Ο τότε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και νυν υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στην κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη, Μαργαρίτης Σχοινάς, υποστήριξε αυτές τις ημέρες ότι δεν είχε καμία επαφή ή ερώτηση από τις βελγικές Αρχές για την υπόθεση Αβραμόπουλου. Αν και δεν κατηγορείται, το ένταλμα αναφέρει πάντως ότι μετά την αποχώρηση Αβραμόπουλου το 2019, ως διάδοχός του από ελληνικής πλευράς, ενέργησε για την απελευθέρωση της βίζας των κατοίκων του Κατάρ στην Ε.Ε.
Τον Οκτώβριο του 2021 ο κ. Σχοινάς πραγματοποίησε το πρώτο του επίσημο ταξίδι στην περιοχή επισκεπτόμενος το Ντουμπάι στο πλαίσιο της έκθεσης «Expo 2020 Dubai» το φθινόπωρο του 2021. Για την τετραήμερη επίσκεψή του μεταξύ 21-25 Οκτωβρίου ο Ελληνας επίτροπος δήλωσε 4.421,50 ευρώ ως έξοδα ταξιδιού στην Επιτροπή. Ομως στην κατηγορία ξενοδοχειακών εξόδων εμφανίστηκε ένα μηδενικό. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η διαμονή καλύφθηκε από φιλοξενία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Μεταξύ αυτών, τον Οκτώβριο του 2021 ο τότε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και νυν υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στην κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη, Μαργαρίτης Σχοινάς, πραγματοποίησε το πρώτο του επίσημο ταξίδι στην περιοχή επισκεπτόμενος το Ντουμπάι στο πλαίσιο της έκθεσης «Expo 2020 Dubai» το φθινόπωρο του 2021. Για την τετραήμερη επίσκεψή του μεταξύ 21 και 25 Οκτωβρίου ο Ελληνας επίτροπος δήλωσε 4.421,50 ευρώ ως έξοδα ταξιδιού στην Επιτροπή. Ομως στην κατηγορία ξενοδοχειακών εξόδων εμφανίστηκε ένα μηδενικό. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η διαμονή καλύφθηκε με φιλοξενία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Μεταξύ 10 και 12 Νοεμβρίου 2021 ο ίδιος μετέβη σε Ντουμπάι και Βηρυτό, στο πλαίσιο αποστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ζητήματα μεταναστευτικής πολιτικής και εξωτερικών σχέσεων, χρησιμοποιώντας ιδιωτικό αεροσκάφος τύπου «air taxi». Το κόστος της μετακίνησης καταγράφηκε περίπου στα 24.166 ευρώ και δηλώθηκε επισήμως. Στις 20 Νοεμβρίου 2022 ο Μαργαρίτης Σχοινάς βρέθηκε στην Ντόχα, στο πλαίσιο εκδηλώσεων για το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2022, πραγματοποιώντας επαφές με κυβερνητικούς αξιωματούχους του Κατάρ και προβαίνοντας σε δημόσιες δηλώσεις για την πρόοδο μεταρρυθμίσεων στη χώρα.
Σύμφωνα με τα ερευνητικά ρεπορτάζ που επικαλούνταν βελγικά δικογραφικά υλικά, στο πλαίσιο της έρευνας για το Qatar-gate γίνεται αναφορά στη χαρτογράφηση των δικτύων επιρροής με την ονομασία «Greek Connection», χωρίς να αποδίδεται ενιαία ή οργανωμένη δομή. Στα ίδια υλικά φέρεται ότι περιλαμβάνονταν οι αναφορές σε πρόσωπα της ελληνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, μεταξύ των οποίων η Εύα Καϊλή, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος και ο Μαργαρίτης Σχοινάς.
Οταν αργότερα ξέσπασε το σκάνδαλο, στα δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου γινόταν -με ιδιαίτερο νόημα- αναφορά και σε μία συνάντηση του κ. Σχοινά «στην περιοχή» με την Εύα Καϊλή εκείνες ακριβώς τις ημέρες. Συνεργάτες του υποστήριξαν ότι επρόκειτο για μία τυχαία συνάντηση, που δεν έγινε στο Κατάρ, αλλά στο Ντουμπάι, όπου η Εύα Καϊλή και ο τότε υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Γιάννης Τσακίρης συμμετείχαν σε οικονομικό συνέδριο. Για τις 27 Ιουλίου 2022 δημοσιογραφικές πηγές ανέφεραν ότι στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε ιδιωτικό γεύμα προς τιμήν του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, διαδόχου του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, στο Μέγαρο Μαξίμου, στο οποίο φέρεται ότι παρευρέθηκαν πολιτικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Μαργαρίτης Σχοινάς, η Εύα Καϊλή και ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ματέο Ρέντσι, χωρίς το γεγονός να εμφανίζεται σε όλα τα επίσημα δημόσια προγράμματα.
