαθά και δεν έχουν σχεδόν καθόλου διαθέσιμο εισόδημα» σημείωσε.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει πάντως το γεγονός ότι η εικόνα εμφανίζεται αισθητά καλύτερη όταν εξετάζονται τα ενοίκια σε επίπεδο χώρας και όχι μόνο πρωτευουσών. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο κατώτατος μισθός επαρκεί για την κάλυψη του ενοικίου, αν και και πάλι το κόστος στέγασης απορροφά τεράστιο μέρος του εισοδήματος.
Στην Πολωνία, για παράδειγμα, ο κατώτατος μισθός φτάνει τα 1.139 ευρώ και το μέσο ενοίκιο τα 376 ευρώ. Στη Γαλλία, τα αντίστοιχα ποσά είναι 1.823 ευρώ έναντι 695 ευρώ, ενώ στην Ισπανία ο κατώτατος μισθός είναι 1.381 ευρώ και το μέσο ενοίκιο 660 ευρώ.
Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι αναλογίες απέχουν πολύ από το να θεωρηθούν «άνετες», ειδικά σε μια περίοδο όπου το συνολικό κόστος ζωής συνεχίζει να αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη.
