Σημαντική ελάφρυνση για χιλιάδες δανειολήπτες που έχουν ακόμη ενεργές ρυθμίσεις στον νόμο Κατσέλη φέρνει η νέα νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Οικονομικών, μετά την απόφαση που είχε εκδώσει για το ζήτημα η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Η ρύθμιση αλλάζει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις υποθέσεις διάσωσης κύριας κατοικίας και οδηγεί σε χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση και ταχύτερη αποπληρωμή του δανείου.
Στην πράξη, το υπουργείο επιχειρεί να ξεκαθαρίσει οριστικά πώς πρέπει να υπολογίζεται ο τόκος στις περιπτώσεις διάσωσης της πρώτης κατοικίας, βάζοντας τέλος σε ερμηνείες που οδηγούσαν σε αυξημένες επιβαρύνσεις για τους οφειλέτες.
Η βασική αλλαγή είναι ότι από εδώ και πέρα ο τόκος δεν θα υπολογίζεται πάνω στο σύνολο της οφειλής, αλλά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο και μόνο για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μέχρι την επόμενη πληρωμή. Η αλλαγή αυτή μειώνει αισθητά την επιβάρυνση των οφειλετών, καθώς περιορίζει τους τόκους που μέχρι σήμερα μπορούσαν να φουσκώνουν σημαντικά το τελικό κόστος της ρύθμισης.
Αναδρομική ελάφρυνση
Το σημαντικότερο πεδίο της νέας ρύθμισης είναι η αναδρομική ελάφρυνση για τους συνεπείς δανειολήπτες. Συγκεκριμένα, προβλέπει αναδρομική αναγνώριση των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί επιπλέον από δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Με απλά λόγια, αν ένας δανειολήπτης πλήρωνε μέχρι σήμερα μεγαλύτερη δόση επειδή ο τόκος υπολογιζόταν με πιο «βαρύ» τρόπο, αυτά τα επιπλέον χρήματα δεν χάνονται. Θα προσμετρώνται σαν να έχει ήδη αποπληρώσει μέρος του δανείου του. Ετσι, μειώνεται το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζεται ο αριθμός των δόσεων που απομένουν μέχρι το τέλος της ρύθμισης.
Στην πράξη, το όφελος για τον οφειλέτη είναι διπλό. Από εδώ και στο εξής θα πληρώνει χαμηλότερη μηνιαία δόση, ενώ παράλληλα θα κερδίσει και από τα ποσά που κατέβαλε παραπάνω τα προηγούμενα χρόνια, καθώς αυτά θα αφαιρεθούν από το υπόλοιπο του δανείου. Αυτό σημαίνει ότι η αποπληρωμή μπορεί να ολοκληρωθεί νωρίτερα από ό,τι προέβλεπε η αρχική ρύθμιση.
Για παράδειγμα, δανειολήπτης με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ θα πλήρωνε με τον προηγούμενο τρόπο υπολογισμού 731 ευρώ τον μήνα για 300 μήνες. Με το νέο σύστημα η μηνιαία δόση πέφτει στα 483 ευρώ, από τα οποία τα 482 ευρώ πηγαίνουν στην αποπληρωμή του κεφαλαίου και μόλις 1 ευρώ αφορά τόκο.
Εάν ο ίδιος δανειολήπτης είχε πληρώσει τη μεγαλύτερη δόση από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, το επιπλέον ποσό αναγνωρίζεται υπέρ του και αφαιρείται από τις τελευταίες δόσεις. Ετσι, αντί να του απομένουν 270 δόσεις, θα απομένουν 255, με την τελευταία να διαμορφώνεται στα 266 ευρώ.
