Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιες «γιορτές» ανθούν σε κοινωνίες που έχασαν την πνευματική τους ταυτότητα και αναζητούν χαρά σε λάθος πηγές. Μια ψεύτικη χαρά, που διαρκεί λίγες ώρες και αφήνει πίσω της κενό. Είναι σύμπτωμα μιας βαθύτερης απομάκρυνσης από την πίστη και την ταυτότητά μας ως Ελλήνων
Αγαπητοί αναγνώστες, κάθε μήνα Οκτώβριο η λέξη Halloween εμφανίζεται όλο και πιο συχνά γύρω μας. Βιτρίνες καταστημάτων και εμπορικών κέντρων γεμίζουν με σκελετούς, μάσκες, κολοκύθες και μάγισσες, ενώ σε σχολεία, φροντιστήρια, και αίθουσες εκδηλώσεων και νυκτερινών κέντρων οργανώνονται θεματικές γιορτές.
- Από τον π. Αντώνιο Χρήστου*
Πόσοι όμως που συμμετέχουν στο Halloween γνωρίζουν ή είναι έστω υποψιασμένοι ότι πίσω από αυτό το δήθεν «διασκεδαστικό» θέαμα κρύβεται μια μακραίωνη παράδοση εξωχριστιανική που καμία φυσικά σχέση δεν έχει με την ορθόδοξη πίστη και παράδοση;
Ο Απόστολος Παύλος τονίζει: «Πάντα δοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε· ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε» (Α΄ Θεσ. 5, 21-22) Ας δούμε όμως πρώτα από πού προέρχεται όλο αυτό! Αν κανείς ερευνήσει τις πηγές, θα διαπιστώσει ότι η γιορτή προέρχεται από τους αρχαίους Κέλτες, οι οποίοι τη νύχτα της 31ης Οκτωβρίου τιμούσαν τη γιορτή Samhain, πιστεύοντας ότι τότε τα πνεύματα των νεκρών επιστρέφουν στη γη. Για να τα εξευμενίσουν, άναβαν φωτιές και μεταμφιέζονταν σε τρομακτικά πλάσματα.
Αργότερα ο καθολικισμός-παπισμός επεχείρησε να «εκχριστιανίσει» κάπως το έθιμο, μεταφέροντας και τοποθετώντας τη μνήμη των Αγίων Πάντων την 1η Νοεμβρίου – εξ ου και το All Hallows’ Eve, που κατέληξε στο γνωστό Halloween. Παρ’ όλη όμως αυτή την προσπάθεια, ο πυρήνας της γιορτής παρέμεινε σαφώς ειδωλολατρικός, με ευθείες αναφορές σε νεκρούς, μάγους και σκοτεινά πνεύματα.
Είναι γεγονός ότι στη χώρα μας μέχρι και πρόσφατα, δύο δεκαετίες το πολύ πίσω, το Halloween ήταν σχεδόν άγνωστο. Ομως μέσω των κινηματογραφικών ταινιών, των τηλεοπτικών σειρών, των φροντιστηρίων ξένων γλωσσών, των κοινωνικών δικτύων και της αγοράς (ιδιαιτέρως όσοι ασχολούνται με τη διασκέδαση και τους χώρους εστίασης) σταδιακά και όλο και περισσότερο εισήλθε και στην ελληνική πραγματικότητα, αλλά όχι σε αναφορά με τον πυρήνα της γιορτής (όπως κάνανε φυσικά κατ’ αναλογία και με τη γιόγκα και τις πιλάτες κ.ά.), αφού προβάλλεται ως «αθώα» μορφή ψυχαγωγίας και διασκέδασης.
