Οι έντονες διεργασίες που εξελίσσονται στο Κυπριακό τις τελευταίες ημέρες, με τον ΟΗΕ να τις καθοδηγεί, ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για κάποιου είδους «λύση» στο Κυπριακό. Και παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις, είναι διάχυτη η ανησυχία μήπως η νέα κινητικότητα κρύβει στο βάθος ένα ξανασερβιρισμένο Σχέδιο Ανάν, προσαρμοσμένο στις τουρκικές αξιώσεις για «χαλαρή ομοσπονδία» και δύο κράτη.
Η αφορμή για τους φόβους δόθηκε από δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Independent», το οποίο έκανε λόγο για προσχέδιο λύσης που φέρεται ότι ετοιμάζει η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Ανχελα Ολγκίν. Το δημοσίευμα περιέγραφε ένα μοντέλο με δύο συνιστώντα κρατίδια με πολιτική ισότητα, δραστικά μειωμένες κοινές αρμοδιότητες, εκ περιτροπής προεδρία και ελάχιστο κοινό υπουργικό συμβούλιο. Ο,τι δηλαδή θα ευχόταν να πάρει η Τουρκία προκειμένου να καταργήσει οριστικά και διά παντός την ίδια την ύπαρξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, μιλώντας στο περιθώριο του μνημοσύνου για τους πεσόντες του πραξικοπήματος, έσπευσε να διαψεύσει κατηγορηματικά τις πληροφορίες αυτές. «Δεν υπάρχουν όλα αυτά που αναφέρει» δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την ανατροπή των τουρκικών επιδιώξεων που προϋπήρχαν της ίδρυσης της δημοκρατίας και εκδηλώθηκαν με την εισβολή. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος παραμένει σταθερός στην επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, με σκοπό μια λειτουργική και βιώσιμη λύση που θα επανενώνει την Κύπρο ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η Αγκυρα αναβαθμίζει
Από πλευράς της, η Αγκυρα αναβαθμίζει τις απευθείας επαφές της με την κορυφή των Ηνωμένων Εθνών, επιβεβαιώνοντας ότι το διπλωματικό παιχνίδι παίζεται σε πολλά επίπεδα. Η πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, αποτελεί χαρακτηριστικό μέρος αυτών των εξελίξεων. Οι δύο άνδρες συζήτησαν εκτενώς για περιφερειακά ζητήματα και τη συνεργασία της Τουρκίας με τον οργανισμό. Είναι προφανές ότι ο Φιντάν επιχειρεί να προκαταλάβει τις κινήσεις του ΟΗΕ και να επιβάλει τους όρους της Αγκυρας προτού καν στηθεί το τραπέζι μιας νέας διευρυμένης συνάντησης, εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι η τουρκική πλευρά επιδιώκει να εμφανίζεται ως ο βασικός συνομιλητής της διεθνούς κοινότητας.
Αντιθέτως, η Λευκωσία ποντάρει στο ευρωπαϊκό χαρτί για να θωρακίσει τις θέσεις της απέναντι σε μεθοδεύσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έμμεση διχοτόμηση. Ο κ. Χριστοδουλίδης ανέδειξε ως μείζονα εξέλιξη τον διορισμό του Ραφαέλε Φίτο, εκτελεστικού αντιπροέδρου της Κομισιόν, ως ειδικού εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κυπριακό.
Ο αναβαθμισμένος αυτός διορισμός, που προκάλεσε ήδη την έντονη αντίδραση του κατοχικού καθεστώτος, αποφασίστηκε κατά τη συνάντηση του Κύπριου Προέδρου με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Παρίσι. Η πρόεδρος της Κομισιόν μετέφερε στον κ. Χριστοδουλίδη δύο μηνύματα, τα οποία είχε ήδη διαβιβάσει στην Αγκυρα και στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ. Πρώτον, ότι η λύση πρέπει να είναι απόλυτα συμβατή με τις αρχές, τις αξίες και το Δίκαιο της Ε.Ε., και, δεύτερον, ότι οποιαδήποτε θετική εξέλιξη στα ευρωτουρκικά περνά μέσα από ουσιαστικές, συγκεκριμένες και θετικές εξελίξεις στο Κυπριακό.
Ο Κύπριος Πρόεδρος απέφυγε να επιβεβαιώσει αν έχει κλειδώσει ημερομηνία για μια διευρυμένη συνάντηση τύπου 5+1, παραπέμποντας στους πρωταγωνιστές της διαδικασίας για τις επίσημες ανακοινώσεις. Προανήγγειλε όμως ότι τις επόμενες ημέρες θα υπάρξουν και άλλες ειδήσεις που θα αποδεικνύουν την κινητικότητα, επαναλαμβάνοντας ότι το φετινό καλοκαίρι θα είναι μια περίοδος εγρήγορσης.