Για την ίδια περίοδο τα δημοσιεύματα αναφέρουν σειρά επαφών Ευρωπαίων αξιωματούχων με κράτη του Κόλπου, καθώς και συμμετοχές σε θεσμικές ή ιδιωτικές εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου, στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής διπλωματίας προς την περιοχή. Επιπλέον, στο ερευνητικό υλικό της βελγικής έρευνας εμφανίζονται καταγραφές δικτύων επιρροής, όπου περιλαμβάνεται η λεγόμενη «Greek Connection» ως ερευνητική κατηγοριοποίηση προσώπων που συνδέονται με επαφές μεταξύ ευρωπαϊκών θεσμών και χωρών του Κόλπου.
Βέλγικες αρχές
Μετά τον Δεκέμβριο του 2022 η υπόθεση Qatar-gate εξελίχθηκε σε ευρύτερη δικαστική έρευνα των βελγικών Αρχών για ενδεχόμενα δίκτυα επιρροής και πιθανές παράτυπες πρακτικές lobbying στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τον Φεβρουάριο του 2023 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε δημόσια ότι ο Μαργαρίτης Σχοινάς είχε παραστεί στο γεύμα στην Αθήνα στις 27 Ιουλίου 2022 προς τιμήν του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, σημειώνοντας ότι επρόκειτο για συμμετοχή στο πλαίσιο επίσημης πρόσκλησης και θεσμικών υποχρεώσεων.
Στο μεταξύ, η ολλανδική ερευνητική ομάδα Follow the Money ανέλυσε τις δηλωμένες αποστολές και τα έξοδα των Ευρωπαίων επιτρόπων από το 2020 ως το 2023, για να διαπιστώσει ότι ο Μαργαρίτης Σχοινάς ήταν εκείνος που πέρασε τις περισσότερες νύχτες στην Αραβική Χερσόνησο, πραγματοποιώντας επίσημα 11 διανυκτερεύσεις σε τρία διαφορετικά ταξίδια.
Απαντώντας σε ερωτήσεις του Follow the Money, η Κομισιόν παραδέχθηκε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κάλυψαν αυτές τις δαπάνες. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε επίσης ότι ο Σχοινάς διέμεινε στο ξενοδοχείο «St. Regis» στο Ντουμπάι και στο «Emirates Palace» στο Αμπού Ντάμπι, το οποίο περιγράφει στον ιστότοπό του ότι βρίσκεται σε μια «παρθένα ιδιωτική παραλία» και αποτελεί την «επιτομή της πολυτέλειας».
Σε ανάλυση των δημόσιων δηλώσεων του κ. Σχοινά -26 tweets, 3 ομιλίες που προβλήθηκαν μέσω ίντερνετ και 9 συνεντεύξεις σε τοπικά μέσα σε Κατάρ και ΗΑΕ- το Follow the Money κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Ελληνας επίτροπος δεν είχε κάνει καμία επικριτική δήλωση για ζητήματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες αυτές. Αντίθετα, αναφερόταν πάντα και στις δύο χώρες ως «εταίρους» της Ε.Ε.
