Μια δυναμική πρωτοβουλία που στρέφει το ενδιαφέρον στους ζώντες εκφραστές της παραδόσεως αναδεικνύει τον ρόλο του λαϊκού μουσικού ως θεματοφύλακα της συλλογικής μνήμης και ταυτότητας μέσα από τον κύκλο τιμητικών εκδηλώσεων «Οι μουσικοί: Κόμβοι συνοχής, Κρίκοι συνέχειας» (2026-2027), που εγκαινιάζουν το υπουργείο Πολιτισμού και το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων «Φοίβος Ανωγειανάκης» – Κέντρο Εθνομουσικολογίας. Η υπουργός Πολιτισμού δήλωσε ότι «η μουσική μας παράδοση δεν είναι ένα στατικό απολίθωμα του παρελθόντος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει μέσα από τα χέρια και την ανάσα των ανθρώπων της. Οι εκδηλώσεις, που χρηματοδοτεί το υπουργείο στο Μουσείο «Φοίβος Ανωγειανάκης», τιμούν τους αφανείς και εμφανείς ήρωες της λαϊκής μας τέχνης, τους ανθρώπους εκείνους που με το δοξάρι και το κλαρίνο τους κράτησαν όρθια τη συνοχή των κοινοτήτων μας σε κάθε γλέντι, γάμο και πανηγύρι».
Αναλύοντας τη σημασία των εκδηλώσεων, η κυρία Μενδώνη επισήμανε πως «οι τιμώμενοι καλλιτέχνες αποτελούν την πνευματική μας πυξίδα. Είναι οι “μάστορες” που μετέτρεψαν το προσωπικό τους βίωμα σε συλλογικό κτήμα, μπολιάζοντας την παράδοση με τη δική τους μοναδική καλλιτεχνική σφραγίδα. Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η νέα μουσειακή προσέγγιση, όπου το μουσικό όργανο παύει να είναι απλό αντικείμενο βιτρίνας και μετατρέπεται σε φορέα μνήμης, συνοδευόμενο από τον λόγο και το αποτύπωμα του δημιουργού του».
Με αφορμή το νέο εισαγωγικό έκθεμα της μονίμου εκθέσεως, το οποίο είναι αφιερωμένο στα «πρόσωπα πίσω από τα όργανα», το μουσείο προσκάλεσε έξι κορυφαίους δεξιοτέχνες να δωρίσουν μουσικά όργανα της διαδρομής τους, δημιουργώντας «ζωντανά πολιτισμικά αρχεία». Στον φετινό κύκλο εκδηλώσεων, από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, τιμώνται έξι σημαίνουσες μορφές του χώρου, ο Τάκης Μπέτζιος, ο Γιάννης Βάρδας, ο Ψαραντώνης, ο Στάθης Κουκουλάρης, ο Φραγκίσκος Τζιωτάκης και η μνήμη του εκλιπόντος Πετρο-Λούκα Χαλκιά.
Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων περιλαμβάνει, με συμμετοχή ορχηστρών, την Πέμπτη 9 Ιουλίου, στις 8.30 μ.μ., αφιέρωμα στον Τάκη Μπέτζιο – Τακούλια, το κλαρίνο του Βοΐου και της Πίνδου. Για τον τιμώμενο μιλάει ο Παναγιώτης Τουρνάς. Τη Δευτέρα 13 Ιουλίου, στις 8.30 μ.μ., παρουσιάζεται ο Γιάννης Βάρδας, ο ποιητής του Λασιθιού. Για τον Γιάννη Βάρδα μιλάει η Αταλάντη Μιχελογιαννάκη – Καραβελάκη. Την Παρασκευή 17 Ιουλίου, την ίδια ώρα, τιμάται ο Ψαραντώνης- Αντώνης Ξυλούρης. Για τον Αντώνη Ξυλούρη, τον Ψαραντώνη, μιλάει ο Λουδοβίκος των Ανωγείων. Επιμέλεια, Γιώργης Ξυλούρης. Την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, στις 8 μ.μ., πραγματοποιείται αφιέρωμα στον Στάθη Κουκουλάρη, όπου θα μιλήσει ο Λάμπρος Λιάβας. Επιμέλεια – συντονισμός, Μάρθα Μαυροειδή. Τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, στις 8 μ.μ., τιμάται ο Φραγκίσκος Τζιωτάκης, ο «γλεντιστής της Κύθνου». Για τον Φραγκίσκο Τζιωτάκη μιλούν ο Χάρης Σαρρής και ο Βασίλης Οικονόμου. Μουσική επιμέλεια, Σωτήρης Μαργώνης. Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, στις 8 μ.μ., τιμάται σε αφιέρωμα ο Πετρο-Λούκας Χαλκιάς, ο «πατριάρχης» του κλαρίνου. Για τον καλλιτέχνη μιλάει ο Γιώργος Κοκκώνης. Τιμητική συμμετοχή, Τάσος Νούσιας. Καλλιτεχνική επιμέλεια, Θωμάς Κωνσταντίνου.