Ξεθωριαζουν
Ετσι, δυστυχώς φτάσαμε στο σημείο σε μια υποτιθέμενη ακόμη ορθόδοξη Ελλάδα γεμάτη λειτουργικές και ωφέλιμες γιορτές και παραδόσεις με τα ανάλογα ήθη και έθιμα βαθιά ριζωμένα στον λαό μας (Χριστούγεννα, Πάσχα, Θεοφάνια, Πεντηκοστή, Δεκαπενταύγουστο, μνήμες Αγίων κ.ά.) αυτές να υποτιμούνται και να ξεθωριάζουν. Αντίθετα, και μάλιστα από νωρίς, ακόμα και παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία βλέπουμε τα παιδιά να μασκαρεύονται σε διαβόλους, μάγισσες ή φαντάσματα, να «διασκεδάζουν με σύμβολα του θανάτου και του φόβου, δίχως να κατανοούν ότι τέτοιες εικόνες δεν είναι απλώς «αθώο παιχνίδι ή έθιμο». Η ψυχή, ιδιαίτερα των παιδιών, απορροφά νοήματα και συμβολισμούς που με τον καιρό αλλοιώνουν την πνευματική της ευαισθησία και οπωσδήποτε την παιδική αθωότητα.
Στο σημείο αυτό θέλουμε να καταστήσουμε σαφές πως ό,τι αναφέραμε παραπάνω είναι για να αντιληφθούμε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν πολεμά τη χαρά, αλλά την πλάνη. Δεν φοβάται το σκοτάδι, αλλά το αποκαλύπτει και το μεταμορφώνει. Ο Χριστός είναι το Φως του κόσμου, και ο πιστός καλείται να ζει «ἐν φωτὶ». Οταν, λοιπόν, κάποιος διασκεδάζει με προσωπεία του κακού, στην ουσία νομιμοποιεί μέσα του την εξοικείωση με το σκοτάδι. Επομένως το Halloween, ακόμη κι αν παρουσιάζεται ως «αθώα παράδοση», φέρει μια βαθύτερη φιλοσοφία-οπτική γωνία, την απολυτοποίηση του κακού και τη σχετικοποίηση του καλού. Ο διάβολος παρουσιάζεται ως παιχνιδιάρικος· ο θάνατος, ως διασκέδαση· το φόβητρο, ως γέλιο. Μα η Ορθοδοξία γνωρίζει καλά πως τίποτα απ’ αυτά δεν είναι αθώο.
Οπως έλεγε ο Αγιος Παΐσιος: «Ο διάβολος δεν παρουσιάζεται πάντοτε με κέρατα· πολλές φορές φοράει μάσκα ευγένειας ή ψευτοχαράς». Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιες «γιορτές» ανθούν σε κοινωνίες που έχασαν την πνευματική τους ταυτότητα και αναζητούν χαρά σε λάθος πηγές. Μια ψεύτικη χαρά που διαρκεί λίγες ώρες και αφήνει πίσω της κενό. Φυσικά η Εκκλησία μας δεν περιορίζεται στο να απορρίπτει, αλλά προτείνει κυρίως δρόμους ζωής. Προβάλλει την αληθινή χαρά, που δεν χρειάζεται μάσκες ή σκοτάδι. Στο ήθος του Halloween αντιπροτείνει τη μετοχής της Θείας Λειτουργίας, το φως της Ανάστασης, τη χαρά της εορτής στις μνήμες των Αγίων, τη λαμπρότητα της μετοχής στην αιωνιότητα της Βασιλείας των Ουρανών.
Στη θέση των «πνευμάτων» μάς θυμίζει τους Αγγέλους και τους Αγίους που προστατεύουν και φωτίζουν τον άνθρωπο. Στη θέση του φόβου προσφέρει ειρήνη και εμπιστοσύνη στον Θεό. Και αντί για τις μάσκες, μας καλεί να δείξουμε το αληθινό μας πρόσωπο, λουσμένο στο φως της Χάριτος. Αλλωστε η Ορθοδοξία δεν είναι θλιβερή ή στερημένη· είναι χαρμόσυνη, γεμάτη νόημα και φως. Οποιος έχει γευθεί τη χαρά του Θεού δεν έχει ανάγκη να ψάχνει συγκινήσεις στο σκοτάδι.
* Υπεύθυνος Γραφείου Στήριξης της Οικογένειας της Ι. Μητροπόλεως Γλυφάδας Ε.Β.Β. & Β.