Μάλιστα, σε συνέντευξη σε αγγλόφωνη εφημερίδα των ΗΑΕ μιλούσε για τη χώρα αυτή ως «φάρο ισχύος, επιρροής και έμπνευσης». Κατά το σχετικό δημοσίευμα των Reporters United τον Φεβρουάριο του 2023 δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο ίδιος ο Μαργαρίτης Σχοινάς έχει λάβει οποιαδήποτε δωροδοκία. Πάντως η βελγική Εισαγγελία δεν σχολίασε εάν ερευνά ή έχει ερευνήσει τις δραστηριότητες του Ευρωπαίου επιτρόπου. «Ομως η θερμή υποδοχή που έχει μέχρι τώρα λάβει κατά τα ταξίδια του στην Αραβική Χερσόνησο, σε συνδυασμό με το θετικό πρόσημο των δηλώσεών του, αλλά και το ενδεχόμενο παρουσίας του σε γεύματα όπως αυτό προς τιμήν του ηγέτη της Σαουδικής Αραβίας -μιας χώρας με βαρύ ιστορικό στις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων- είναι σαφές ότι θολώνουν τα ηθικά όρια του χαρτοφυλακίου του» σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Οταν ξέσπασε η υπόθεση τον Δεκέμβριο του 2022, ο κ. Σχοινάς αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή στο σκάνδαλο και σε δημόσιες τοποθετήσεις του υποστήριξε ότι τα δημοσιεύματα που τον συνέδεαν με το Qatar-gate ήταν αβάσιμα, ενώ για τις επαφές με το Κατάρ και τις χώρες του Κόλπου η θέση του ήταν ότι όλες οι δημόσιες τοποθετήσεις του για το Κατάρ ήταν απολύτως ευθυγραμμισμένες με την επίσημη γραμμή της Κομισιόν και άρα δεν αποτελούσαν προσωπική πολιτική στάση που θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως μεροληψία.
Ερωτηθείς για το αν έλαβε δώρα από το Κατάρ είχε απαντήσει ως εξής: «Ναι, μου έδωσαν μια μπάλα ποδοσφαίρου και ένα κουτί σοκολάτες, που άφησα στον οδηγό που με πήγαινε από το στάδιο στο ξενοδοχείο και ορισμένα αναμνηστικά από το Μουντιάλ. Κι εγώ τους έδωσα ένα κερί κι ένα αντικείμενο για να τοποθετούν τα χαρτιά τους…»
Η αμαρτωλή Εύα στην «Κόλαση»
Η Εύα Καϊλή βρέθηκε στο επίκεντρο του μεγαλύτερου πολιτικού σκανδάλου που έχει πλήξει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα τελευταία χρόνια, γνωστό ως Qatar-gate, όταν τον Δεκέμβριο του 2022 οι βελγικές Αρχές ανακοίνωσαν ότι ερευνούν ένα δίκτυο διαφθοράς και επιρροής που φέρεται ότι συνδεόταν με το Κατάρ και άλλες χώρες. Η τότε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συνελήφθη στις Βρυξέλλες μαζί με τον σύντροφό της και άλλους εμπλεκομένους, έπειτα από έρευνες της βελγικής αστυνομίας που οδήγησαν σε κατασχέσεις μεγάλων χρηματικών ποσών σε μετρητά.
Σύμφωνα με τις κατηγορίες της Εισαγγελίας, η υπόθεση αφορούσε ένα σύστημα όπου χρήματα και δώρα φέρεται ότι χρησιμοποιούνταν για τον επηρεασμό πολιτικών θέσεων μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο, κυρίως σε ζητήματα που σχετίζονταν με την εικόνα του Κατάρ, την εργατική νομοθεσία και τη διπλωματική του σχέση με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Καϊλή κατηγορήθηκε ότι είχε ρόλο μέσα σε αυτό το δίκτυο επιρροής, το οποίο φέρεται ότι λειτουργούσε μέσω συνεργατών του πρώην Ιταλού ευρωβουλευτή Αντόνιο Παντσέρι.
Η ίδια αρνήθηκε τις κατηγορίες από την πρώτη στιγμή, ωστόσο τέθηκε υπό κράτηση για αρκετούς μήνες, ενώ της αφαιρέθηκε η θέση της αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και διαγράφηκε αμέσως από το ΠΑΣΟΚ. Η υπόθεση προκάλεσε σοβαρές πολιτικές αντιδράσεις στις Βρυξέλλες και άνοιξε ευρύτερη συζήτηση για τα όρια του lobbying και την ανάγκη αυστηρότερης διαφάνειας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι βελγικές Αρχές έκαναν λόγο για οργανωμένο δίκτυο με ιεραρχία, χρηματοροές και διαμεσολαβητές, στο οποίο εμπλέκονταν πολιτικά πρόσωπα, συνεργάτες ευρωβουλευτών και εξωτερικοί παράγοντες. Η υπόθεση εξελίσσεται ακόμη δικαστικά, χωρίς να έχει υπάρξει τελεσίδικη κρίση. Η Καϊλή ζει πλέον στο Μιλάνο, έχει επανασυνδεθεί με τον σύντροφό της Φραντσέσκο Τζόρτζι, από τον οποίο τότε είχε χωρίσει επιρρίπτοντάς του όλες τις ευθύνες, και δραστηριοποιείται επαγγελματικά ως σύμβουλος στρατηγικής και τεχνολογίας σε επιχειρήσεις.
