Νέες ανησυχίες για την ασφάλεια των τροφίμων προκαλεί η ολοένα αυξανόμενη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού στις συσκευασίες προϊόντων καθημερινής κατανάλωσης, με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) να ζητά αυστηρότερους ελέγχους και κοινά διεθνή πρότυπα προστασίας.
Σε νέα έκθεσή του, ο FAO προειδοποιεί ότι η μετάβαση της βιομηχανίας σε πιο «πράσινες» και βιώσιμες λύσεις συσκευασίας δεν πρέπει να δημιουργήσει νέους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, επισημαίνοντας πως οι ανακυκλωμένες πλαστικές συσκευασίες ενδέχεται να συνδέονται με χημική επιβάρυνση των τροφίμων.
Η έκθεση με τίτλο «Complications of Recycled Plastics in Food Safety» καταγράφει τους πιθανούς κινδύνους που σχετίζονται με τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια αγορά συσκευασιών τροφίμων αναπτύσσεται με εκρηκτικούς ρυθμούς.
Ραγδαία ανάπτυξη της αγοράς συσκευασιών τροφίμων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο FAO, η παγκόσμια αγορά συσκευασιών τροφίμων επεκτείνεται διαρκώς λόγω της αυξημένης κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων, γρήγορου φαγητού, σνακ και εμφιαλωμένων ροφημάτων.
Ο οργανισμός εκτιμά ότι μέχρι το 2030 η αξία της συγκεκριμένης αγοράς θα ξεπεράσει τα 815 δισεκατομμύρια δολάρια, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 60% συγκριτικά με το 2024.
Την ίδια στιγμή, όλο και μεγαλύτερο ποσοστό των υλικών που χρησιμοποιούνται στις συσκευασίες αναμένεται να προέρχεται από ανακυκλωμένο πλαστικό, στο πλαίσιο των διεθνών προσπαθειών για περιορισμό της πλαστικής ρύπανσης και μείωση των αποβλήτων.
Οι ειδικοί, πάντως, υπογραμμίζουν ότι η περιβαλλοντική στόχευση δεν μπορεί να γίνει σε βάρος της ασφάλειας των καταναλωτών.
Οι χημικές ουσίες που προκαλούν ανησυχία
Η έκθεση του FAO καταγράφει μια σειρά από πιθανούς κινδύνους που σχετίζονται με τη μεταφορά χημικών ουσιών από τις πλαστικές συσκευασίες στα τρόφιμα.
Μεταξύ των ουσιών που προκαλούν ανησυχία περιλαμβάνονται υπολείμματα φυτοφαρμάκων, φυσικές τοξίνες αλλά και αλλεργιογόνα στοιχεία που ενδέχεται να παραμένουν στα ανακυκλωμένα υλικά.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα βιοπλαστικά, τα οποία παράγονται από πρώτες ύλες όπως το καλαμπόκι, το ζαχαροκάλαμο και η μανιόκα, αλλά και στα νανοϋλικά που χρησιμοποιούνται για να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα και τη λειτουργικότητα των συσκευασιών.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στην ανίχνευση μικροπλαστικών και νανοπλαστικών, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη κοινά επιστημονικά πρότυπα που να επιτρέπουν στις ρυθμιστικές αρχές να αξιολογήσουν με σαφήνεια τις πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.
Η παρέμβαση του ΟΗΕ και τα κοινά διεθνή πρότυπα
Ο FAO ζητά πλέον τη δημιουργία ενιαίων και εναρμονισμένων διεθνών κανόνων για τη χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών στις συσκευασίες τροφίμων.
Σύμφωνα με την έκθεση, κατά τη διαδικασία ανακύκλωσης πρέπει να απομακρύνονται αποτελεσματικά όλες οι δυνητικά επικίνδυνες χημικές ουσίες από τα υλικά που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα.
Η διευθύντρια του Τμήματος Συστημάτων Τροφίμων και Ασφάλειας Τροφίμων του FAO, Corinna Hawkes, τόνισε ότι ο στόχος είναι διπλός: από τη μία να αυξηθούν τα ποσοστά ανακύκλωσης πλαστικού και από την άλλη να διασφαλιστεί ότι δεν θα δημιουργηθούν νέοι κίνδυνοι για τους καταναλωτές.
Το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των συζητήσεων του Codex Alimentarius, του διεθνούς συστήματος προτύπων ασφάλειας τροφίμων που υποστηρίζεται από τον FAO και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας από το 1963.
Κάτω από το 10% η παγκόσμια ανακύκλωση πλαστικών
Παρά τις διεθνείς καμπάνιες και τις πολιτικές περιορισμού της πλαστικής ρύπανσης, τα ποσοστά ανακύκλωσης εξακολουθούν να παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ που επικαλείται η έκθεση, σήμερα ανακυκλώνεται λιγότερο από το 10% των πλαστικών αποβλήτων που παράγονται παγκοσμίως.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η θέσπιση κοινών κανονισμών για τις ανακυκλωμένες συσκευασίες τροφίμων μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα προς δύο κατευθύνσεις: αφενός να ενισχύσει την προστασία της δημόσιας υγείας και αφετέρου να επιταχύνει την επίτευξη των διεθνών στόχων για τη μείωση της πλαστικής ρύπανσης.