Οι αδικημένοι
Η νέα ρύθμιση αφορά μόνο δανειολήπτες που έχουν ενεργές ρυθμίσεις στον νόμο Κατσέλη και εξακολουθούν να τις εξυπηρετούν ή δεν έχουν εκπέσει από αυτές. Οπως τονίζει σε δήλωσή της στη «δημοκρατία» η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα, «ο Αρειος Πάγος δεν διαχώρισε τους δανειολήπτες σε κατηγορίες. Δεν έκρινε διαφορετικά για όσους εξακολουθούν να έχουν ενεργή ρύθμιση, για όσους ολοκλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους ή για εκείνους που έχασαν την προστασία τους στην πορεία εξαιτίας του υπέρογκου εκτοκισμού. Το ζήτημα που έκρινε ήταν κοινό για όλους και αφορά τον τρόπο υπολογισμού του τόκου επί της ρυθμισμένης οφειλής. Γι’ αυτό και προκαλεί εύλογο προβληματισμό η επιλογή να περιοριστεί η αποκατάσταση μόνο σε ορισμένες κατηγορίες δανειοληπτών που υπήχθησαν στις διατάξεις του ν. 3869/2010».
Πράγματι, η ρύθμιση δεν ανοίγει ξανά περιπτώσεις που έχουν ήδη κλείσει ή υποθέσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση. Αυτό σημαίνει ότι δεν προβλέπεται αναδρομική επανεξέταση για δάνεια που έχουν ήδη αποπληρωθεί ή για οφειλέτες που έχασαν τη ρύθμιση επειδή δεν κατέβαλαν τις προβλεπόμενες δόσεις. Κατά την κυρία Νούκα, «θα δημιουργηθεί μια προφανής αντίφαση. Πολίτες που επηρεάστηκαν από την ίδια πρακτική και δικαιώθηκαν από την ίδια απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου να αντιμετωπίζονται διαφορετικά».
Δεν αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό ούτε άλλες οφειλές
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι η νέα ρύθμιση δεν αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό ούτε άλλες ρυθμίσεις οφειλών, όπως εκείνες του νόμου 4605/2019. Για αυτές τις περιπτώσεις εξακολουθεί να ισχύει το σημερινό μοντέλο, δηλαδή η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση πάνω στο συνολικό ποσό της ρυθμιζόμενης οφειλής. Με άλλα λόγια, το νέο ευνοϊκότερο καθεστώς αφορά αποκλειστικά τις ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη για την προστασία της κύριας κατοικίας.
Σαμαράς: «Η νομοθετική πρωτοβουλία δικαιώνει την προ ημερών παρέμβασή μου»
Θετικά υποδέχτηκε την εξαγγελία της ρύθμισης η αντιπολίτευση, εστιάζοντας ωστόσο σε όσους έχουν κάθε λόγο να αισθάνονται αδικημένοι. «Η σημερινή νομοθετική πρωτοβουλία για τους δανειολήπτες δικαιώνει την προ ημερών παρέμβασή μου, για την ανάγκη της άμεσης εφαρμογής των αποφάσεων της Δικαιοσύνης δίχως καθυστέρηση και δεύτερες σκέψεις.
Ωστόσο, δυσκολεύομαι να κατανοήσω με ποια νομική ή ηθική βάση εξαιρούνται δανειολήπτες που υπέστησαν την ίδια ακριβώς επιβάρυνση, μόνο και μόνο επειδή η ρύθμισή τους ολοκληρώθηκε ή απωλέσθη στο μεταξύ. Η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Στην πολιτική το αυτονόητο δεν πρέπει να είναι ζητούμενο» υπογράμμισε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ενώ η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη υπογράμμισε ότι «κάθε καταγγελία ρύθμισης που στηρίχθηκε στον παράνομο τρόπο υπολογισμού των δόσεων πρέπει να θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη, ώστε να επανέρχονται οι δικαστικές ρυθμίσεις σε ισχύ και να παρέχεται δυνατότητα ρύθμισης για τυχόν οφειλές που δημιουργήθηκαν στο μεσοδιάστημα εξαιτίας της παράνομης καταγγελίας».