Τα ταξίδια στο Κατάρ και τα μηνύματα στην Καϊλή
Μεταξύ 2021 και Φεβρουαρίου του 2022 ο Δημήτρης Αβραμόπουλος διετέλεσε επίτιμο μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fight Impunity, μιας ΜΚΟ που δημιουργήθηκε στις Βρυξέλλες από τον πρώην ευρωβουλευτή -και φερόμενο ως εγκέφαλο του Qatar-gate- Αντόνιο Παντσέρι. Υπό αυτή την ιδιότητα, ο κ. Αβραμόπουλος λάμβανε περίπου 5.000 ευρώ μηνιαίως, ενώ τα άλλα επίτιμα μέλη δεν πληρώνονταν.
Εως το 2019 ο κ. Αβραμόπουλος ήταν επίτροπος Μετανάστευσης, ενώ το 2021 ξεκίνησε να αμείβεται από τη Fight Impunity. Ο κ. Αβραμόπουλος παραιτήθηκε από τη Fight Impunity τον Δεκέμβριο του 2022 εν μέσω του Qatar-gate. Σε έρευνα που διεξήγαγαν η Le Soir και οι συνεργάτες της στο δίκτυο European Investigative Collaborations (EIC) τον Δεκέμβριο του 2023 είχαν προκύψει στενοί δεσμοί του κ. Αβραμόπουλου με τον Αντόνιο Παντσέρι και τον βοηθό του, Φραντσέσκο Τζόρτζι, καθώς και προσπάθειές τους να εξαιρεθούν οι κάτοικοι του Κατάρ από την υποχρέωση θεώρησης για είσοδο στον Χώρο Σένγκεν.
Οι Reporters United
Mε βάση και την έρευνα των Reporters United, εκείνη την περίοδο στις (κατασχεμένες από τις βελγικές Αρχές) σημειώσεις του ο Φραντσέσκο Τζόρτζι, συντρόφου της κ. Καϊλή, ανέφερε συναντήσεις του κ. Αβραμόπουλου με αξιωματούχους του Κατάρ στο Στρασβούργο και στη Νέα Υόρκη το 2019, καθώς και ότι «το Κατάρ αφαιρέθηκε από τη μαύρη λίστα» της Κομισιόν για τις βίζες λίγο αργότερα χάρη στη «θετική έκθεση» του κ. Αβραμόπουλου.
Το 2019 ο υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ Μοχάμεντ αλ-Θάνι ευχαρίστησε με επιστολή του τον κ. Αβραμόπουλο «για την ετοιμότητά του να συμβουλεύσει την κυβέρνηση του Κατάρ στο θέμα της βίζας». Το 2020 Καϊλή και Αβραμόπουλος ταξίδεψαν στο Κατάρ με τον Βέλγο ευρωβουλευτή Μαρκ Ταραμπέλα, που αργότερα ενεπλάκη στο Qatar-gate.
Τον Φεβρουάριο του 2020 ο υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ Μοχάμεντ αλ-Θάνι έγραψε σε μήνυμά του προς τον κ. Αβραμόπουλο ότι είχε προβλήματα με τη «Σουηδέζα» («the Swedish»), αναφερόμενος στη Σουηδή επίτροπο Μετανάστευσης Γιόχανσον. «Εχω ιδέες. Πρέπει να μιλήσουμε» απάντησε ο κ. Αβραμόπουλος και προώθησε την επικοινωνία στην κ. Καϊλή. Λίγες μέρες αργότερα (3/3/2020) ο κ. Αβραμόπουλος είπε στην κ. Καϊλή ότι είχε ραντεβού με την επίτροπο Γιόχανσον: «Θα δω Σουηδέζα Πέμπτη πρωί». Στις 5/3/2020 η κ. Καϊλή τού υπενθύμισε στο WhatsApp να ρωτήσει την κ. Γιόχανσον για το «Πακέτο Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ», προσθέτοντας δύο εμότζι. Το πακέτο αφορούσε τη χορήγηση βίζας σε υπηκόους τρίτων κρατών.
Ο κ. Αβραμόπουλος είχε αρνηθεί από τότε οποιαδήποτε σχέση με το Qatar-gate, απειλώντας με νομικές διαδικασίες αν υπάρξει αναφορά στο όνομά του, ενώ είχε επίσης επισημάνει ότι ως επίτροπος είχε ενεργήσει «αυστηρά σύμφωνα με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής». Ο ίδιος πήρε έγκριση από την πρόεδρος της Κομισιόν, όπως είπε και αυτές τις ημέρες, για να συνεργαστεί με τη Fight Impunity. Η έγκριση δεν ήταν όμως λευκή επιταγή – είχε ρητή προϋπόθεση ότι για δύο χρόνια μετά τη λήξη της θητείας του ως επιτρόπου δεν μπορούσε να κάνει lobbying / advocacy / representation σε θέματα του χαρτοφυλακίου του.
Οι βελγικές Αρχές φέρεται ότι ισχυρίζονται πως στην πράξη έκανε ακριβώς αυτό μέσω της Fight Impunity και μένει επομένως να απαντηθεί το ερώτημα πώς ορίζεται η «παραβίαση» και εάν απλώς πήρε 70.000 ευρώ ως αμοιβή (η οποία και δηλώθηκε) ή εάν πήρε χρήματα από δομή που λειτουργούσε ως δίκτυο επιρροής και προσέφερε το θεσμικό του βάρος σε τομείς που αφορούσαν το πρώην χαρτοφυλάκιό του ως επιτρόπου.
6 ερωτήματα που «καίνε»
1 Γιατί μια ΜΚΟ πλήρωνε 5.000 ευρώ τον μήνα ένα «τιμητικό» μέλος απλώς για να «δανείσει» το όνομά του χωρίς εκτελεστικά καθήκοντα;
2 Η ΜΚΟ Fight Impu-nity, που ιδρύθηκε από τον Αντόνιο Παντσέρι, πού έβρισκε τα χρήματα;
3 Τα χρήματα από τα οποία τροφοδοτούσαν τα ταμεία της ΜΚΟ ήταν ευρωπαϊκά κονδύλια ή προέρχονταν από μυστικές κρατικές χρηματοδοτήσεις τρίτων χωρών με σκοπό τον επηρεασμό των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ενωσης υπέρ των συμφερόντων τους; Ο ίδιος ο Παντσέρι έχει ομολογήσει με αντάλλαγμα τη μείωση της ποινής του πως έλαβε 2,6 εκατ. ευρώ από Κατάρ, Μαρόκο και Μαυριτανία για την προσφορά υπηρεσιών lobbying.
4 Αν το ταξίδι στην Ντόχα μαζί με την Εύα Καϊλή τον Φεβρουάριο του 2020 έγινε όπως ισχυρίζεται ο πρώην επίτροπος, μόνο για να παραστεί στο Doha Security Forum, γιατί το βελγικό ένταλμα σύλληψης του προσάπτει ότι ως πραγματικό αντικείμενο είχε την προώθηση της απελευθέρωσης της βίζας των Καταριανών;
5 Αν και αρνείται ότι παραβίασε τους όρους και ότι έκανε λόμπινγκ για θέματα συναφή με την αρμοδιότητά του ως επίτροπος, πράγμα που απαγορεύεται, σε κάθε περίπτωση ένας έμπειρος διπλωμάτης και πολιτικός με πρόσβαση σε κρατικές πληροφορίες ήταν τελικά τόσο «αφελής» ώστε να αγνοεί ή να μην αντιλαμβάνεται ποιος πλήρωνε τον μισθό του;
6 Ο ίδιος υποστήριξε ότι πληρωνόταν διότι εκείνο το διάστημα «δεν είχα αποδοχές, βρισκόμουν σε κενό». Εννοεί δηλαδή ότι οι Επιτρόποι ακόμη και μετά τη λήξη της θητείας τους για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα δύο ετών δεν συνεχίζουν να λαμβάνουν ένα υψηλό ποσοσό του (διόλου ευκαταφρόνητου) μισθού τους;